Tıbbi Biyokimya

Tip II Kollajen ile İlişkili İskelet Displazileri / Biyokimyasal değerlendirme; üçlü heliks katlanma gecikmesi, post-translasyonel “aşırı modifikasyon” (overmodification / artmış hidroksilizil oranı), kıkırdak matrisinde işlev gören pro-alfa1(II) zincirlerini kodlayan COL2A1 gen mutasyonlarına (Tip II Kollajenopatiler) özgü patognomonik biyokimyasal süreçlerdir. Bu birikim ER stresi ve UPR aktivasyonu üzerinden kondrosit apoptozuna yol açar.

yazar

Tip II kollajen; cilt, tendon, kemik ve ligamanda bulunan ana kollajen türüdür. Tip II kollajen bozukluklarında; iskelet displazisi bulguları, göz bulguları (örneğin, katarakt, miyopi, lensin dislokasyonu, vitröz anormallikler, retina ayrılması), işitme bozukluğu ve orofasiyal bulgular (düz orta yüz, basık burun kökü, hipertelorizm, yarık damak, mikroretrognati) görülür. Bu bozukluklarda iskelet dışı bulgular da görülebilir. Orantılı veya … Devamını oku

MDM2 inhibitörleri (milademetan, brigimadlin) ve CDK4/6 inhibitörleri (palbociclib), özellikle İyi Diferansiye ve Dediferansiye Liposarkom gibi bu genlerin aşırı kopyalandığı (amplifiye olduğu) tümörlerde, kanser hücrelerinin kaçtığı kontrol noktalarını biyokimyasal olarak yeniden kilitlemek üzere geliştirilmiş hedefe yönelik akıllı ilaçlardır.

yazar

Her iki ilaç grubunun hücresel ve biyokimyasal düzeydeki etki mekanizmaları aşağıda açıklanmıştır: 1. MDM2 İnhibitörlerinin (Milademetan, Brigimadlin) Etki Mekanizması MDM2 inhibitörlerinin temel amacı, baskılanmış olan p53 tümör baskılayıcı proteinini serbest bırakmak ve yeniden işlevsel hale getirmektir. Bu ilaçların çalışabilmesi için tümör hücresindeki p53 geninin mutasyona uğramamış (wild-type/yabanıl tip) olması gerekir. 2. CDK4/6 İnhibitörlerinin (Palbociclib) Etki Mekanizması … Devamını oku

Wilms tümörü (nefroblastom), çocukluk çağının en sık görülen böbrek kanseridir ve biyokimyası, normal embriyonik böbrek gelişiminin (nefrojenez) yarıda kesilmesi, epigenetik mekanizmaların bozulması ve metabolik yolların tümör büyümesini destekleyecek şekilde değişmesi esasına dayanır.

yazar

Erişkin kanserlerinde (glioblastom veya pankreas kanseri gibi) gördüğümüz yoğun çevresel kıtlık metabolizmasından farklı olarak, Wilms tümörü biyokimyası daha çok gelişimsel yolaklar ve genetik kontrol mekanizmalarının disfonksiyonu üzerinden şekillenir. 1. WT1 (Wilms Tümörü 1) Proteini ve Biyokimyasal Rolü WT1 geni, böbrek ve gonad gelişimini yöneten bir çinko parmağı (zinc-finger) transkripsiyon faktörüdür. 2. IGF-2 ve Epigenetik İmpring (Baskılanma) Kaybı Wilms … Devamını oku

Pankreas kanseri (özellikle en sık görülen türü olan Pankreatik Duktal Adenokarsinom – PDAC) biyokimyası, tümörler arasında en agresif, hipoksik (oksijensiz) ve besinden fakir mikroçevreye adaptasyon yeteneği gösteren metabolik mekanizmalardan biridir.

yazar

Pankreas tümörleri, çevrelerini saran son derece yoğun, sert ve damarsız bir bağ dokusu (desmoplazi) ile kaplıdır. Bu durum hücrelerin kan akışından, dolayısıyla oksijen ve glukozdan mahrum kalmasına yol açar. Kanser hücreleri bu zorlu koşullarda hayatta kalabilmek için kusursuz bir biyokimyasal savunma ve besin sömürme ağı kurar. 1. KRAS Mutasyonu: Metabolik Orkestra Şefi Pankreas kanserlerinin %90’ından … Devamını oku

Beyin glioblastomu (GBM) biyokimyası, tümör hücrelerinin hızla bölünmesini, hipoksik (oksijensiz) mikroçevreye uyum sağlamasını ve tedavilere direnç göstermesini sağlayan agresif bir “metabolik yeniden programlanma” (metabolik rewiring) sürecidir. 

