Tıbbi Biyoloji ve Genetik – TUS Düzeyi 25 Çok Zor Soru
1
Prader-Willi sendromunda en sık mekanizma hangisidir?
A) Maternal 15q11-q13 delesyonu
B) Paternal 15q11-q13 delesyonu
C) Maternal UPD 7
D) Paternal UPD 11
E) FMR1 ekspansiyonu
Cevap: B
Açıklama: Prader-Willi’de paternal 15q11-q13 bölgesinin ekspresyon kaybı vardır. En sık neden paternal delesyondur. Angelman’da ise maternal 15q11-q13 kaybı tipiktir.
2
Angelman sendromunda aşağıdakilerden hangisi en olasıdır?
A) Paternal delesyon
B) Maternal delesyon
C) FMR1 premutasyonu
D) Trizomi 18
E) 22q11 delesyonu
Cevap: B
Açıklama: Angelman sendromunda maternal 15q11-q13 bölgesi etkilenir. Mutlu yüz, ataksi, ağır mental retardasyon, epilepsi tipiktir.
3
Fragile X sendromunda temel moleküler mekanizma nedir?
A) CTG tekrar artışı
B) CAG tekrar artışı
C) CGG tekrar artışı
D) GAA tekrar artışı
E) CCT tekrar artışı
Cevap: C
Açıklama: Fragile X, FMR1 geninde CGG tekrar artışı ve metilasyonla gen susturulması sonucu gelişir. Erkeklerde mental retardasyonun önemli kalıtsal nedenidir.
4
Huntington hastalığında görülen tekrar dizisi ve kalıtım tipi hangisidir?
A) CGG / X’e bağlı resesif
B) CTG / otozomal dominant
C) CAG / otozomal dominant
D) GAA / otozomal resesif
E) CAG / mitokondriyal
Cevap: C
Açıklama: Huntington hastalığı CAG tekrar artışı ile oluşur. Poliglutamin hastalığıdır. Antisipasyon özellikle paternal geçişte belirgindir.
5
Miyotonik distrofi tip 1’de tekrar artışı hangi gendedir?
A) HTT
B) FMR1
C) DMPK
D) CFTR
E) SMN1
Cevap: C
Açıklama: Miyotonik distrofi tip 1, DMPK geninde CTG tekrar artışı ile oluşur. Antisipasyon tipiktir.
6
Friedreich ataksisinde moleküler defekt hangisidir?
A) CAG artışı
B) CGG artışı
C) GAA artışı
D) CTG artışı
E) AAA artışı
Cevap: C
Açıklama: Friedreich ataksisi FXN geninde GAA tekrar artışı ile oluşur. Frataxin azalır, mitokondriyal demir metabolizması bozulur.
7
Aşağıdaki DNA tamir defektlerinden hangisi Lynch sendromu ile ilişkilidir?
A) Nükleotid eksizyon tamiri
B) Mismatch repair
C) Baz eksizyon tamiri
D) Homolog rekombinasyon
E) Non-homolog end joining
Cevap: B
Açıklama: Lynch sendromunda MLH1, MSH2, MSH6, PMS2 gibi mismatch repair genleri etkilenir. Mikrosatellit instabilitesi görülür.
8
Xeroderma pigmentosumda temel bozukluk nedir?
A) Mismatch repair bozukluğu
B) Nükleotid eksizyon tamiri bozukluğu
C) Telomeraz aktivasyonu
D) Mitokondriyal DNA delesyonu
E) Genomik imprinting bozukluğu
Cevap: B
Açıklama: UV ile oluşan timin dimerleri nükleotid eksizyon tamiriyle onarılır. Bu sistem bozulursa xeroderma pigmentosum gelişir.
9
BRCA1/BRCA2 genleri hangi DNA tamir mekanizmasında görev alır?
A) Homolog rekombinasyon
B) Mismatch repair
C) Nükleotid eksizyon tamiri
D) Baz eksizyon tamiri
E) Transkripsiyonel susturma
Cevap: A
Açıklama: BRCA1/2 çift zincir DNA kırıklarının homolog rekombinasyonla tamirinde görev yapar. Defektlerinde meme, over, prostat ve pankreas kanseri riski artar.
10
Retinoblastomda “iki vuruş hipotezi” en çok hangi genle ilişkilidir?
A) TP53
B) APC
C) RB1
D) NF1
E) MEN1
Cevap: C
Açıklama: RB1 tümör baskılayıcı gendir. Kalıtsal olgularda bir allel germline mutasyonludur; ikinci vuruş somatik olarak gelişir.
11
Li-Fraumeni sendromunda temel genetik defekt hangisidir?
A) APC
B) TP53
C) RET
D) VHL
E) PTEN
Cevap: B
Açıklama: Li-Fraumeni sendromunda TP53 germline mutasyonu vardır. Sarkom, meme kanseri, beyin tümörü, lösemi ve adrenal kortikal karsinom riski artar.
12
MEN2 sendromlarında hangi gen mutasyonu beklenir?
A) MEN1
B) RET
C) NF2
D) VHL
E) APC
Cevap: B
Açıklama: MEN2A ve MEN2B, RET protoonkogen mutasyonu ile ilişkilidir. Medüller tiroid karsinomu ve feokromositoma ortak bulgulardır.
13
Ailesel adenomatöz polipoziste temel gen hangisidir?
