APRI (AST to Platelet Ratio Index) skoru, karaciğer fibrozisi ve siroz riskini noninvaziv olarak değerlendirmek için kullanılan basit bir skordur. Özellikle kronik viral hepatitlerde (özellikle Hepatit C) geliştirilmiş, ancak diğer kronik karaciğer hastalıklarında da kullanılmaktadır.
Formül
Burada:
- AST = Hastanın AST değeri
- ULN = AST’nin laboratuvardaki üst normal sınırı
- Trombosit = platelet sayısı (×10⁹/L)
Örnek Hesaplama
AST = 80 U/L
AST üst normal sınırı (ULN) = 40 U/L
Trombosit = 100.000/mm³ (=100 ×10⁹/L)
APRI = (80/40) ×100 /100
APRI = 2.0
Yorumlama
APRI < 0.5
- İleri fibrozis olasılığı düşüktür.
APRI > 1
- Anlamlı fibrozis düşündürür.
APRI > 2
- Siroz lehinedir.
Kesim noktaları hastalığa göre değişebilmekle birlikte bu değerler pratikte en sık kullanılan eşiklerdir.
Neden Trombosit Düşer?
Karaciğer fibrozisi ilerledikçe:
- Portal hipertansiyon gelişir.
- Dalak büyür.
- Trombosit sekestrasyonu artar.
- Trombosit sayısı düşer.
Bu nedenle yüksek AST + düşük trombosit = daha yüksek APRI skoru.
Kullanım Alanları
- Hepatit C
- Hepatit B
- Metabolik Disfonksiyon İlişkili Steatotik Karaciğer Hastalığı
- Alkolik karaciğer hastalığı
- Kronik karaciğer hastalıklarında fibrozis taraması
APRI’nin Avantajları
Ucuzdur
AST ve trombosit dışında ek test gerektirmez
Karaciğer biyopsisine ihtiyaç duyan hasta sayısını azaltabilir
Kısıtlılıkları
Erken fibroziste duyarlılığı düşüktür
AST’yi etkileyen kas hastalıkları veya akut hepatit gibi durumlarda yanıltıcı olabilir
Fibrozis evrelemesinde biyopsi veya elastografinin yerini tamamen alamaz
TUS/YDUS Notu
Fibrozis değerlendirmesinde sık kullanılan noninvaziv skorlar:
- APRI
- FIB-4
- NAFLD Fibrosis Score
- FibroTest
- Karaciğer elastografisi (FibroScan)
Klasik sınav bilgisi:
APRI > 2 → siroz olasılığı yüksek
APRI < 0.5 → ileri fibrozis olasılığı düşük.