Elektroretinografi (ERG), ışık uyarısına yanıt olarak retinada oluşan elektriksel potansiyellerin kaydedilmesidir. Bir cerrah ve uzman hekim perspektifiyle ERG, retinanın “elektrokardiyogramı” (EKG) gibidir; retinanın anatomik yapısından ziyade fonksiyonel bütünlüğünü ve farklı katmanlarının (fotoreseptörler, bipolar hücreler vb.) sağlığını ölçer.

İşte klinik ve elektrofizyolojik notlarınız için ERG özeti:

ERG Dalga Formları ve Kökenleri

Standart bir ERG kaydı, farklı hücre gruplarını temsil eden karakteristik dalgalardan oluşur:

• a-dalgası (Negatif sapma): İlk dalgadır. Doğrudan fotoreseptörlerden (rod ve kon hücreleri) köken alır.
• b-dalgası (Pozitif sapma): En belirgin dalgadır. Bipolar hücreler ve Müller hücrelerinden köken alır. Retinal kan akımı bozukluklarından ilk etkilenen kısımdır.
• c-dalgası: Retinal pigment epitelinden (RPE) köken alan daha geç ve uzun süreli bir dalgadır.
• Osilatuar Potansiyeller: b-dalgası üzerine binen küçük çentiklerdir. Amakrin hücreler ve iç retina katmanlarının sağlığını, özellikle diyabetik retinopatideki erken mikrovasküler hasarı yansıtır.

ERG Tipleri ve Klinik Kullanım

Klinik ihtiyaca göre farklı ERG protokolleri uygulanır:

1. Flaş (Full-field) ERG: Tüm retinanın toplam yanıtını ölçer. Retinanın en az %20-30’u hasar görmeden bu testte bozulma görülmeyebilir. Yaygın retinal dejenerasyonları saptamakta iyidir.
2. Multifokal ERG (mfERG): Retinanın merkezindeki (makula) yerel yanıtları haritalandırır. Erken evre ilaç toksisitelerini (örn: Hidroksiklorokin) saptamakta altın standarttır.
3. Pattern ERG (pERG): Doğrudan ganglion hücreleri ve makula fonksiyonunu ölçer. Glokomun erken tanısında değerlidir.

Klinik Tanı ve Karar Verme

ERG, oftalmoskopla görülmeyen veya fundus muayenesiyle açıklanamayan görme kayıplarında ayırıcı tanıyı sağlar:

• Retinitis Pigmentosa: ERG dalgaları çok erkenden “sönük” (extinguished) hale gelir; fundus bulguları henüz tam gelişmeden tanı koydurur.
• Vasküler Tıkanıklıklar: Santral retinal arter tıkanıklığında a-dalgası korunurken (koroid beslediği için), b-dalgası kaybolur (negatif ERG).
• Kanser İlişkili Retinopati (CAR): Paraneoplastik bir süreç olarak aniden sönen ERG yanıtları görülür.
• Gece Körlüğü: Rod sistemine özgü uyaranlarla yapılan ölçümlerde anomali saptanır.

ERG Kayıt Parametreleri

Testin doğruluğu için iki adaptasyon durumu kritiktir:

• Skotopik (Karanlığa Adaptasyon): Sadece Rod (çubuk) hücrelerinin fonksiyonunu ölçmek için kullanılır.
• Fotopik (Aydınlığa Adaptasyon): Sadece Kon hücrelerinin fonksiyonunu ölçmek için kullanılır.

Klinik Karşılaştırma Tablosu

Cerrahın Notu:

Pre-operatif dönemde, özellikle kataraktı çok yoğun olan ve fundusu seçilemeyen hastalarda (beyaz katarakt), cerrahi sonrası görme potansiyelini öngörmek için ERG değerli bir yardımcıdır. Eğer ERG yanıtları sönükse, başarılı bir katarakt cerrahisine rağmen hastanın görme kazancı kısıtlı kalabilir.

Tanım

Elektroretinografi (ERG), retinanın ışığa verdiği elektriksel yanıtı ölçer.

Amaç: retina hücre katmanlarının fonksiyonel değerlendirilmesi

Temel prensip

• Işık uyarısı verilir (flash/pattern)
• Kornea üzerine elektrot yerleştirilir
• Retina hücrelerinden gelen elektriksel potansiyeller kaydedilir

ERG DALGALARI (ÇOK KRİTİK)

A dalgası

Fotoreseptörler (rod + cone)

• İlk negatif dalga

B dalgası

Bipolar + Müller hücreleri

• Pozitif dalga
• En büyük komponent

ERG TÜRLERİ (TUS FAVORİ)

1) Full-field ERG

• Tüm retina
• Diffüz hastalıklar

2) Pattern ERG (PERG)

• Makula + ganglion hücreleri

3) Multifokal ERG (mfERG)

• Retina haritalaması
• Lokal lezyonlar

Kullanım alanları

a-Retinal hastalıklar:

• Retinitis Pigmentosa
  👉 a+b dalga ↓

b-Maküler hastalıklar:

• PERG / mfERG

c-İlaç toksisitesi:

• Hidroksiklorokin

Ayrıcı tanı:

• Retina mı?
• Optik sinir mi?

ERG ve VEP (çok sorulur!)

Klinik yorum

Fotoreseptör hasarı:

A dalgası ↓

İç retina hasarı:

B dalgası ↓

ALTIN CÜMLELER

• “A dalgası = fotoreseptör”
• “B dalgası = bipolar hücre”
• “ERG retina, VEP optik sinir”

ERG = retina fonksiyon testi (A = fotoreseptör, B = bipolar)