A) APC
B) MLH1
C) PTEN
D) STK11
E) SMAD4
Cevap: A
Açıklama: FAP, APC tümör baskılayıcı gen mutasyonu ile oluşur. Kolonda yüzlerce polip ve yüksek kolorektal kanser riski vardır.
14
22q11 delesyon sendromunda beklenen bulgu hangisidir?
A) Hiperkalsemi
B) Timik hipoplazi
C) Polidaktili
D) Wilms tümörü
E) Makroglossi
Cevap: B
Açıklama: DiGeorge sendromunda 22q11 delesyonu, timik hipoplazi, T hücre yetmezliği, hipokalsemi ve konotrunkal kalp anomalileri görülür.
15
Williams sendromunda delesyona uğrayan genlerden klinik olarak en önemlisi hangisidir?
A) FBN1
B) ELN
C) NF1
D) DMD
E) COL1A1
Cevap: B
Açıklama: Williams sendromu 7q11.23 delesyonudur. ELN kaybı supravalvüler aort stenozu ile ilişkilidir.
16
Marfan sendromunda etkilenen protein hangisidir?
A) Tip I kollajen
B) Fibrillin-1
C) Elastin
D) Laminin
E) Distrofin
Cevap: B
Açıklama: Marfan sendromu FBN1 mutasyonu ile oluşur. Aort kökü dilatasyonu, lens subluksasyonu ve uzun ekstremiteler tipiktir.
17
Osteogenesis imperfecta en sık hangi proteinle ilişkilidir?
A) Tip I kollajen
B) Tip II kollajen
C) Tip III kollajen
D) Fibrillin
E) Elastin
Cevap: A
Açıklama: Osteogenesis imperfecta tip I kollajen bozukluğudur. Kemik kırılganlığı, mavi sklera, işitme kaybı ve dentinogenesis imperfecta görülebilir.
18
Duchenne musküler distrofi için doğru ifade hangisidir?
A) Otozomal dominant kalıtılır
B) Distrofin tamamen yoktur
C) Erişkin yaşta başlar
D) Distrofin kısmen korunur
E) Mitokondriyal kalıtılır
Cevap: B
Açıklama: Duchenne’de distrofin yoktur veya çok ağır azalmıştır. Becker’de ise distrofin kısmen vardır ve tablo daha hafiftir.
19
Mitokondriyal kalıtım için en doğru ifade hangisidir?
A) Babadan tüm çocuklara geçer
B) Anneden yalnız erkek çocuklara geçer
C) Anneden tüm çocuklara geçebilir
D) Mendel kalıtımı gösterir
E) Y kromozomuyla taşınır
Cevap: C
Açıklama: Mitokondri anneden gelir. Hasta anne hem kız hem erkek çocuklarına mutasyonu aktarabilir; hasta baba aktaramaz.
20
Heteroplazmi kavramı en çok hangi kalıtım tipinde önemlidir?
A) Otozomal dominant
B) Otozomal resesif
C) X’e bağlı resesif
D) Mitokondriyal
E) Y’ye bağlı
Cevap: D
Açıklama: Heteroplazmi, hücre içinde normal ve mutant mitokondriyal DNA’nın birlikte bulunmasıdır. Klinik şiddeti mutant yük belirler.
21
Robertsonian translokasyon en sık hangi kromozomlarda görülür?
A) 1, 2, 3, 4, 5
B) 13, 14, 15, 21, 22
C) 6, 7, 8, 9, 10
D) X ve Y
E) 16, 17, 18, 19, 20
Cevap: B
Açıklama: Robertsonian translokasyon akrosentrik kromozomlarda olur: 13, 14, 15, 21, 22. Translokasyon Down sendromu bu mekanizma ile oluşabilir.
22
Klinefelter sendromunun klasik karyotipi hangisidir?
A) 45,X
B) 47,XXY
C) 47,XYY
D) 46,XY,del(5p)
E) 46,XX,t(9;22)
Cevap: B
Açıklama: Klinefelter sendromu 47,XXY karyotipiyle ilişkilidir. Hipogonadizm, infertilite, uzun boy ve jinekomasti görülebilir.
23
Turner sendromunda en sık görülen kardiyovasküler anomali hangisidir?
A) Fallot tetralojisi
B) Aort koarktasyonu
C) Trunkus arteriozus
D) Ebstein anomalisi
E) VSD
Cevap: B
Açıklama: Turner sendromunda 45,X karyotipi tipiktir. Aort koarktasyonu ve biküspit aort kapağı sık görülen kardiyak anomalilerdir.
24
Philadelphia kromozomu hangi translokasyonla oluşur?
A) t(8;14)
B) t(14;18)
C) t(9;22)
D) t(15;17)
E) t(11;14)
Cevap: C
Açıklama: Philadelphia kromozomu t(9;22) sonucu BCR-ABL füzyon geniyle oluşur. KML için tipiktir, bazı ALL olgularında da görülebilir.
25
Akut promiyelositik lösemide karakteristik translokasyon hangisidir?
A) t(9;22)
B) t(15;17)
C) t(8;14)
D) t(11;14)
E) t(14;18)
Cevap: B
Açıklama: APL’de t(15;17) sonucu PML-RARA füzyonu oluşur. ATRA tedavisi bu moleküler patogeneze yöneliktir.