Malign Melanom ve Non-Melanom Cilt Kanserleri (Bazal Hücreli, Skuamöz Hücreli, Merkel Hücreli Karsinom): BRAF/MEK İnhibitörleri ve İmmünoterapi

Malign melanom ve non-melanom cilt kanserleri (bazal hücreli karsinom, kutanöz skuamöz hücreli karsinom ve Merkel hücreli karsinom), yüksek tümör mutasyon yükü (TMB) ve UV kaynaklı neoantijen zenginliği nedeniyle modern immünoterapilere ve hedefe yönelik ajanlara en çarpıcı yanıtların alındığı onkoloji alanlarıdır. Aşağıda bu dört ana cilt tümörünün moleküler temelleri, BRAF/MEK inhibitörleri ve immünoterapi stratejileri sistematik olarak … Devamını oku

Küçük Hücreli Akciğer Kanseri (KHAK): Sınırlı ve Yaygın Evre Yönetimi, Kemoterapi-İmmünoterapi Kombinasyonları

Küçük hücreli akciğer kanseri (KHAK), tüm akciğer kanserlerinin yaklaşık %10–15‘ini oluşturan, çok hızlı çoğalma (yüksek Ki-67 indeksi), erken hematojen/lenfojen metastaz eğilimi ve paraneoplastik sendromlarla seyreden yüksek dereceli bir nöroendokrin karsinomdur. Klinik yönetimde klasik VALSG (Veterans Administration Lung Study Group) ikili evrelemesi ve güncel TNM evrelemesi birlikte kullanılır. Tedavi stratejisi, hastalığın Sınırlı Evre veya Yaygın Evre … Devamını oku

Tümör Yanıt Değerlendirme Kriterleri (RECIST 1.1, iRECIST, PERCIST, RANO, Lugano)

Tümör yanıt değerlendirme kriterleri, onkolojik tedavilerin (kemoterapi, hedefe yönelik tedaviler, immünoterapi ve radyoterapi) tümör üzerindeki etkinliğini standart ve objektif olarak ölçmek için kullanılan kılavuzlardır. Her tedavi modalitesi ve tümör tipi farklı biyolojik davranışlar sergilediği için tek bir ölçüt tüm hastalıklara uygun değildir. Aşağıda klinik pratikte ve klinik araştırmalarda kullanılan beş temel kriter sistemi detaylandırılmıştır. Kriterlerin … Devamını oku

İmmünoterapi

İmmünoterapi, vücudun kendi bağışıklık sistemini kanser hücrelerini tanıyacak ve yok edecek şekilde yeniden programlayan veya güçlendiren modern kanser tedavisi yaklaşımıdır. Klasik kemoterapiler doğrudan hızla bölünen hücreleri hedef alırken, immünoterapi bağışıklık hücreleri üzerindeki baskıyı kaldırarak uzun süreli ve hafızalı bir tümör kontrolü sağlamayı amaçlar. Aşağıda belirttiğiniz 12 ana başlık altında immünoterapinin temel mekanizmaları, klinik uygulamaları ve … Devamını oku

Klasik Trombotik Trombositopenik Purpura (TTP) tanısı için ADAMTS13 aktivitesinin %10’un altında olması şarttır. Aktivite %10’un üzerindeyse, bu tablo tipik bir TTP değil, İlaçla Tetiklenen Trombotik Mikroanjiopati (D-TMA) veya Kompleman aracılı HÜS (aHÜS) tablosudur.

ADAMTS13 aktivitesinin %10’un altında olması, klasik (bağışıklık aracılı veya kalıtsal) Trombotik Trombositopenik Purpura (TTP) tanısı için altın standarttır ve şarttır. Aktivite %10’un üzerinde çıktığında, mikroanjiopatik hemolitik anemi ve trombositopeni ile seyreden diğer Trombotik Mikroanjiopati (TMA) nedenleri ön plana çıkar: 1-Kompleman Aracılı HÜS (aHÜS): Alternatif kompleman yolağındaki genetik veya edinsel düzensizliklerden kaynaklanır. 2-İlaçla Tetiklenen TMA (D-TMA): … Devamını oku

Kardiyorenal Sendrom Tipleri

Kardiyorenal sendrom (KRS), kalp ve böbreğin hemodinamik, nörohormonal ve inflamatuvar yollarla birbirlerinin işlevini bozduğu klinik bir sendromdur. Beşli sınıflama, öncelikle hangi organın etkilendiğine ve sürecin akut mu kronik mi olduğuna dayanır. Ancak klinikte tipler örtüşebilir; örneğin Tip 2 KRS bulunan bir hastanın akut dekompansasyonu sırasında Tip 1 KRS gelişebilir. Tip Başlangıçtaki sorun İkincil etkilenen organ … Devamını oku

