Glokom oluşumunda aşağıdaki yapıların hangisi doğrudan etkilidir?
A) Sclera
B) Lens
C) Duc. nasolacrimalis
D) Corpus vitreum
E) Sinüs venosus sclerae
Glokom, göz içi basıncının normalin üzerine çıkması olup, asıl neden humor aquosus’ un aşırı salgılanımı veya sinüs venosus sclerae’ den emilim yetersizliğidir.
Gözün iç boşluğu, üç kameraya (camerae bulbi) ayrılmıştır. Bunlardan iki tanesi (camera anterior ve camera posterior) önde olup, corpus ciliare ( proc. ciliaris)’deki pigmentsiz epitel tarafından salgılanan humor aquosus ile doludur. Humor aquosus, pupilla yolu ile ön kameraya; ön kameradaki cornea ile iris arasında sclera’da yer alan Schlemm kanalı (sinüs venosus sclerae) yolu ile de venöz dolaşıma geçer.
Göz içindeki üçüncü boşluk, en büyük kamera olup camera vitrea olarak adlandırılır. Göz içinin % 80’ini kapsayan camera vitrea, lens’in arkasında olup, jelatinöz bir madde olan corpus vitreum ile doludur. Corpus vitreum, % 90’ı su olan, jel kıvamında saydam bir oluşumdur.
(Cevap E)
Schlemm Kanalı (Sinus venosus sclerae) ile glokom (göz tansiyonu) arasındaki bu doğrudan ilişki kritik öneme sahiptir.
Aköz Hümörün (Göz İçi Sıvısı) Fizyolojik Yolu:
Gözün iç basıncını belirleyen sıvı olan “aköz hümör”, gözde sürekli üretilir ve sürekli boşaltılır. Bu döngünün sırası şöyledir:
- Üretim: Corpus ciliare (Siliyer cisim) tarafından üretilir.
- Geçiş: Arka kamaradan çıkar, pupilladan (göz bebeğinden) geçerek ön kamaraya gelir.
- Drenaj (Süzülme): Ön kamarada, iris ile korneanın birleştiği yerdeki “iridokorneal açıya” yönelir. Önce trabeküler ağdan süzülür, ardından doğrudan Schlemm Kanalı’na (Sinus venosus sclerae) dökülür.
- Kana Karışma: Schlemm kanalından da episkleral venler aracılığıyla sistemik kan dolaşımına katılır.
Glokom Oluşumunda Schlemm Kanalı’nın Rolü: Glokom, göz içi basıncının artarak görme sinirine (Nervus opticus) hasar vermesi tablosudur. Bu basınç artışının temel nedeni üretimin çok olması değil, drenajın (boşaltımın) bozulmasıdır.
- Açık Açılı Glokom (En Sık Görülen Tip): İridokorneal açı (sıvının kanala ulaştığı yol) anatomik olarak açıktır. Ancak mikroskobik düzeyde trabeküler ağda ve Schlemm kanalı endotelinde hücresel döküntüler, direnç artışı veya tıkanıklıklar vardır. Yani süzgeç (Schlemm kanalı sistemi) kirlenmiş ve geçirgenliğini yitirmiştir. Sıvı kanala yeterince boşalamadığı için göz içinde birikerek basıncı artırır.
- Kapalı Açılı Glokom: Anatomik bir anormallik nedeniyle iris öne doğru bombeleşerek Schlemm kanalı ve trabeküler ağın önünü fiziksel olarak kapatır. Sıvı drenaj sistemine (Schlemm kanalına) hiç ulaşamaz.
Glokom patogenezinde aköz hümör dışa akımına (outflow) karşı en büyük direnç artışı iridokorneal açıdaki trabeküler ağ ve Schlemm kanalı seviyesinde gerçekleşir. Tedavide kullanılan ilaçların birçoğu (örneğin pilokarpin veya prostaglandin analogları) bu kanalın ve trabeküler ağın geçirgenliğini artırarak göz tansiyonunu düşürmeyi hedefler.