Koyulaşmış Süt Sendromu (Süt Tıkacı Sendromu, Milk Curd Syndrome)
Koyulaşmış Süt Sendromu (Milk Curd Syndrome), yenidoğanlarda görülen nadir bir mekanik bağırsak tıkanıklığı nedenidir. Barsak lümeni içinde yoğunlaşmış, pıhtılaşmış süt kitlesinin (milk curd) birikmesi sonucu gelişir. Özellikle prematüre bebeklerde ve yüksek kalorili mama alanlarda görülür.
Süt proteinleri, yağ ve kalsiyumun bağırsak içinde birleşerek sert bir kitle oluşturması sonucu meydana gelen intraluminal obstrüksiyon tablosudur.
Diğer isimleri:
- Milk plug syndrome
- Milk bolus obstruction
- Lactobezoar
- Süt tıkacı sendromu
Günümüzde “lactobezoar” terimi daha çok mide veya ince bağırsaktaki yoğun süt kitlesini tanımlamak için kullanılmaktadır.
Epidemiyoloji
- Çok nadirdir.
- Daha çok:
- Prematürelerde
- Düşük doğum ağırlıklı bebeklerde
- NICU hastalarında
- İlk haftalarda görülür.
Ortalama görülme zamanı
- Doğumdan sonra 5–21. gün
Risk Faktörleri
1. Prematürite (en önemli)
- Barsak motilitesi yetersizdir.
- Sindirim enzimleri azdır.
2. Konsantre mama
Özellikle
- Yüksek kalorili formüller
- Protein yoğun mamalar
3. Fazla kalsiyum
Kalsiyum yağ asitleriyle birleşerek sabunlaşma oluşturabilir.
4. Dehidratasyon
Bağırsak içeriğini koyulaştırır.
5. Yetersiz bağırsak motilitesi
- Prematürite
- Hipotiroidi
- Opioid kullanımı
6. Anne sütü yerine formula
Anne sütünde görülme sıklığı oldukça düşüktür.
Patofizyoloji
Normalde Sütteki Protein sindirilir, Yağ emilir, İçerik ilerler
Risk faktörlerinde; Protein + yağ + kalsiyum, Yoğun pıhtı oluşturup Lümeni tıkanır. Proksimal dilatasyon ve Barsak obstrüksiyonu
En sık yerleşim
Yaklaşık sıklık sırasıyla:
- Terminal ileum****************
- İleoçekal bölge
- Jejunum
- Kolon (nadir)
Klinik Bulgular
İlk bulgular
- Beslenme intoleransı
- Kusma
- Safralı kusma olabilir.
- Karın distansiyonu
İlerleyen dönemde
- Gaita çıkaramama
- Gaz çıkaramama
- Abdominal hassasiyet
- Huzursuzluk
İleri olgularda
- Perforasyon
- Peritonit
- Sepsis
Fizik Muayene
- Distandü karın
- Barsak sesleri azalabilir.
- Palpabl kitle bazen hissedilebilir.
Laboratuvar
Spesifik değildir.
Şunlar görülebilir:
- Hemokonsantrasyon
- Elektrolit bozukluğu
- Enfeksiyon varsa CRP yüksekliği
- Metabolik asidoz (ileri olgu)
Direkt Karın Grafisi
Tipik bulgular; Dilate ince barsak ansları, Hava-sıvı seviyeleri, Distalde gaz azlığıdır.
Bazen “Köpüklü” veya “Soap bubble” görünümü olabilir.
Ultrasonografi
Görülebilecek bulgular
- Hiperekojen intraluminal kitle
- Arkasında akustik gölge
- Dilate barsak ansları
Kontrastlı Lavman
Hem tanısal hem de tedavi edici olabilir.
Ayırıcı Tanı
| Hastalık | Ayırıcı özellik |
|---|---|
| Mekonyum ileusu | Doğumdan hemen sonra, kistik fibrozis ile ilişkilidir. |
| Mekonyum tıkacı | Genellikle kolon yerleşimlidir ve lavmanla düzelir. |
| Nekrotizan enterokolit | Pnömatozis intestinalis, sistemik toksisite vardır. |
| Hirschsprung hastalığı | Geç mekonyum çıkışı ve dar distal kolon görülür. |
| Bağırsak atrezisi | Doğumdan itibaren tam obstrüksiyon tablosu vardır. |
| Malrotasyon-volvulus | Ani başlangıçlı safralı kusma ve iskemi riski yüksektir. |
Tedavi
1. Destek Tedavisi
- Oral alım kesilir.
- Nazogastrik dekompresyon yapılır.
- IV sıvı başlanır.
- Elektrolitler düzeltilir.
2. Kontrast Lavman
İlk tercih edilen tedavidir.
Hiperozmolar kontrast, Su çeker. Süt kitlesini yumuşatır. Obstrüksiyon açılır. Başarı oranı yüksektir.
3. Cerrahi
Aşağıdaki durumlarda gerekir:
- Lavman başarısızlığı
- Tam obstrüksiyon
- Perforasyon
- Barsak nekrozu
- Peritonit
Cerrahide
- Enterotomi
- Süt kitlesinin çıkarılması
- Gerekirse barsak rezeksiyonu yapılır.
Komplikasyonlar
- Barsak perforasyonu
- Nekroz
- Sepsis
- Kısa barsak sendromu (rezeksiyon gereken olgularda)
Prognoz
Erken tanı konulursa prognoz oldukça iyidir.
Çoğu olgu:
- Lavman ile düzelir.
- Cerrahi gerektirmez.
- Kalıcı sekel bırakmaz.
Geç tanıda mortalite, perforasyon ve sepsis nedeniyle artabilir.
Koyulaşmış Süt Sendromu ile Mekonyum İleusu Karşılaştırması
| Özellik | Koyulaşmış Süt Sendromu | Mekonyum İleusu |
|---|---|---|
| Başlangıç | Doğumdan sonraki günler–haftalar | Doğumda veya ilk 24–48 saat |
| İçerik | Pıhtılaşmış süt ve mama | Koyu, yapışkan mekonyum |
| Risk grubu | Prematüre, düşük doğum ağırlığı, yüksek kalorili mama | Kistik fibrozisli yenidoğanlar |
| En sık yer | Terminal ileum | Terminal ileum |
| Tedavi | Kontrast lavman ± cerrahi | Gastrografin lavmanı ± cerrahi |
| Prognoz | Genellikle iyi | Kistik fibrozis varlığına bağlı değişken |
Sınavda Akılda Kalması Gereken Noktalar
- Prematüre bebeklerde, özellikle yüksek kalorili formula ile beslenenlerde gelişen mekanik ince bağırsak tıkanıklığı nedenidir.
- En sık terminal ileum etkilenir.
- Klinik olarak beslenme intoleransı, karın distansiyonu ve safralı kusma ile başvurur.
- Kontrast lavman hem tanıda hem de tedavide ilk seçenektir.
- Nekrotizan enterokolit, mekonyum ileusu, mekonyum tıkacı ve Hirschsprung hastalığı ile ayırıcı tanısı yapılmalıdır.
- Lavmanın başarısız olduğu veya perforasyon/nekroz gelişen olgularda cerrahi tedavi gerekir.