Skapula kırıklarının sınıflandırılmasında, Hardegger ve Ada-Miller sistemleri, kırığın anatomik lokalizasyonunu ve eklem tutulumunu tanımlayarak cerrahi tedavi kararı vermede rehberlik eden en klasik yöntemlerdir.
1. Hardegger Sınıflaması
Hardegger ve arkadaşları tarafından geliştirilen bu sistem, daha çok cerrahi tedavi gerekliliğine (instabilite) odaklanan, geniş kapsamlı bir anatomik sınıflandırmadır.
- Tip I: Skapula gövdesi (korpus) kırıkları.
- Tip II: Skapula boynu (collum) kırıkları.
- Tip III: Akromion kırıkları.
- Tip IV: Korakoid çıkıntı kırıkları.
- Tip V: Glenoid fossa (eklem içi) kırıkları.
- Tip VI: Skapula kenarı ve spina kırıkları.
Klinik Yönü: Bu sistemin en büyük avantajı, skapulayı anatomik alt birimlerine ayırarak, her bir bölgenin klinik önemini (örneğin glenoid eklem stabilitesi vs. gövde kırığı) birbirinden ayırmasıdır.
2. Ada-Miller Sınıflaması
Ada ve Miller tarafından ortaya konulan bu sınıflama, özellikle glenoid fossa (eklem içi) kırıklarının cerrahi yönetimi için geliştirilmiştir. Glenoid kırıklarını, instabilite yaratma potansiyellerine göre sınıflandırır:
- Tip I: Glenoid kenar (rim) kırıkları.
- IA: Anterior kenar kırığı (genellikle instabilite ile birliktelik gösterir).
- IB: Posterior kenar kırığı.
- Tip II: Glenoid fossa’nın transvers veya oblik kırıkları (glenoidin alt kısmının ayrıldığı kırıklar).
- Tip III: Glenoid fossa’nın, skapula gövdesini de içine alan superior kırıkları.
- Tip IV: Glenoid fossa’nın, skapula gövdesine uzanan transvers kırıkları.
- Tip V: Tip II, III ve IV’ün kombinasyonları (genellikle daha yüksek enerjili ve daha ciddi kırıklar).
Klinik Yönü: Bu sınıflama, “omuz ekleminin instabilitesi” üzerinde durur. Özellikle glenoiddeki sublüksasyon riskini öngörmede oldukça değerlidir.
Cerrahi Karar Verme
- Hardegger: Skapulayı bir bütün olarak anatomik parçalara böler (Genel tanımlama için iyidir).
- Ada-Miller: “Glenoid stabilitesini” merkezine alır. Eğer vaka bir glenoid kırığı ise, cerrahlar Ada-Miller’ı kullanarak kırığın parçalı olup olmadığını ve cerrahi fiksasyonun (plak-vida) hangi hattı takip etmesi gerektiğini belirlerler.
Önemli Not: Güncel pratikte, özellikle kompleks kırıklarda bu sınıflamaların yanı sıra Ideberg sınıflaması da glenoid kırıklarında yaygın olarak kullanılmaktadır.