1. Soru
55 yaşında erkek hasta, son 1 yıldır kronik diyare, kilo kaybı ve halsizlik şikâyetleri ile başvuruyor. Laboratuvar incelemesinde mikrositer anemi, hipokalsemi ve düşük ferritin saptanıyor. Dışkıda yağ artışı yok. Endoskopide proksimal ince bağırsakta villöz atrofi görülüyor.
Bu hastada aşağıdaki emilim bozukluklarından hangisinin ilk ortaya çıkması en olasıdır?
A) Vitamin B12 eksikliği
B) Safra asidi malabsorbsiyonu
C) Demir eksikliği
D) Protein malabsorbsiyonu
E) Yağ malabsorbsiyonu
Cevap: C) Demir eksikliği
Açıklama:
Demir ve kalsiyum esas olarak duodenum/proksimal jejunumdan emilir. Çölyak gibi proksimal ince bağırsak hastalıklarında ilk bulgu sıklıkla demir eksikliği anemisi olur.
- B12 → terminal ileum
- Safra asitleri → terminal ileum
- Protein/lipid → daha yaygın emilim alanına sahip
2. Soru
Terminal ileum rezeksiyonu yapılan bir hastada aşağıdaki bulgulardan hangisinin birlikte görülmesi en olasıdır?
A) Hipokalsemi + oksalat taşı
B) Megaloblastik anemi + safra asidi kaybına bağlı diyare
C) Demir eksikliği + sideroblastik anemi
D) Hipoproteinemi + laktoz intoleransı
E) Folat eksikliği + steatore olmaksızın konstipasyon
Cevap: B) Megaloblastik anemi + safra asidi kaybına bağlı diyare
Açıklama:
Terminal ileum:
- Vitamin B12
- Safra asitleri
emilim yeridir.
İleum kaybı:
- B12 eksikliği → megaloblastik anemi
- Safra asidi emilim bozukluğu → koleretik diyare
- Ağır olguda yağ malabsorbsiyonu
3. Soru
Whipple hastalığı olan bir hastada yaygın ince bağırsak tutulumu gelişiyor. Aşağıdaki maddelerden hangisinin emilimi en geniş ince bağırsak segmentinde gerçekleştiği için en geç bozulması beklenir?
A) Demir
B) Kalsiyum
C) Vitamin B12
D) Lipidler
E) Safra asitleri
Cevap: D) Lipidler
Açıklama:
Protein ve lipid emilimi ince bağırsağın geniş kısmında gerçekleşir.
- Demir/kalsiyum → proksimal
- B12/safra asitleri → terminal ileum
- Lipid → jejunum ağırlıklı ama yaygın emilim kapasitesi vardır
Bu nedenle yaygın hastalık olmadan ciddi lipid malabsorbsiyonu gelişmeyebilir.
4. Soru
Crohn hastalığı nedeniyle terminal ileumu tutulan bir hastada aşağıdaki mekanizmalardan hangisi kolesterol safra taşı gelişiminden en çok sorumludur?
A) Demir emiliminin azalması
B) Pankreatik lipaz aktivitesinin azalması
C) Safra asidi havuzunun küçülmesi
D) Kalsiyum emiliminin azalması
E) Enterokinaz eksikliği
Cevap: C) Safra asidi havuzunun küçülmesi
Açıklama:
Safra asitleri terminal ileumdan enterohepatik dolaşıma geri emilir.
İleal hastalık/rezeksiyon:
- safra asidi kaybı
- safra içinde kolesterol çözünürlüğü azalması
- kolesterol taşı oluşumu
ile ilişkilidir.
5. Soru
Aşağıdaki hastalardan hangisinde öncelikle hipokrom mikrositer anemi gelişmesi beklenir?
A) Otoimmün gastrit nedeniyle intrinsik faktör eksikliği olan hasta
B) Terminal ileum rezeksiyonu yapılan hasta
C) Diffüz pankreas yetmezliği olan hasta
D) Duodenal mukozal atrofi gelişen hasta
E) Yaygın lenfanjiektazisi olan hasta
Cevap: D) Duodenal mukozal atrofi gelişen hasta
Açıklama:
Hipokrom mikrositer aneminin temel nedeni demir eksikliğidir.
Demir emilimi: esas olarak duodenumdadır. Bu nedenle duodenal atrofi (özellikle çölyak) klasik olarak: demir eksikliği anemisi ile prezente olabilir.
Diğer seçenekler:
- IF eksikliği / ileum rezeksiyonu → B12 eksikliği → makrositer anemi
- Pankreas yetmezliği → yağ malabsorbsiyonu
- Lenfanjiektazi → protein kaybı
