1. PRE-SİNÜZOİDAL
A) Ekstrahepatik (portal ven öncesi)
| Etiyoloji | Açıklama |
|---|---|
| Portal ven trombozu | En sık neden |
| Portal ven invazyonu (tümör) | HCC, pankreas kanseri |
| Konjenital portal ven anomalileri | Nadir |
| Pankreatit | İnflamasyon → tromboz |
| Abdominal enfeksiyonlar | Pileflebit |
B) İntrahepatik pre-sinüzoidal
| Etiyoloji | Açıklama |
|---|---|
| Şistozomiazis | En klasik neden (periportal fibrozis) |
| Sarkoidoz | Granülom → akım engeli |
| Konjenital hepatik fibrozis | Portal alan genişlemesi |
| Primer biliyer kolanjit (erken evre) | Portal alan tutulumu |
| Nodüler rejeneratif hiperplazi | Non-sirotik portal HT |
| İlaçlar (örn. metotreksat) | Fibrozis |
2. SİNÜZOİDAL (EN SIK)
Temel mekanizma: intrahepatik direnç artışı
| Etiyoloji | Açıklama |
|---|---|
| Siroz (en sık) | Alkol, viral hepatit B/C |
| Non-alkolik steatohepatit (NASH) | Giderek artan neden |
| Otoimmün hepatit | Fibrozis |
| Toksinler | Alkol, aflatoksin |
| Hemokromatozis | Demir birikimi |
| Wilson hastalığı | Bakır birikimi |
| Alfa-1 antitripsin eksikliği | Hepatik fibrozis |
3. POST-SİNÜZOİDAL
A) İntrahepatik post-sinüzoidal
| Etiyoloji | Açıklama |
|---|---|
| Veno-oklüzif hastalık (sinüzoidal obstrüksiyon sendromu) | Kemoterapi, kemik iliği nakli |
| Sinüzoidal endotelyal hasar | Toksinler |
B) Ekstrahepatik post-sinüzoidal
| Etiyoloji | Açıklama |
|---|---|
| Budd-Chiari sendromu | Hepatik ven trombozu |
| Sağ kalp yetmezliği | Venöz geri basınç ↑ |
| Konstriktif perikardit | Venöz dönüş engellenir |
| Triküspit yetmezliği | Geri akım |
| İnferior vena kava obstrüksiyonu | Tümör / trombüs |
KARŞILAŞTIRMA TABLOSU
| Özellik | Pre-sinüzoidal | Sinüzoidal | Post-sinüzoidal |
|---|---|---|---|
| En sık neden | Portal ven trombozu | Siroz | Budd-Chiari |
| Karaciğer fonksiyonu | Genelde normal | Bozulur | Bozulur |
| Asit | Az | Var | Belirgin |
| Splenomegali | Belirgin | Var | Var |
| HVPG | Normal / hafif ↑ | ↑↑ | ↑↑ |
| Varis | Var | Var | Var |
1-PRE-SİNÜZOİDAL
A) Ekstrahepatik; Portal ven trombozu
B) İntrahepatik; Sarkoidoz ve Şistozomiazis
Klinik olarak Portal HT var. Karaciğer fonksiyonu genelde korunur
2-SİNÜZOİDAL (EN SIK)
Ana neden: Siroz
Mekanizma: Fibrozis, sinüzoid direnci ↑ neden olur.
Klinik olarak; Varis, Asit ve Ensefalopati
3-POST-SİNÜZOİDAL
A) İntrahepatik; Veno-oklüzif hastalık
B) Ekstrahepatik; Budd-Chiari sendromu
Klinik; Hepatomegali, Asit ve Ağrı
