HIV’ de önemli enfeksiyöz eşikler

1. CD4 200 – 500: Erken İmmün Yetmezlik

Bu evrede bağışıklık sistemi henüz tamamen çökmemiştir ancak zayıflamaya başlamıştır.

• Beklenenler: Görselde belirtilen Herpes Zoster (Zonada yayılma eğilimi), oral kandidiyazis (pamukçuk), Kaposi sarkomu ve tüberküloz (TB) bu aralıkta sık görülür.
• Klinik Not: Tüberküloz, HIV hastalarında CD4 sayısından bağımsız olarak her aşamada görülebilen tek majör fırsatçı enfeksiyondur; ancak sayı düştükçe atipik prezentasyonlar artar.

2. CD4 < 200: AIDS Tanımı ve PCP Riski

Bu eşik, hastanın artık “AIDS” evresinde kabul edildiği sınırdır.

• Fırsatçı Enfeksiyon: Pneumocystis jirovecii pnömonisi (PCP) için risk tavan yapar.
• Profilaksi: CD4 < 200 olduğunda, hastaya PCP’den korunması için Trimethoprim-Sulfamethoxazole (TMP-SMX) başlanması zorunludur.

3. CD4 < 100: Ağır İmmün Yetmezlik ve Toksoplazma

Savunma mekanizmaları artık ciddi şekilde kısıtlıdır.

• Fırsatçı Enfeksiyon: Toxoplasma gondii ensefaliti ve Cryptococcus neoformans menenjiti bu evrede ortaya çıkar.
• Profilaksi: Eğer hastanın toksoplazma serolojisi (IgG) pozitifse ve CD4 < 100 ise, PCP için kullanılan TMP-SMX dozajı düzenlenerek profilaksiye devam edilir.

4. CD4 < 50: Terminal Evre Enfeksiyonları

Hücresel immünitenin neredeyse yok olduğu aşamadır.

• Fırsatçı Enfeksiyonlar:
  • Mycobacterium avium complex (MAC): Dissemine (yaygın) enfeksiyon yapar.
  • Sitomegalovirüs (CMV): Özellikle CMV Retiniti (görme kaybı riski) ve özofajit/kolit bu aşamada görülür.
• Profilaksi: MAC için eskiden rutin azitromisin profilaksisi önerilirdi; ancak günümüzde etkin Antiretroviral Tedavi (ART) alan ve viral yükü baskılanan hastalarda bu profilaksi artık rutin olarak önerilmemektedir.

Stratejik Özet Tablosu

Klinik İncelik: Bu hastaların yönetiminde sadece CD4 sayısına değil, viral yük (HIV-RNA) düzeyine de bakılır. ART başlandıktan sonra CD4 sayısı yükseldiğinde (örneğin 200’ün üzerine çıktığında ve 3-6 ay orada kaldığında), bu profilaktik ilaçlar güvenle kesilebilir.