Aşağıdaki kalıtsal kanser sendromlarından hangisinde pankreatik adenokarsinom riski artmaz?
a. Tüberoz skleroz kompleksi (TSC)
b. Familyal atipik multipl mole melanom (FAMMM) sendromu
c. Peutz-Jeghers sendromu
d. Ataksi telanjiektazi
e. Li-Fraumeni sendromu
Bu sorunun doğru cevabı a. Tüberoz skleroz kompleksi (TSC) şıkkıdır.
Pankreatik adenokarsinom, vakaların yaklaşık %10’unda kalıtsal (herediter) genetik sendromlarla ilişkilidir. Ancak Tüberoz Skleroz Kompleksi (TSC), pankreatik adenokarsinom riskini artıran sendromlar arasında yer almaz. TSC, TSC1 veya TSC2 gen mutasyonlarına bağlıdır ve vücudun birçok organında (beyin, böbrek, kalp, deri) hamartomatöz (benign) tümörler (örneğin; anjiyomiyolipom, kardiyak rabdomiyom) oluşturmasıyla bilinir. Pankreasta çok nadiren nöroendokrin tümörlere neden olabilse de adenokarsinom ile ilişkisi yoktur.
Diğer Şıkların Pankreas Kanseri ile İlişkisi:
- b. FAMMM Sendromu (Familyal Atipik Multipl Mole Melanom): CDKN2A (p16) gen mutasyonu izlenir. Bu sendromda melanom riskinin yanı sıra pankreatik adenokarsinom riski çok belirgin bir şekilde artmıştır (yaşamboyu risk %13-22 civarındadır).
- c. Peutz-Jeghers Sendromu: STK11 (LKB1) gen mutasyonu izlenir. Gastrointestinal sistemde hamartomatöz poliplerle seyreder. Bu hastaların yaşam boyu pankreas kanseri geliştirme riski normal popülasyona göre oldukça yüksektir (%11-36).
- d. Ataksi Telanjiektazi: ATM geninde mutasyon vardır. Hastalığın kendisi (çift alel mutasyonu) lösemi ve lenfoma riskini artırırken, ATM geninin heterozigot mutasyon taşıyıcılarında (veya varyantlarında) pankreas adenokarsinomu ve meme kanseri riski belirgin şekilde artar. ATM, ailesel pankreas kanseri tarama panellerindeki ana genlerden biridir.
- e. Li-Fraumeni Sendromu: TP53 tümör baskılayıcı gen mutasyonu vardır. Genellikle sarkomlar, meme kanseri, beyin tümörleri ve adrenokortikal karsinom ile karakterize olsa da, gastrointestinal kanserlerin ve pankreas kanserinin erken yaşta görülme riskini de anlamlı ölçüde artırır.
Ailesel pankreas kanseri riskini artıran diğer önemli durumlar arasında Herediter Pankreatit (PRSS1 mutasyonu), Herediter Meme ve Over Kanseri Sendromu (BRCA1, BRCA2, PALB2 mutasyonları) ve Lynch Sendromu yer almaktadır.