Penisilamin (D-penisilamin), ağır metal zehirlenmeleri (bakır, kurşun, cıva), Wilson hastalığı ve sistinüri tedavisinde kullanılan güçlü bir şelatördür.

yazar

1. Cilt Lezyonları ve Bağ Dokusu Yan Etkileri 2. Hematolojik Yan Etkiler (Kemik İliği Baskılanması) Penisilamin kemik iliği üzerinde toksik etki göstererek kan hücrelerinin üretimini ciddi şekilde bozabilir 3. Nefrotoksik (Böbrek) Yan Etkiler Sınavlar İçin Akılda Kalan Önemli Notlar Penisilamin, otoimmün mekanizmaları taklit etme yeteneği nedeniyle “ilaçla indüklenen Lupus”, “Myasthenia Gravis” ve “Goodpasture Sendromu” gibi … Devamını oku

Paraquat, tarımda yabani otları kurutmak için kullanılan, dünya genelinde ve ülkemizde yüksek mortaliteye (ölüm oranına) sahip oldukça toksik bir herbisittir (ot öldürücü ilaç).Paraquat, vücuda alındıktan sonra aktif transport mekanizmalarıyla (poliamin taşıyıcıları) akciğerdeki Tip I ve Tip II alveolar epitel hücrelerinde seçici olarak birikir ve kandaki konsantrasyonunun 10 katına kadar ulaşır.Hücre içine giren paraquat, sürekli bir redoks döngüsüne girerek hücre içi elektronları çalar ve aşırı miktarda Süperoksit radikali (O₂⁻) ve hidrojen peroksit (H₂O₂) üretir. Bu durum ağır lipid peroksidasyonuna ve hücresel yıkıma yol açar.Akut fazda gelişen akciğer hasarı, alımdan birkaç gün ila birkaç hafta sonra progresif (ilerleyici) pulmoner fibrozise (akciğerin tamamen nedbeleşmesi ve sertleşmesi) dönüşür. Hasta oksijen alamayarak ağır bir hipoksi ve solunum yetmezliği (asfiksi) ile hayatını kaybeder.

yazar

Paraquat (herbisit) zehirlenmesinde en korkulan geç komplikasyon hangisidir? A) Pulmoner fibrozis B) Periferik noropati C) Optik norit D) Hipoglisemi E) Methemoglobinemi Doğru cevap A) Pulmoner fibrozis seçeneğidir. Paraquat, tarımda yabani otları kurutmak için kullanılan, dünya genelinde ve ülkemizde yüksek mortaliteye (ölüm oranına) sahip oldukça toksik bir herbisittir (ot öldürücü ilaç). Ölümcül Riskin Patofizyolojisi ve Klinik … Devamını oku

Akakabi-byo adıyla bilinen Fusarium başak yanıklığı (Fusarium blight / Scab) hastalığı ve Onyalai hastalığı kazanılmış bağışıklık sistemi kaynaklı trombositopeni etkeni aynıdır; Gibberella zeae (Fusarium graminearum) ve diğer Fusarium mantar türleri neden olur.

yazar

İki durum arasındaki bilimsel gerçekler ve ilişki sınırları şu şekildedir: 1-Tarımsal Gerçeklik (Akakabi-byo) 2-Tıbbi Gerçeklik (Onyalai) Özetle Fark Akakabi-byo bitkide doğrudan mantarın kendisi tarafından (Gibberella zeae) oluşturulan bir hastalıktır. Onyalai ise vücudun kendi ürettiği antikorların (IgG ve IgM) yol açtığı otoimmün bir tablodur; Fusarium veya diğer küf toksinleri bu tabloda sadece bağışıklığı tetikleyen olası bir … Devamını oku