Dual Glukoz Bağımlı İnsülinotropik Polipeptit ve Glukagon Benzeri Peptit-1 Reseptör Agonistleri; Çift inkretin agonistleri (Tirzepatit), renal koruyucu (büyüme faktörleri modifikasyonu ve inflamasyon azaltılması yoluyla) bazı olumlu etkilere sahip olsa da bir “anabolik ajan” değildir ve kronik böbrek yetmezliğinde “ilk seçenek” tedavi olarak tanımlanmaz. Ayrıca ağır gastrointestinal yan etkileri (kusma, ishal) nedeniyle dehidratasyona ve prerenal akut böbrek hasarına yol açma riski bulunduğundan, böbrek yetmezliği olan hastalarda çok dikkatli kullanılmalıdır. İlaç, inkretin etkisini taklit ederek glukoza bağımlı insülin artışı ve glukagon azalışı sağlar. GIP ve GLP-1’in ortak uyarımı, santral iştah merkezlerinde ve periferik metabolizmada sinerji yaratarak selektif ajanlara göre çok daha dramatik bir kilo kaybı sağlar. Yapısal tasarımı gereği Tirzepatit’in GIP reseptör seçiciliği/aktivitesi güçlü, GLP-1 aktivitesi ise doğal moleküle göre daha dengeli/zayıftır. Bu dengeli yapı, tolerabiliteyi artırır. GLP-1 reseptör aktivasyonu içeren tüm ajanlarda olduğu gibi, kemirgenlerdeki c-hücreli hiperplazi verileri nedeniyle insanda da Medüller Tiroid Kanseri ve MEN 2 mutasyon varlığında kullanımı kontrendikedir.

Glukagon benzeri peptid-1 (GIP-1), bağırsak sisteminden salgılanan en güçlü inkretindir. Gastrointestinal sistemin jejunum ve distal ileumundaki L hücreleri tarafından sentezlenir. Glikoz bağımlı insülinotropik polipeptid (GIP-1), özellikle karbonhidrat ve lipidler olmak üzere oral besinlere yanıt olarak, en sık duodenum ve jejunumda bulunan K hücreleri adı verilen özelleşmiş endokrin hücreler tarafından salınan bir polipeptiddir. Glikoz bağımlı insülinotropik … Devamını oku

Adrenokortikotropik Hormon Salgılayan Akciğer Karsinoidleri; Akciğer (bronşiyal) karsinoidleri yavaş büyüyen nöroendokrin tümörler olup, küçük hücreli akciğer kanserleri gibi agresif seyretmezler. Bu yavaş ve sinsi klinik gidişat, biyokimyasal olarak hipofiz adenomlarına (Cushing hastalığına) çok benzeyen bir tablo yaratarak ayırıcı tanıda ciddi zorluklar çıkarır. ***** Küçük hücreli akciğer kanserleri çok agresiftir; ağır hipokalemi, ani başlangıçlı şiddetli hipertansiyon ve hiperpigmentasyon ile gelir, HDDST ile de hemen hiçbir zaman baskılanmazlar. Sinsi seyir ve HDDST’de yalancı pozitif (baskılanma) yanıt bronşiyal karsinoid tümörlerin tipik bir tuzağıdır. Diferansiye nöroendokrin tümörler olan karsinoidler yavaş metabolizmaya sahip oldukları için F-18 FDG PET/BT’de genellikle negatiftir. Somatostatin reseptör ekspresyonu yüksek olduğundan ⁶⁸Ga-DOTATATE PET/BT bu okült tümörlerin lokalizasyonunda belirgin şekilde üstündür. BIPSS ektopik/hipofiz ayrımında en güvenilir (altın standart) testtir. HDDST ektopik akciğer karsinoidlerinde glukokortikoid reseptör varlığı nedeniyle %50’nin üzerinde yanıltıcı baskılanma verebilir. Gradient yokluğu ektopik odağı netleştirir, hipofiz cerrahisi kontrendikedir. Akciğer karsinoidlerinin birincil ve küratif tedavi yöntemi kemoterapi değil, cerrahi rezeksiyondur.