yazar

Dünya Sağlık Örgütü (WHO) güncel sınıflandırmasına göre glioblastomlar artık moleküler olarak IDH-wildtype (mutasyona uğramamış) olarak tanımlanmaktadır. Bu tümörlerin hayatta kalmasını sağlayan temel biyokimyasal mekanizmalar şunlardır:  1. Karbonhidrat Metabolizması ve Warburg Etkisi Glioblastom hücreleri, ortamda yeterli oksijen olsa bile enerjilerini verimli olan mitokondriyal solunum yerine, verimsiz ama hızlı olan laktik asit fermentasyonundan (aerobik glikoliz) elde ederler.  2. Lipid … Devamını oku

NADH molekülünün 340 nm dalga boyundaki ışığı soğurma (absorbans) özelliği, dehidrojenaz sınıfı enzimlerin aktivitelerini ölçmede altın standarttır.

yazar

Bu biyokimyasal yöntemin işleyişi ve klinik laboratuvardaki önemi şu şekildedir: 1. Temel İlke (NADH ve \(NAD^{+}\) Farkı) 2. Enzim Tayinlerinde Nasıl Kullanılır? Laboratuvarda bir enzimin miktarını veya aktivitesini ölçmek için reaksiyona \(NAD^{+}\) veya NADH eklenir ve spektrofotometre ile 340 nm’deki absorbans değişimi zamana karşı izlenir: 3. Hangi Rutin Testlerde Kullanılır? Hastanelerin biyokimya laboratuvarlarında otomatik analizörler, … Devamını oku

Lipoprotein Lipaz (LPL); Özellikle yağ ve kas dokusu başta olmak üzere, kılcal damarların iç yüzeyinde (endotel) yer alan bir enzimdir. Kan dolaşımındaki Şilomikron ve VLDL moleküllerinin yüzeyinde bulunan ApoC-II proteini tarafından aktive edilir. Aktive olduktan sonra bu lipoproteinlerin yapısındaki trigliseritleri hidroliz ederek serbest yağ asitleri ve gliserole parçalar. Hormon Duyarlı Lipaz ise Sıklıkla LPL ile karıştırılır; ancak bu enzim kan dolaşımında değil, yağ hücrelerinin (adiposit) içinde bulunur ve açlık durumunda (glukagon ve epinefrin etkisiyle) hücre içindeki depoların parçalanmasını sağlar. LCAT; HDL üzerinde çalışır ve kolesterolü esterleştirir, trigliserit hidrolizi yapmaz.

yazar

Sitoplazmada bulunan İzositrat dehidrojenaz (NADP bağımlı) enzimi de bir miktar NADPH üretebilir; ancak yağ asidi sentezi döngüsüyle doğrudan entegre olan ve HMP’nin birincil alternatifi olarak kabul edilen enzim literatürde her zaman Malik enzimdir.

yazar

Vücutta yağ asidi sentezi gibi indirgeyici (anabolik) reaksiyonlar için gereken NADPH’ın ana kaynağı Pentoz Fosfat (Heksoz Monofosfat – HMP) yoludur. Alternatif Kaynak (Malik Enzym): Yağ sentezinin yoğun yapıldığı sitoplazmada, mitokondriden çıkan sitratın asetil-CoA’ya dönüşümü sırasında malat oluşur. Malik enzim (Malat dehidrojenaz – NADP bağımlı), bu malatı piruvata dönüştürürken yan ürün olarak NADPH üretir. Bu süreç, … Devamını oku

Tip III Hiperlipoproteinemi (Ailesel Disbetalipoproteinemi) (Broad-Beta Band Hastalığı) hastalığı

yazar

Tip III Hiperlipoproteinemi (Broad-Beta Band Hastalığı) Elektroforez ve Bant Özelliği Apolipoprotein E (ApoE) Kusuru Notlarda eksik kalan kısımlar ve hastalığın temel biyokimyasal mekanizması şu şekildedir: Tip III Hiperlipoproteinemi (Disbetalipoproteinemi) Tip III Hiperlipoproteinemi (Ailesel Disbetalipoproteinemi / Broad-Beta Band Hastalığı), kanda hem kolesterol hem de trigliserit seviyelerinin yüksekliğiyle seyreden kalıtsal bir lipid metabolizması bozukluğudur. 1. Genetik ve … Devamını oku

Osteogenesis Imperfecta (OI – Cam Kemik Hastalığı) tip I ve tip II arasındaki moleküler mekanizma farkı

yazar

Tip I ve Tip II Osteogenesis Imperfecta’nın Moleküler Karşılaştırması Normal bir tip I kollajen molekülü, 2 adet alpha1 zinciri ve 1 adet \alpha2 zincirinden oluşur. Hücre bu oranı korumak için doğal olarak 2:1 oranında üretim yapar. Özellik Tip I Osteogenesis Imperfecta (Hafif Form) Tip II Osteogenesis Imperfecta (En Ağır/Letal Form) Mutasyonun Türü (X) Nonsense (anlamsız), çerçeve kayması (frameshift) veya kırpılma … Devamını oku