Tukatinib; Tukysa markası altında satılır. HER2 pozitif meme kanserinin tedavisinde kullanılan bir antikanser ilacıdır. HER2’nin küçük molekül inhibitörüdür. Sık görülen yan etkiler arasında ishal, palmar-plantar eritrodizestezi (ellerde ve ayaklarda yanma veya karıncalanma hissi), bulantı, yorgunluk, hepatotoksisite (karaciğer hasarı), kusma, stomatit (ağız ve dudak iltihabı), iştah azalması, karın ağrısı, baş ağrısı, anemi ve döküntü bulunur. Tucatinib, gelişmekte olan fetüse veya bebeğe zarar verebilir.  Tucatinib , metastatik ortamda bir veya daha fazla anti-HER2 bazlı rejim almış olan, beyin metastazları da dahil olmak üzere, ilerlemiş, rezeke edilemeyen veya metastatik HER2 pozitif meme kanseri olan yetişkinlerin tedavisinde trastuzumab ve kapesitabin ile kombinasyon halinde endike olan bir kinaz inhibitörüdür. Avrupa Birliği’nde, daha önce en az iki anti-HER2 tedavi rejimi almış HER2 pozitif lokal olarak ilerlemiş veya metastatik meme kanseri olan yetişkinlerin tedavisinde trastuzumab ve kapesitabin ile kombinasyon halinde endikedir. [ Ocak 2023’te ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA), fluoropirimidin , oksaliplatin ve irinotekan bazlı kemoterapi sonrasında ilerlemiş RAS vahşi tip HER2 pozitif rezeke edilemeyen veya metastatik kolorektal kanser için trastuzumab ile kombinasyon halinde tucatinib’e hızlandırılmış onay verdi . Tukatinib, ErbB ailesinden sadece HER2 reseptörünün hücre içi kinaz domainini hedefler. MAPK ve PI3K/Akt hücre içi sağkalım kaskadlarını kapatır. Lapatinib (EGFR/HER2 dual inhibitör) ve Neratinib (pan-HER) ile kıyaslandığında tukatinibin en büyük avantajı aşırı HER2 seçiciliğidir. EGFR’yi inhibe etmediği için bu hastalarda dirençli akneiform döküntüler ve klasik EGFR inhibitörü diyaresi çok daha az gözlenir. Monoklonal antikorlar (Trastuzumab vb.) büyüklükleri nedeniyle kan-beyin bariyerini geçemezken, tukatinib santral sinir sistemine (SSS) yüksek penetrasyon göstererek beyin metastazlarında sağkalımı uzatır. Tukatinib, tübüler kreatinin sekresyonundan sorumlu OCT2 ve MATE (Multidrug and toxin extrusion) transporterlarını bloke eder. Gerçek bir glomerüler hasar olmaksızın laboratuvarda kreatinini yüksek gösterir, klinisyenin ilacı böbrek hasarı zannederek kesmemesi gerekir. Tukatinib hidrofilik bir molekül olmayıp, karaciğerde yoğun bir şekilde CYP2C8 (primer) ve CYP3A (sekonder) enzimleri aracılığıyla metabolize edilir. Renal eliminasyon majör yolak değildir. Bu nedenle hafif veya orta dereceli renal yetmezlik durumlarında herhangi bir başlangıç dozu modifikasyonu gerekmez. Doz modifikasyonu (300 mg BID’den 200 mg BID’ye düşüş) renal yetmezlikte değil, ağır hepatik yetmezlik (Child-Pugh C) durumunda endikedir

yazar

Tukatinib (Tucatinib), YDUS (özellikle Tıbbi Onkoloji ve Farmakoloji) sınavlarında “hedefe yönelik küçük moleküllü kinaz inhibitörleri” başlığı altında bir antikanser ajandır. Klinik pratikte özellikle HER2-pozitif metastatik meme kanseri (özellikle aktif/stabil beyin metastazı olan olgular) ve RAS wild-type HER2-pozitif metastatik kolorektal kanser tedavilerinde kombine şemaların (Trastuzumab ve Kapesitabin ile) vazgeçilmez bir parçasıdır. YDUS Düzeyinde Moleküler ve Klinik … Devamını oku

Trombotik Trombositopenik Purpura (TTP) ve Obezite İlişkisi

yazar

TTP, hayati risk taşıyan son derece nadir ve ciddi bir hematolojik (kan hastalığı) tablodur. Normal şartlarda büyük von Willebrand faktör (vWF) multimerlerini parçalamakla görevli olan ADAMTS13 enziminin eksikliği veya baskılanmasıyla tetiklenir. Obezitesi olan bireyler, diyabetleri olmasa bile, koroner arter hastalığı ve inme de dahil olmak üzere aterotrombotik vasküler hastalıklardan kaynaklanan morbidite (hastalanma) ve mortalite (ölüm) … Devamını oku

