Solid Pseudopapillary Neoplasm, pankreasın nadir görülen, düşük dereceli malign potansiyelli bir tümörüdür. İlk kez Virginia Kneeland Frantz tarafından tanımlandığı için Frantz tümörü olarak da bilinir.
Temel Özellikler
- Pankreas tümörlerinin %1–3’ünü oluşturur.
- En sık genç kadınlarda (2.–4. dekat) görülür.
- Çoğu hastada prognoz mükemmeldir.
- Cerrahi rezeksiyonla %95’in üzerinde uzun dönem sağkalım elde edilebilir.
Cerrahi Tedavinin Temel İlkesi
SPT’de standart yaklaşım:
R0 rezeksiyon (negatif cerrahi sınırla tam çıkarım)
Tümörün biyolojik davranışı genellikle indolent olduğundan, pankreas adenokarsinomundaki kadar geniş lenf nodu diseksiyonu veya radikal cerrahi çoğu zaman gerekmez.
Tümör Yerleşimine Göre Cerrahi
Pankreas Başı
Pankreatikoduodenektomi
Endikasyon:
- Baş yerleşimli büyük tümörler
- Ana pankreatik kanal veya duodenuma yakın lezyonlar
Koruyucu yaklaşım mümkünse:
Pilor koruyucu pankreatikoduodenektomi
tercih edilebilir.
Pankreas Boynu veya Proksimal Korpus
Merkezi (Santral) Pankreatektomi
Avantajları:
- Endokrin fonksiyonun korunması
- Ekzokrin fonksiyonun korunması
Özellikle genç hastalarda değerlidir.
Pankreas Korpus ve Kuyruk
Distal Pankreatektomi
En sık uygulanan yöntemdir.
Dalak Koruyucu Distal Pankreatektomi
Genç hastalarda mümkün olduğunda tercih edilir.
Koruma yöntemleri:
- Kimura tekniği
- Warshaw tekniği
Enükleasyon
Seçilmiş olgularda düşünülebilir:
- Küçük tümör (<3 cm)
- Ana pankreas kanalından uzak
- Kapsüllü lezyon
Ancak birçok merkez tam anatomik rezeksiyonu tercih etmektedir.
Laparoskopik ve Robotik Cerrahi
SPT için oldukça uygundur.
Avantajları:
- Daha az ağrı
- Daha kısa hastanede yatış
- Daha iyi kozmetik sonuçlar
Özellikle distal pankreatektomilerde yaygın kullanılmaktadır.
Lenf Nodu Diseksiyonu
SPT’de lenf nodu metastazı nadirdir.
Bu nedenle:
- Rutin geniş lenfadenektomi önerilmez.
- Şüpheli nod varsa çıkarılır.
Bu özellik SPT’yi pankreas adenokarsinomundan ayıran önemli noktalardan biridir.
Metastatik Hastalıkta Cerrahi
SPT’nin dikkat çekici özelliklerinden biri:
Metastaz olsa bile cerrahi düşünülebilir.
En sık:
- Karaciğer metastazı
- Peritoneal metastaz
görülür.
Pankreas adenokarsinomundan farklı olarak metastatik hastalıkta bile rezeksiyon uzun sağkalım sağlayabilir.
Patolojik Malignite Kriterleri
Aşağıdaki bulgular daha agresif davranışla ilişkilidir:
- Vasküler invazyon
- Perinöral invazyon
- Çevre organ invazyonu
- Yüksek mitotik aktivite
- Metastaz
Ancak bu durumlarda bile prognoz çoğu pankreas malignitesinden daha iyidir.
Takip
Cerrahi sonrası:
- Kontrastlı BT veya MR
- İlk 2–3 yıl daha sık
- Sonrasında yıllık kontrol
önerilir.
Nüks oranı genellikle düşüktür (%5–15).
YDUS/TUS İçin Kritik Noktalar
| Özellik | SPT |
| Tipik hasta | Genç kadın |
| Malignite potansiyeli | Düşük |
| Tedavi | Cerrahi rezeksiyon |
| Lenfadenektomi | Genellikle gerekli değil |
| Metastaz varsa | Cerrahi yine düşünülebilir |
| Prognoz | Çok iyi |
| En sık operasyon | Yerleşime göre distal pankreatektomi veya Whipple |
Akılda kalıcı cümle:
“Solid psödopapiller tümörde amaç mümkün olan en fazla pankreas fonksiyonunu koruyarak tam cerrahi rezeksiyon yapmaktır; metastatik hastalık bile çoğu zaman cerrahi şansı ortadan kaldırmaz.”