Radyonekroz Radyonekroz, iyonizan radyasyona maruz kalan dokularda gelişen gecikmiş, progresif nekroz tablosudur. Havacılık–uzay bağlamında iki ana kaynak öne çıkar: 1-Terapötik radyasyon sonrası (pilot/astronot adaylarında medikal öykü) 2-Kozmik radyasyon maruziyeti (yüksek irtifa uçuşları, kutup rotaları, uzay görevleri) FİZYOPATOLOJİ A) DNA hasarı; Çift zincir kırıkları, Hücre ölümü (özellikle hızlı bölünen hücreler) nü indükler. B) Mikrovasküler hasar (kritik); … Devamını oku
Havacılık–uzay tıbbından cerrahi pratiğe geçtiğimizde, “tutması şüpheli flep ve deri greftleri”; özellikle travma, yanık, radyasyon hasarı ve mikrovasküler cerrahi sonrası doku perfüzyonunun sınırda olduğu durumları ifade eder. Erken tanı ve agresif müdahale, doku kaybını önlemede kritik rol oynar. Tanım “Tutması şüpheli” = perfüzyon yetersizliği / vasküler kompromis riski Patofizyoloji (Temel Mekanizma) 1-Greft “take” fazları: Bu … Devamını oku
Havacılık ve uzay tıbbında jet-lag ve shift-lag, biyolojik saatin (sirkadiyen ritim) çevresel zamanla uyumsuzluğu sonucu gelişen iki temel performans bozucu sendromdur. İkisi aynı fizyolojik temele dayanır, ancak ortaya çıkış koşulları farklıdır. 1. Jet-Lag (Desenkronizasyon Sendromu) Birden fazla zaman diliminin hızlı geçilmesiyle iç saat (circadian clock) ile yerel zamanın uyumsuz hale gelmesi. Patofizyoloji Hormonal etkiler: Klinik … Devamını oku
Havacılık ve uzay tıbbında sinüs barotravması (sinus barotrauma), özellikle hızlı irtifa değişimlerinde görülen ve pilot performansını ciddi şekilde etkileyebilen önemli bir ENT–havacılık patolojisidir. Tanım Sinüs barotravması, paranazal sinüsler ile dış ortam arasındaki basınç eşitlemesinin bozulması sonucu gelişen mukozal hasar ve ağrı durumudur. En sık: Patofizyoloji (Basınç Dinamiği) Temel mekanizma: Boyle Kanunu Süreç: Klinik Tipler (Havacılık … Devamını oku
Havacılık ve uzay tıbbında hareket hastalığı (motion sickness); özellikle pilotlar, astronotlar ve simülatör kullanıcılarında performansı doğrudan etkileyen kritik bir fizyolojik sorundur. Bu durum; vestibüler sistem, görsel sistem ve proprioseptif girdiler arasındaki uyumsuzluk (sensory conflict) sonucu ortaya çıkar. Tanım ve Klinik Çerçeve Hareket hastalığı; araç, uçak, gemi veya uzay ortamında meydana gelen hareketlere karşı gelişen bir … Devamını oku
Sirkadiyen ritim, organizmanın günlük fizyolojik ve biyokimyasal döngülerini düzenleyen, hipotalamustaki suprakiazmatik çekirdekte (SCN) konumlanan endojen bir biyolojik saattir. SCN, merkezi saat olarak görev yaparken, vücuttaki diğer dokular da periferik saatlerle bu düzenlemeye katılır. Uykuuyanıklık döngüsü, vücut ısısı, kan basıncı, hormon salınımı gibi çok sayıda fizyolojik olay bu saat tarafından düzenlenmektedir. Sirkadiyen ritmin bozulması; jet lag, … Devamını oku
Havacılığın ilk günlerinden itibaren çeşitli hava araçlarının geliştirilmesi, insanlara Dünya’da uyum sağladıkları yerçekimi kuvveti ve atmosferik basınçtaki değişiklikleri keşfetme fırsatı vermiştir. Uçuş şartlarının beraberinde getirdiği alçak basınç ortamı, basınç değişiklikleri, hipoksi, akselerasyon kuvvetleri, gürültü, titreşim ve mikrogravite gibi faktörler kardiyovasküler sistem üzerinde belirgin fizyolojik değişikliklere yol açmaktadır. Uçuşun Kardiyovasküler Sistem Üzerine Fizyolojik Etkileri; hem atmosfer … Devamını oku