| Özellik | Pernisiyöz Anemi | İmmerslund–Gräsbeck Sendromu (İGS) | Transkobalamin II Eksikliği |
|---|
| Patogenez | Otoimmün gastrit → paryetal hücre harabiyeti → intrinsik faktör (IF) eksikliği | Terminal ileumda IF–B₁₂ reseptörü (cubilin veya amnionless) defekti | B₁₂’nin dokulara taşınmasını sağlayan transkobalamin II proteini eksik |
| Kalıtım | Sporadik (otoimmün) | Otozomal resesif (doğumsal) | Otozomal resesif (doğumsal) |
| Başlama yaşı | Erişkin / yaşlı | Çocukluk / erken infantil dönem | Yenidoğan / erken infantil dönem |
| Mide histolojisi | Atrofik gastrit, paryetal hücre kaybı | Normal mide mukozası | Normal |
| İntrinsik faktör düzeyi | Azalmış veya yok | Normal | Normal |
| Terminal ileum reseptörü (cubilin) | Normal | Defektli (CUBN veya AMN mutasyonu) | Normal |
| Serum B₁₂ düzeyi | Düşük | Düşük | Düşük |
| Folat düzeyi | Normal | Normal | Normal |
| İdrar metilmalonik asit | ↑ | ↑ | ↑ |
| Schilling testi | IF eklenince düzelir → pozitif yanıt | IF eklenince düzelmez → negatif yanıt | Her iki aşamada da düşük atılım |
| Ek bulgular | Atrofik gastrit, aklorhidri, otoimmün tiroidit | Selektif proteinüri, normal mide asidi | Nörolojik bozukluk erken, hematolojik + immün yetmezlik |
| Nörolojik bulgular | Posterior ve lateral kord dejenerasyonu (subakut kombine dejenerasyon) | Hafif veya yok | Belirgin, erken başlangıçlı |
| Tedavi | Ömür boyu IM B₁₂ replasmanı | Ömür boyu IM B₁₂ replasmanı | Ömür boyu IM B₁₂ replasmanı |
| Prognoz | Tedaviyle iyi | Tedaviyle iyi | Tedavi edilmezse ölümcül (erken dönemde ciddi nörolojik hasar) |
Klinik Ayırıcı İpuçları
| İpucu | Tanı |
|---|
| Gastrik atrofi + anti-IF antikor pozitifliği | Pernisiyöz anemi |
| Çocuk + normal mide + proteinüri | İmmerslund–Gräsbeck sendromu |
| Yenidoğan + hematolojik + nörolojik + immün yetmezlik | Transkobalamin II eksikliği |
Ek Bilgi – B₁₂ Emilim Basamakları
1️⃣ Ağız: B₁₂, gıdalarla alınır → tükürükteki haptokorrin ile bağlanır
2️⃣ Mide: Parietal hücrelerden intrinsik faktör (IF) salınır
3️⃣ Duodenum: Pankreatik enzimler haptokorrini yıkar, B₁₂–IF kompleksi oluşur
4️⃣ Terminal ileum: Cubilin/Amnionless reseptörleri aracılığıyla absorpsiyon
5️⃣ Plazma: B₁₂ → transkobalamin II ile dokulara taşınır