Akciğer karsinoidleri tüm akciğer tümörlerinin küçük bir bölümünü oluşturur ve yaklaşık %1-5’i ektopik adrenokortikotropik hormon salgılanmasıyla ilişkilidir; bu da Cushing sendromunun %1-10’unu temsil eder. Hem sporadik olarak hem de nadiren tip 1 çoklu endokrin neoplazisi ile ilişkili olarak ortaya çıkarlar. MEN1 varyasyonları, sporadik vakaların yaklaşık %16’sında saptanmıştır ve hastalık prognozu hakkında nadiren rapor bulunmaktadır. Adrenokortikotropik … Devamını oku

Hiperprolaktinemili Kadınlarda Dolaşımdaki Kisspeptin ve Klotho Düzeyleri; **Kisspeptin, hipotalamusta gonadotropin salgılatıcı hormon (GRH) üzerinde nörokinin B ve dinorfin ile birlikte etki eden bir nöropeptittir. Ayrıca, son yıllarda periferik etkileri de önem kazanmıştır. ***Klotho, büyüme hormonu ve insülin benzeri büyüme faktörü-1 ile ilişkili etkileri olan yaşlanma karşıtı bir transmembran glikoproteindir. Hem kisspeptin hem de klotho, hipotalamus-hipofiz bölgesinde prolaktin ile etkileşime girer. Prolaktin, hipotalamik seviyede Kisspeptin nöron fonksiyonlarını ve ekspresyonunu merkezi olarak inhibe ederek GnRH pulsatilitesini bozar. Ancak güncel literatür ve yapılan klinik araştırmalar, bu merkezi inhibisyona rağmen hastaların periferik (dolaşımdaki) kantitatif plazma Kisspeptin ve Klotho düzeylerinin sağlıklı kontrollerle benzer kalabildiğini, yani periferik düzeylerin her zaman merkezi aktiviteyi yansıtmadığını göstermiştir. Prolaktin ana etkisini dinorfin üzerinden doğrudan GnRH reseptörünü bloke ederek değil, Kisspeptin salınımını azaltarak gösterir. Klotho molekülü GH ve IGF-1 aksını stimüle etmez, aksine bu yolakları negatif yönde (inhibitör) regüle eder. Vücut kitle indeksi (obezite ve insülin direnci) arttıkça Klotho düzeyleri yükselmez, tam tersine azalır. Hiperprolaktinemi, dolaşımdaki kisspeptin ve α-klotho düzeylerini etkilemez, ancak hipotalamus ve hipofiz arasındaki karmaşık etkileşimlerde rol oynadığı bilinen kisspeptin ve α-klotho ile pozitif korelasyon gösterir

KNDy (Kisspeptin / Neurokinin B / Dynorphin) Pulsatil Jeneratörü: Hipotalamusun arkuat nukleusunda yer alan bu nöron grubu, GnRH pulsatilitesinin ana düzenleyicisidir. Kisspeptin ve NKB: GnRH salınımını stimüle eder (pozitif regülatör). Dinorfin: Kappa opioid reseptörleri aracılığıyla sistemi inhibe ederek pulsun sonlanmasını sağlar (negatif regülatör). Hiperprolaktinemi ve Hipogonadizm İlişkisi: Prolaktin yüksekliği (steroid feedback döngüsünü bozarak) merkezi düzeyde … Devamını oku

Tirotropin reseptör antikoru (TRAb) pozitifliğinin Graves hastalarında malignite (tiroid kanseri) insidansını ve tümör agresifliğini artırmaz. TRAb pozitifliğinin TSH reseptörlerini uyarması teorik bir hipotez olsa da, klinik verilerde bu durumun kapsüler/vasküler/lenfatik invazyonu veya agresif tümör varyantlarının (tall-cell vb.) sıklığını artırmadığı kanıtlanmıştır. Graves hastaları ile toksik multinodüler guatr (TMNG) hastalarının ameliyat sonrası tiroid kanseri çıkma oranları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Graves hastalarındaki nodüllerin yönetiminde de genel tiroid nodülü kılavuzları geçerlidir; TRAb yüksekliği İİAB’nin doğruluğunu bozmaz ve biyopsi endikasyonunu ortadan kaldırmaz.

Teorik hipotezler ile güncel klinik çalışma sonuçları arasındaki ilişki şu şekildedir: Teorik Hipotez (Neden Artıracağı Düşünülüyordu?) Patofizyolojik açıdan, Graves hastalığındaki uyarıcı TRAb’ların (TSAb), TSH reseptörlerini sürekli ve kontrolsüz bir şekilde aktive ettiği bilinmektedir. TSH’ın kendisi tiroid hücreleri için güçlü bir büyüme faktörü olduğundan, onu taklit eden antikorların da: Bu nedenle geçmişteki bazı sınırlı veya olgu … Devamını oku