Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) ile hipokampal atrofi (hacim kaybı) arasındaki çift yönlü ve karmaşık ilişkiyi nörobiyolojik ve radyolojik kanıtlarla ele almaktadır. “Stres aksı, glukokortikoid eksitotoksisitesi ve nörogenezis”

Patofizyoloji ve Klinik Detaylar YDUS Tarzı Özgün Soru Soru:Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) olan hastaların beyin manyetik rezonans görüntülemelerinde (MRG) medial temporal lob yapılarından hipokampus hacminde kontrol grubuna göre anlamlı derecede azalma (atrofi) saptanmıştır. TSSB patofizyolojisi ve hipokampal hacim değişiklikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) TSSB hastalarında plazma kortizol seviyeleri genellikle düşük veya … Devamını oku

Kynurenin yolu ve Nörodejenerasyondaki rolü ile nöronal hasar üzerindeki etkileri; Şizofreni patofizyolojisinde nörodejeneratif hastalıkların (Alzheimer, Huntington) tersine bir tablo söz konusudur. Şizofrenide NMDA reseptör hipofonksiyonu hipotezi geçerlidir ve bu hastalarda NMDA antagonisti olan kinürenik asit (KYNA) seviyeleri (ve BOS düzeyleri) artmıştır. QUIN seviyeleri değil, KYNA artışı klinik tablodan (kognitif bozukluklar ve psikoz) sorumlu tutulmaktadır. Proinflamatuar sitokinler (özellikle IFN-γ), mikroglialarda indolamin 2,3-dioksijenaz (IDO) enzimini aktive ederek triptofanı bu yolağa kaydırır. Astrositlerde baskın olan kinürenin aminotransferaz (KAT) aktivitesi sonucu üretilen kinürenik asit (KYNA), NMDA reseptör antagonisti olarak nöroprotektif etki gösterir. Mikroglial kolda yer alan kinürenin 3-monooksijenaz (KMO) aktivitesi neticesinde sentezlenen kinolinik asit (QUIN), tau proteinlerinin hiperfosforilasyonunu kolaylaştırır. Kinolinik asit (QUIN), NMDA reseptörleri üzerinde agonist etki göstererek hücre içine kontrolsüz kalsiyum girişine ve eksitotoksik nöronal ölüme neden olur.

Son çalışmalar, triptofan metabolizmasının ana yollarından biri olan kynurenin yolunun hem nörotoksik hem de nöroprotektif yollarda önemli bir rol oynadığını ortaya koymuştur. Nörotoksik bir metabolit olan kinolinik asit ve nöroprotektif bir metabolit olan kynurenik asit, nöronlar üzerinde zıt etkilere sahiptir ve kynurenin yolunun nöronal sağlığı nasıl etkilediğini anlamak için kritik öneme sahiptir. Bu metabolitlerdeki dengesizlikler … Devamını oku

Kardiyolipin (difosfatidil gliserol)

1. Yapısal ve İşlevsel Özellikleri 2. Azalmasıyla İlişkili Sağlık Sorunları Mitokondrideki kardiyolipin miktarının azalması, organelin işlevini bozarak doğrudan şu süreçlere ve hastalıklara yol açar: 3. Klinik Önemi ve Antikor İlişkisi Kardiyolipine karşı vücudun ürettiği antikorlar (antikardiyolipin antikorlar), tıp dünyasında Antifosfolipid Antikor Sendromu kapsamında incelenir:

HMGB1 (High Mobility Group Box 1), normal şartlarda hücre çekirdeğinde (nükleusta) bulunan ve DNA’nın yapısal organizasyonunu ile transkripsiyonunu düzenleyen bir proteindir. Ancak hücre hasarı, nekroz veya nosiseptör (ağrı siniri) uyarımı gibi durumlarda hücre dışına salındığında, bağışıklık sistemini alarma geçiren güçlü bir hasar ilişkili moleküler kalıp (DAMP / Alarmin) olarak görev yapar.