Amsakrin (m-AMSA , akridinil anisidid); Düzlemsel kaynaşmış halka sistemi, tümör hücrelerinin DNA’sına girerek büyük ve küçük oluk oranlarını değiştirebilir. DNA yapısındaki bu değişiklikler, etkilenen DNA ile DNA polimeraz, RNA polimeraz ve transkripsiyon faktörleri arasındaki ilişkiyi azaltarak hem DNA replikasyonunu hem de transkripsiyonu engeller. Amsakrin ayrıca, özellikle topoizomeraz II’yi inhibe eden topoizomeraz inhibitör aktivitesi de gösterir. Buna karşılık, anilino halkasındaki metoksi sübstitüentinin pozisyonunda farklılık gösteren yapısal olarak benzer o-AMSA, interkalatif özelliklerine rağmen topoizomeraz II’yi zehirleme yeteneği sınırlıdır. Bu, interkalasyonun tek başına topoizomeraz II’yi DNA üzerinde kovalent bir kompleks olarak stabilize etmek için yeterli olmadığını düşündürmektedir. Amsakrin akridin halkası vasıtasıyla DNA oluk yapısını modifiye eder ve transkripsiyon/replikasyon enzimlerinin işlevini mekanik olarak bloke eder. Moleküler farmakoloji çalışmalarında o-AMSA’nın DNA’ya interkale olma (araya girme) yeteneğinin devam ettiği gösterilmiştir. o-AMSA’nın etkisiz olmasının sebebi interkalasyon yapamaması değil, anilino halkasındaki metoksi grubunun yönelimi nedeniyle Topoizomeraz II’yi kovalent kompleks halinde stabilize edememesidir (zehirleyememesidir). Bu nedenle öncül hatalıdır. Topoizomeraz II inhibitörlerinin ortak özelliği kovalent yarılma kompleksini (“cleavable complex”) stabilize etmektir. Hücre siklusunda özellikle G2/M fazında kalıcı duraksamaya neden olurlar. Klinik onkoloji pratiğinde amsakrinin en önemli akut yan etkisi derin nötropeni ve trombositopeniye yol açan kemik iliği supresyonudur. Amsakrin, miyokard hücrelerinde potasyum kanalları (hERG kanalları vb.) üzerinden QT mesafesini uzatır. Eşlik eden bir hipokalemi varlığında ventriküler taşikardi ve Torsades de Pointes riski katlanarak artar. Klinik kılavuzlar infüzyon öncesi elektrolit replasmanını şart koşar.

yazar

Amsakrin (m-AMSA), “akridin türevi” klasik bir antineoplastik ajandır. Klinik pratikte özellikle dirençli veya nüks etmiş akut lösemilerin (AML ve ALL) indüksiyon tedavilerinde bir kurtarma (salvage) seçeneği olarak yer bulur. Moleküler ve Klinik Detaylar Soru Örneği Nüks akut miyeloid lösemi (AML) tanısıyla amsakrin (m-AMSA) içeren bir salvage (kurtarma) kemoterapi şeması planlanan 42 yaşındaki erkek hastada, ilacın … Devamını oku

