Ideberg sınıflaması, özellikle glenoid fossa (skapulanın eklem yüzü) kırıklarının değerlendirilmesinde kullanılan, cerrahların fiksasyon planı yaparken en çok başvurduğu, eklem içi tutuluma odaklı bir sınıflandırma sistemidir.

Ideberg sınıflaması, özellikle glenoid fossa (skapulanın eklem yüzü) kırıklarının değerlendirilmesinde kullanılan, cerrahların fiksasyon planı yaparken en çok başvurduğu, eklem içi tutuluma odaklı bir sınıflandırma sistemidir.

Ada-Miller sınıflaması ile benzer bir mantığa sahip olsa da, Ideberg’in odak noktası kırık hattının glenoid yüzeyinde nereye uzandığı ve stabiliteyi nasıl etkilediğidir.

Ideberg Sınıflaması (Glenoid Fossa Kırıkları)

Bu sınıflama, kırık parçasının ayrıldığı yöne göre 6 ana tipe ayrılır:

• Tip I: Glenoidin anterior veya posterior kenar (rim) kırığıdır.
  • IA: Anterior kenar kırığı (omuz dislokasyonu/instabilitesi ile sık birliktelik gösterir).
  • IB: Posterior kenar kırığı.
• Tip II: Glenoid fossanın alt yarısını içeren, skapula gövdesinden ayrılmış transvers veya oblik kırık hattıdır. (Glenohumeral instabilite riski yüksektir).
• Tip III: Glenoid fossanın üst yarısını içeren, akromion ve korakoid çıkıntıdan aşağıya uzanan kırıklardır. (Acromioclavicular eklem stabilitesi etkilenebilir).
• Tip IV: Kırık hattının skapulanın medial kenarına kadar uzandığı, genellikle horizontal seyreden kırıklardır.
• Tip V: Tip II ve Tip IV’ün kombinasyonudur (İkili veya daha fazla kırık hattı).
• Tip VI: Glenoid fossanın parçalı (komminüt) olduğu, en ağır ve yüksek enerjili kırık tipidir.

Cerrahi Önemi ve Uygulama

Bir cerrah için bu sınıflandırmanın “klinik değeri”, glenohumeral eklem stabilitesinin korunup korunmayacağına karar vermektir:

1. Eklem Basamağı: Eğer Ideberg kırıklarında >4-5 mm bir basamaklanma (step-off) veya instabilite varsa, genellikle cerrahi (orif) endikasyonu doğar.
2. Abduksiyon/Rotasyon Kontrolü: Tip II ve Tip III kırıklarda, humeral başın glenoid üzerindeki merkezlenmesi bozulabileceği için cerrahi fiksasyon kritiktir.
3. Abroz yaklaşım: Tip I kırıklarda (Bankart lezyonu benzeri) artroskopik müdahale mümkün olabilirken; Tip IV, V ve VI gibi daha kompleks kırıklarda “Judet” veya benzeri posterolateral yaklaşımlarla açık fiksasyon gereklidir.

Sizin Pratiğiniz İçin Not:

Kardiyovasküler cerrahide kullanılan sternotomi veya torakotomi yaklaşımları sırasında bazen omuz kuşağına yük binen pozisyonlar gerekebilir. Eğer bu sınıflamaları bir travma hastasının cerrahi planlaması veya radyolojik evrelemesi için kullanıyorsanız; Ideberg sistemi, kırık hattının “ağırlık taşıyan” eklem yüzeyini ne kadar etkilediğini anlamak için en güvenilir rehberdir.