| ENZİM | ÖNEMLİ İLAÇLAR |
|---|---|
| CYP2D6 | Kodein, metoprolol, TCA, SSRI |
| CYP3A4 | En geniş spektrum (statin, siklosporin) |
| CYP2C9 | Warfarin |
| CYP2C19 | Klopidogrel |
| CYP2E1 | Alkol, parasetamol toksisitesi |
Poor metabolizer (CYP2D6 eksik); Kodein etkisiz (morfin oluşmaz)
Ultra-rapid metabolizer; Kodein, aşırı morfin ve toksisite / solunum depresyonu
1. Zayıf Metabolize Ediciler (Poor Metabolizers – PM)
- Durum: Vücutta CYP2D6 enzimi eksik veya işlevsizdir.
- Sonuç: Kodein morfine dönüşemez.
- Klinik Yansıma: Hasta standart dozlarda kodein almasına rağmen analjezi sağlanamaz (ilaç etkisizdir). Bu durum, hastanın “ağrı eşiği düşük” veya “ilaç bağımlısı” olarak yanlış değerlendirilmesine yol açabilir.
2. Ultra-Hızlı Metabolize Ediciler (Ultra-rapid Metabolizers – UM)
- Durum: CYP2D6 enzim aktivitesi normalden çok daha yüksektir (genellikle gen duplikasyonu nedeniyle).
- Sonuç: Kodein, çok hızlı ve yüksek miktarda morfine dönüşür.
- Klinik Yansıma: Düşük dozlarda bile morfin toksisitesi gelişebilir.
- Belirtiler: Şiddetli somnolans, konfüzyon, miyozis (iğne ucu göz bebeği) ve en tehlikelisi fatal solunum depresyonu.
Klinik Uyarılar ve Kontrendikasyonlar
| Hasta Grubu | Risk / Durum | Öneri |
| Emziren Anneler (UM) | Anne ultra-hızlı metabolizör ise, süt aracılığıyla bebeğe yüksek doz morfin geçer. | Bebekte ölümcül solunum depresyonu riski nedeniyle kaçınılmalıdır. |
| Pediatrik Cerrahi | Özellikle tonsillektomi/adenoidektomi sonrası çocuklarda. | FDA, solunum depresyonu vakaları nedeniyle çocuklarda kodein kullanımını kısıtlamıştır. |