Dihidropirimidin dehidrogenaz (DPD) eksikliğidir.
Klinik Analiz
Farmakolojik Temel: 5-FU, vücutta büyük oranda (yaklaşık %80-85’i) karaciğerde bulunan Dihidropirimidin dehidrogenaz (DPD) enzimi tarafından inaktive edilerek parçalanır.
Patofizyoloji: DPD enziminde genetik bir eksiklik veya fonksiyon kaybı olan hastalarda, 5-FU vücuttan yeterince hızlı atılamaz. Bu durum ilacın sistemik dolaşımda birikmesine ve terapötik dozlarda bile yaşamı tehdit edici, beklenmedik derecede ağır toksisitelere (mukozit, şiddetli gastrointestinal sistem yan etkileri ve miyelosupresyon) yol açar.
Ayırıcı Tanı:
UDP-glukuronil transferaz eksikliği (C şıkkı): Daha çok irinotekan metabolizması ve buna bağlı gelişen toksisite (diyaresi ile meşhurdur) ile ilişkilidir.
Glutatyon S-transferaz eksikliği (D şıkkı): Genellikle platin grubu veya alkilleyici ajanların detoksifikasyon mekanizmalarıyla ilişkilendirilen bir durumdur, ancak 5-FU toksisitesinin primer nedeni değildir.
Bu tür farmakogenetik defektler, özellikle onkolojik tedavilerde “kişiselleştirilmiş tıp” yaklaşımının önemini vurgular. Tedavi öncesi DPD enzim aktivitesinin veya genetik varyasyonlarının (DPYD gen polimorfizmleri) taranması, bu tip ağır toksisitelerin önlenmesi adına hayati önem taşır.