Soru Aşağıdakilerden hangisi, hücresel stres, nekroz veya aktive nosiseptörlerden hücre dışı ortama salınan High Mobility Group Box 1 (HMGB1) proteininin, hedef bağışıklık hücreleri üzerinde inflamatuar sinyal yolaklarını tetiklemek amacıyla bağlandığı en önemli patern tanıma reseptörlerinden (PRR) biridir? A) Nörokinin-1 (NK1) ReseptörüB) RAGE (Advanced Glycation End-products Reseptörü)C) VIPR1 (Vazoaktif İntestinal Peptid Reseptörü 1)D) Mu-Opioid ReseptörüE) CGRP … Devamını oku

Uykunun transmitterleri

Uyku ve uyanıklık döngüsü, beyindeki nörotransmitterlerin hassas bir denge içinde birbiriyle yarışması (reciprocal interaction) esasına dayanır. TUS ve YDUS gibi medikal sınavlarda bu mekanizmalar “Hangi transmitter uyanıklığı sağlar?”, “Hangisi uyanıklığı kapatır?” veya “Hangisi REM’i tetikler?” şeklinde klinik korelasyonlarla sorgulanır. Süreci en kolay ve akılda kalıcı haliyle Uyanıklık, NREM ve REM transmitterleri olarak üç grupta inceleyebiliriz: … Devamını oku

Uykunun Non-REM ve REM fazları

Uyku, beyin dalgalarının ve vücut aktivitelerinin değişimine göre NREM (Non-REM – Hızlı Göz Hareketleri Olmayan) ve REM (Hızlı Göz Hareketleri Olan) olmak üzere iki ana faza ayrılır. Yetişkin bir insanda uyku, gece boyunca yaklaşık 90-120 dakikalık döngüler (sikluslar) halinde tekrarlar. Bir gecede ortalama 4 ila 6 uyku döngüsü yaşanır. 1. NREM Uykusu (Non-Rapid Eye Movement) … Devamını oku

Somatik duyuları MSS’ne ileten yollar

Somatik duyuları (dokunma, basınç, ağrı, sıcaklık ve propriyosepsiyon) reseptörlerden alıp merkezi sinir sistemine (MSS / korteks ve serebellum) ileten yollar, anatomik ve fonksiyonel olarak 3 ana sistem altında incelenir. Bu yollar genellikle 3 nöronlu bir zincirden oluşur ve duyunun niteliğine göre omurilikte veya beyin sapında çapraz (dekussasyon) yaparlar. 1. Dorsal Kolon – Medial Lemniskus Sistemi … Devamını oku

Sumasyon

Sumasyon (toplanma/eklenme), uyarılabilir hücrelerde (nöronlar ve kas hücreleri) eşik değerin altındaki birden fazla uyarının bir araya gelerek, tek başlarına başlatamadıkları bir aksiyon potansiyelini veya güçlü bir kasılmayı tetikleme sürecidir. Süreç, sinir sisteminde (nöronlar arası ileti) ve kas fizolojisinde (iskelet kasının kasılma gücü) olmak üzere iki ana sistemde farklı mekanizmalarla gerçekleşir. 1. Sinir Sisteminde Nörolojik Sumasyon … Devamını oku

Astrositler

Astrositler, merkezi sinir sistemindeki (beyin ve omurilik) nöron olmayan destek hücrelerinin (glia / nöroglia) sayıca en fazla, en büyük ve fonksiyonel olarak en karmaşık olan hücre popülasyonudur. Yıldız benzeri çok sayıda uzantıya sahip oldukları için bu ismi almışlardır. Embriyolojik olarak nöroektodermden (nöral tüp) köken alırlar. Mikroskobik Tipleri ve Anatomik Dağılımı Astrositler bulundukları dokunun yapısına göre … Devamını oku

Kalp kasında cevapsız dönem (Refrakter Periyod)

Kalp kasında refrakter periyod (cevapsız dönem), bir aksiyon potansiyeli başladıktan sonra, kalp hücresinin yeni bir uyarana karşı tamamen veya kısmen duyarsız kaldığı zaman dilimidir. Bu süre kalp kasında, iskelet kasına kıyasla sıra dışı derecede uzundur (yaklaşık 250-300 milisaniye). Kalbin bir pompa olarak çalışabilmesi için bu süre hayati bir fizyolojik zorunluluktur. Refrakter Periyodun Fazları Kalp kası … Devamını oku