Açık kalp cerrahisi sonrası plevral efüzyon tek bir mekanizma ile değil, birden fazla patofizyolojik sürecin kombinasyonu ile oluşur. Bunu klinik olarak erken (ilk 7 gün) ve geç (haftalar–aylar) faz şeklinde düşünmek en doğru yaklaşımdır.
1. Erken Dönem Patofizyoloji (İnflamasyon + Mekanik)
a) Cerrahi travma ve inflamasyon
- Sternotomi + perikardiyotomi → lokal sitokin salınımı (IL-6, TNF-α)
- Plevra ve perikard reaktif inflamasyon
- Kapiller permeabilite ↑ → protein açısından zengin sıvı (eksüda)
b) Kardiyopulmoner bypass (CPB) etkisi
- Sistemik inflamatuvar yanıt (SIRS-benzeri)
- Endotel disfonksiyonu
- Kapiller kaçak sendromu
- Sonuç: plevral boşluğa sıvı geçişi
c) Kan ve seröz sıvı birikimi
- Cerrahi sahadan rezidüel kanama
- Hemorajik komponent
- Drenlerin yetersiz çalışması
d) Lenfatik drenaj bozulması
- Mediastinal diseksiyon
- Torasik lenf akımı ↓
Sıvı temizlenemez → efüzyon birikir
e) LIMA disseksiyonu (özellikle CABG)
- Sol internal mammarian arter (LIMA) çıkarılırken:
- Sol plevra sıklıkla açılır. Bu nedenle; sol plevral efüzyon baskındır.
2. Geç Dönem Patofizyoloji (İmmün + Persistan İnflamasyon)
Postperikardiyotomi sendromu (PPS) “Postpericardiotomy Syndrome” olarak da bilinir.
Mekanizma:
- Perikard hasarı → otoantijen açığa çıkışı
- İmmün sistem aktivasyonu
- Plevra + perikardda immün kompleks aracılı inflamasyon
Sonuç:
- Eksüdatif plevral efüzyon
- Perikardiyal efüzyon + ateş + ağrı
3. Ek Patofizyolojik Faktörler
a) Diyafragmatik disfonksiyon
- Frenik sinir irritasyonu/hasarı
- Alt lob atelektazisi; Negatif intratorasik basınç değişimi → sıvı birikimi
b) Kalp yetmezliği katkısı
- Özellikle post-op dönemde:
- LV disfonksiyonu; Transüda komponenti eklenebilir
c) Şilotoraks (nadir ama önemli)
- Torasik kanal hasarı; Lenfatik (şilöz) efüzyon
Sıvı Karakteri (Patofizyolojiye göre)
| Dönem | Mekanizma | Sıvı tipi |
| Erken | Travma + inflamasyon | Eksüda (± hemorajik) |
| Geç | İmmün (PPS) | Eksüda |
| HF katkısı | Hemodinamik | Transüda |
| Şilotoraks | Lenfatik hasar | Şilöz |
Klinik Çekirdek Mesaj
- Erken efüzyon = inflamasyon + cerrahi etkiler
- Geç efüzyon = immün mekanizma (PPS)
- Sol taraf baskın = LIMA ilişkisi
- Çoğu eksüdatif karakterde