Picibanil; Grup A Streptococcus pyogenes (SU suşu) kökenlidir ve penisilin G ile muamele edilerek üretilir.  Özgün mekanizması non-spesifik bir immün stimülasyondur. Kist içine enjekte edildiğinde makrofaj, NK hücreleri ve T lenfositleri sahaya çeker; TNF-alfa ve interlökinleri (IL-1, IL-6, IL-8) artırarak endotel geçirgenliğini bozar, lenf sıvısının drenajını ve kist lümeninin büzülmesini (skleroz) sağlar.  Alkol, bleomisin veya doksisiklin gibi ajanlar çevre dokularda da yoğun fibrozis (yapışıklık) yaparak cerrahi diseksiyon planlarını tamamen bozar. Oysa Picibanil’in yarattığı enflamasyon kist lümeni ile sınırlı kalır, çevre yumuşak dokuda fibrozise yol açmaz. Bu sayede skleroterapi başarısız olsa bile cerrah daha sonra rahatlıkla dokuyu opere edebilir.  Picibanil, makrosistik (kist çapı > 2 cm olan) lenfatik malformasyonlarda (kistik higroma) %85-90’ın üzerinde (mükemmel) yanıt verir. Buna karşın, mikrosistik komponenti baskın olan veya masif kraniyofasiyal tutulum gösteren olgularda Picibanil’in başarı şansı dramatik şekilde düşüktür (zayıf yanıt).  Üretim aşamasında penisilin G kullanıldığı için penisilin alerjisi/anfilaksi öyküsü olan çocuklarda Picibanil kullanımı kesin kontrendikedir.

yazar

Pediatrik cerrahi pratiğinde baş ve boyun yerleşimli lenfatik malformasyonların (lenfanjiyom / kistik higroma) tedavisinde intralesyonel skleroterapi ajanı olarak kullanılan Picibanil (OK-432) ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır? A) İnsan kökenli, düşük virülanslı Grup A Streptococcus pyogenes suşunun penisilin G ve ısı ile inaktive edilmesiyle elde edilen liyofilize bir preparattır.B) Endotel hücrelerinde apoptozu indükler, makrofajları aktive … Devamını oku

Sevabertinib; Hyrnuo markası altında satılan, küçük hücreli olmayan akciğer kanserinin tedavisinde kullanılan bir kanser ilacıdır. Sevabertinib bir kinaz inhibitörüdür.Ağızdan alınır. Sevabertinib, mutant HER2 ve EGFR kinazlarını geri dönüşümlü (reversible) olarak inhibe eden küçük moleküllü bir tirozin kinaz inhibitörüdür. SOHO-01 klinik çalışmasında, daha önce HER2 hedefli antikor-ilaç konjugatı (trastuzumab derukstekan vb.) almış ve progresyon gelişmiş hasta kohortunda da objektif antitümöral yanıt sağladığı gösterilmiştir. Tedavi sırasında en sık karşılaşılan ilaca bağlı yan etki diyare (ishal) olup, cilt döküntüleri de klinik seyirde eşlik edebilir.İlaç büyük oranda sitokrom P450 CYP3A yolağı üzerinden metabolize edildiğinden, güçlü CYP3A indükleyicileri ve inhibitörleri ile eş zamanlı kullanımında dikkatli olunmalıdır.

yazar

Sevabertinib: YDUS Düzeyinde Farmakolojik ve Onkolojik Profil 1. Hedef ve Etki Mekanizması 2. Klinik Endikasyon ve Önemi 3. Toksisite ve İlaç Etkileşimleri Örnek YDUS Sorusu Metastatik non-skuamöz küçük hücreli dışı akciğer kanseri (KHDAK) tanısıyla izlenen 54 yaşındaki kadın hastanın tümör dokusundan yapılan Yeni Nesil Dizileme (NGS) analizinde; EGFR sensitizan mutasyonları, ALK, ROS1 ve RET füzyonları … Devamını oku

Safra yolu bölgesinde gelişen kanserlerde genetik mutasyon spektrumu

yazar

EUS-FNA/FNB örnekleriyle ortaya çıkarılan safra yolu bölgesine göre başlıca genetik mutasyon spektrumu. 1-AC, ampuller kanser; KRAS, GRINDA 2-EHCC, ekstrahepatik kolanjiyokarsinom; TP53, PIK3CA, MSI-H 3-GBC, safra kesesi kanseri; TP53, KRAS, CDKN2A, PIK3CA, ERBB2 4-ICC, intrahepatik kolanjiyokarsinom 5-MSI-H, mikrosatellit instabilitesi-yüksek; KRAS, TP53, PIK3CA, FGFR2, MSI-H Safra yolu tümörleri (biliyer trakt kanserleri), anatomik yerleşimlerine göre (intrahepatik, ekstrahepatik, safra … Devamını oku