Fibula Hemimelisi, alt ekstremitenin en sık görülen uzun kemik eksikliği anomalilerinden biridir. Fibulanın kısmi veya tam yokluğu ile karakterizedir ve sıklıkla ayak, ayak bileği ve tibiadaki deformitelerle birliktedir.
Klinik Özellikler
Sık görülen bulgular:
- Bacak uzunluk eşitsizliği
- Tibial eğrilik (anteromedial bowing)
- Ayak ve ayak bileği valgusu
- Ayak parmak eksiklikleri (özellikle lateral ışınlar)
- Diz instabilitesi
- Ayak bileği instabilitesi
Tedaviyi Belirleyen Temel Faktörler
Tedavi seçimi üç ana unsura bağlıdır:
- Beklenen bacak uzunluk farkı
- Ayağın rekonstrüksiyona uygunluğu
- Ayak bileği ve diz fonksiyonu
Sınıflama
Yaygın olarak kullanılan sınıflamalardan biri:
Paley Sınıflaması
Bu sınıflama tedavi planlamasında önemli rol oynar.
Tedavi Seçenekleri
1. Konservatif Tedavi
Hafif olgularda:
- Ayakkabı yükseltmesi
- Ortezler
uygulanabilir.
Genellikle uzunluk farkı küçükse tercih edilir.
2. Büyüme Yönlendirici Tedavi
Büyüme çağında:
- Geçici hemiepifizyodez
- Karşı taraf epifizyodezi
uygulanabilir.
Amaç:
- Uzunluk farkını azaltmak.
3. Uzatma Cerrahileri
Modern tedavinin temel taşlarından biridir.
Distraksiyon Osteogenezi
Distraksiyon Osteogenezi
Prensip:
- Kemik kontrollü olarak kesilir.
- Yavaşça ayrılır.
- Arada yeni kemik oluşur.
Kullanılan Sistemler
- İlizarov eksternal fiksatörü
- Taylor Spatial Frame
- Motorize intramedüller çiviler (uygun olgularda)
Avantajları
- Ekstremite korunur.
- Ayağın fonksiyonu sürdürülür.
Dezavantajları
- Çoklu operasyon gerekebilir.
- Uzun tedavi süreci vardır.
- Eklem kontraktürleri gelişebilir.
4. Rekonstrüktif Cerrahiler
Ayak Bileği Stabilizasyonu
Özellikle:
- Ayak valgusu
- Ayak bileği instabilitesi
varsa uygulanır.
SUPERankle Prosedürü
SUPERankle Prosedürü
Modern rekonstrüktif yaklaşımın önemli parçalarındandır.
Amaç:
- Ayak bileğini plantigrad hale getirmek
- Uzatma öncesi stabilite sağlamak
5. Ampütasyon
Günümüzde daha seçilmiş olgularda uygulanır.
Endikasyonlar
- Ağır ayak deformitesi
- Fonksiyonel olmayan ayak
- Çok büyük uzunluk farkı
Syme Ampütasyonu
Syme Ampütasyonu
Tarihsel olarak sık uygulanmıştır.
Sonrasında:
- Protez kullanılır.
Güncel Yaklaşım
Eskiden:
“Fibula hemimelisi = ampütasyon”
yaklaşımı yaygındı.
Günümüzde ise:
“Mümkünse rekonstrüksiyon ve uzatma”
yaklaşımı ön plana çıkmıştır.
Özellikle deneyimli merkezlerde ekstremite koruyucu cerrahilerle çok başarılı sonuçlar alınabilmektedir.
Tedavi Algoritması (Özet)
Hafif Uzunluk Farkı (<2–3 cm)
- Takip
- Ayakkabı yükseltmesi
Orta Derece Fark
- Epifizyodez
- Tek seans uzatma
Büyük Uzunluk Farkı
- Çok aşamalı uzatma
- Rekonstrüksiyon
Fonksiyonel Olmayan Ayak
- Ampütasyon + protez
YDUS İçin Kritik Noktalar
- En sık uzun kemik eksikliği anomalilerinden biridir.
- Temel sorun: bacak uzunluk farkı + ayak deformitesi.
- Modern yaklaşım: rekonstrüksiyon ve uzatma.
- Paley yaklaşımında önemli işlem:
SUPERankle rekonstrüksiyonu. - Tarihsel yaklaşım:
Syme ampütasyonu + protez.
Akılda kalıcı cümle:
Fibula hemimelisinde tedavi kararı yalnızca fibulanın eksikliğine göre değil, ayağın fonksiyonelliği ve beklenen ekstremite uzunluk farkına göre verilir. Modern pediatrik ortopedinin hedefi mümkün olduğunca fonksiyonel ve plantigrad bir ayağı koruyarak ekstremiteyi rekonstrükte etmektir.