“17 yaşında erkek hasta, son 1 yıldır ilerleyici denge kaybı ve yürüme güçlüğü ile başvuruyor. Nörolojik muayenede horizontal nistagmus, dismetri ve ataksi izleniyor. Serum kreatinin düzeyi 2.9 mg/dL olup renal USG’de bilateral parankimal atrofi saptanıyor.
Böbrek biyopsisinde:
- İnterstisyel fibrozis
- Tübüler atrofi
- Çekirdekte büyüme (karyomegali) görülüyor.
Genetik analizde DNA onarım yolaklarında görevli bir gen mutasyonuna rastlanıyor. Bu hastalığın en olası tanısı ve ilgili gen-eşleşmesi aşağıdakilerden hangisidir?”
Cevap ve Açıklama
Doğru cevap: B) Karyomegalik interstisyel nefrit – FAN1
Açıklama:
- Karyomegalik interstisyel nefrit (KIN): Genellikle genç erişkinlerde kronik böbrek yetmezliği, tübülointerstisyel nefrit ve nörolojik bulgularla (ataksi, nistagmus gibi) seyreden nadir bir hastalıktır.
- Patolojik Bulgular: Böbrek biyopsisinde tübülointerstisyel nefrit ile birlikte en karakteristik bulgu, tübüler epitel hücrelerinin çekirdeklerinde aşırı büyüme ve düzensizlik (karyomegali) izlenmesidir.
- Genetik: Hastalık, DNA onarım mekanizmasında görevli olan FAN1 (Fanconi anemia-associated nuclease 1) genindeki mutasyonlarla ilişkilidir. Bu durum, DNA onarım süreçlerindeki bozukluğun hücresel düzeyde karyomegaliye yol açtığı bilgisini doğrular.
Diğer şıkların elenme nedenleri: - A) Joubert sendromu: Serebellar hipoplazi ile karakterizedir, böbrek tutulumu (nefronofitizis) olabilir ancak karyomegali tipik değildir.
- C) Alport sendromu: Tip IV kollajen bozukluğudur; hematüri ve işitme kaybı ön plandadır, karyomegali görülmez.
- D) Mitokondriyal nefropati: Genellikle multisistemik tutulum gösterir, ancak biyopside karyomegali beklenmez.
- E) Tuberöz skleroz: Böbrekte anjiyomiyolipomlar ve kistler görülür, ancak vaka tanımındaki özgün karyomegali ve DNA onarım kusuru ile uyumlu değildir.