HARP CERRAHİSİ PERSPEKTİFİ İLE

KALP ve DAMAR CERRAHİSİ

(Vasküler Hasar Kontrolü)

Giriş

Modern savaş yaralanmalarında vasküler travmalar:

• ekstremite kaybının,
• masif hemorajinin,
• önlenebilir ölümün

en önemli nedenlerinden biridir.

Özellikle:

• blast etkisi,
• yüksek hızlı mermi,
• şarapnel,
• crush yaralanmaları,
• penetran travma

damar sisteminde yıkıcı hasar oluşturur.

Bu nedenle harp cerrahisinde kalp ve damar cerrahisinin temel amacı:

“Kanamayı dakikalar içinde kontrol etmek, organ ve ekstremite perfüzyonunu sürdürmek, hastayı fizyolojik olarak yaşatmaktır.”

Modern yaklaşımın merkezinde:

VASCULAR DAMAGE CONTROL

yer alır.

1. Harp Cerrahisinde Vasküler Travmanın Önemi

Savaşta Vasküler Yaralanmanın Özellikleri

2. Harp Cerrahisinde Ölüm Nedenleri

Önlenebilir Ölümün Ana Sebepleri

3. Vasküler Yaralanma Mekanizmaları

4. Damar Yaralanmalarının Patofizyolojisi

Temel Sonuçlar

5. Vasküler Hasar Kontrolü (Vascular Damage Control)

Temel Amaç

Kanamayı hızla durdurmak ve distal perfüzyonu mümkün olduğunca sürdürmek.

6. Damage Control Vasküler Cerrahinin Temel İlkeleri

7. Life Before Limb

Modern harp damar cerrahisinin temel prensibi:

Önce hayat, sonra ekstremite.

8. Vasküler Yaralanmanın Klinik Bulguları

Sert Bulgular (Hard Signs)

Bu bulgular varsa:

Acil cerrahi gerekir.

Yumuşak Bulgular (Soft Signs)

9. Turnike

Modern savaş tıbbının en önemli araçlarından biridir.

10. Turnike Endikasyonları

11. Turnike Komplikasyonları

Ancak:

Kontrolsüz hemoraji riskine göre ikincildir.

12. Junctional Hemorrhage

Turnikenin uygulanamadığı bölgeler:

• inguinal,
• aksiller,
• servikal.

Modern savaşta önemli problemdir.

13. Junctional Kontrol Teknikleri

14. Geçici Vasküler Şantlar

Harp Cerrahisinin Temel Kavramlarından Biri

Amaç:

Definitif tamire kadar distal perfüzyonu sürdürmek.

15. Şant Kullanım Alanları

16. Geçici Şantın Avantajları

17. Sıcak İskemi Süresi

Kas dokusu için kritik eşik:

Yaklaşık 6 saat.

Uzamış İskeminin Sonuçları

18. Definitif Damar Onarımı

Yöntemler

19. Ven Grefti

En Sık Kullanılan

Safen ven grefti.

Avantajları:

• enfeksiyona dirençli,
• biyouyumlu,
• uzun dönem açık kalım daha iyi.

20. Sentetik Greftler

Dezavantajları

Bu nedenle savaş yaralarında mümkünse otolog ven tercih edilir.

21. Venöz Yaralanmalar

Yönetim

22. Fasiyotomi

Vasküler Cerrahide Kritik Öneme Sahiptir

23. Fasiyotomi Endikasyonları

24. Reperfüzyon Yaralanması

İskemi sonrası dolaşımın yeniden sağlanmasıyla oluşur.

25. Patofizyoloji

26. Kompartman Sendromu

Modern savaş vasküler cerrahisinde sık görülür.

En Erken Bulgusu

Şiddetli ağrı.

27. REBOA

Açılımı

Resuscitative Endovascular Balloon Occlusion of the Aorta

28. REBOA’nın Temel Mantığı

Aort geçici oklüzyonu ile:

• distal kanama azaltılır,
• koroner ve serebral perfüzyon korunur.

29. REBOA Zonları

30. REBOA Endikasyonları

31. REBOA Komplikasyonları

32. Pelvik Vasküler Yaralanmalar

Pelvis:

• büyük venöz pleksuslar,
• internal iliak dalları

nedeniyle ölümcül kanama bölgesidir.

33. Pelvik Kanama Kontrolü

34. Torasik Büyük Damar Yaralanmaları

35. Travmatik Aort Yaralanması

En sık:

Aort isthmus.

36. Yönetim

37. Kardiyak Yaralanmalar

Özellikleri

• yüksek mortalite,
• hızlı tamponad,
• hemorajik şok.

38. Kardiyak Tamponad

Bulgular

39. Resuscitative Thoracotomy

Amaç

40. Damage Control Resuscitation

Modern harp damar cerrahisinin temelidir.

41. Temel Bileşenler

42. Masif Transfüzyon

Riskler

43. Endovasküler Yaklaşımlar

Modern savaş cerrahisinde artan öneme sahiptir.

44. Kullanım Alanları

45. Harp Cerrahisinde Antikoagülasyon

Travmada kompleks bir dengedir.

Problem

• Kanama riski ↑
• Tromboz riski ↑

Bu nedenle hasta bazlı yaklaşım gerekir.

46. Amputasyon ve Vasküler Cerrahi

Bazı durumlarda:

En iyi vasküler karar amputasyondur.

47. Ampütasyon Endikasyonları

48. Branşlar Arası Entegrasyon

49. Kritik Klinik Kavramlar

50. Karşılaştırmalı Vasküler Yaklaşımlar

51. Yüksek Verimli Klinik İnci Bilgiler

• Modern savaşta önlenebilir ölümün en sık nedeni ekstremite hemorajisidir.
• Turnike hayat kurtarır; geç uygulanması erken uygulanmasından daha tehlikelidir.
• Geçici vasküler şantlar savaş damar cerrahisinin temel araçlarındandır.
• Uzun iskemi sonrası reperfüzyon metabolik çöküş oluşturabilir.
• Fasiyotomi başarısızlık değil ekstremite kurtarma girişimidir.
• REBOA definitif tedavi değil zaman kazandıran geçici kontroldür.
• Ven grefti kontamine savaş yaralarında sentetik greftten üstündür.
• Pelvik vasküler yaralanmalar yüksek mortalitelidir.
• Damage control vascular surgery anatomik mükemmellik değil fizyolojik kurtuluş hedefler.
• Bazen en iyi ekstremite kurtarma yöntemi amputasyondur.

52. Sonuç

Harp cerrahisi perspektifinde kalp ve damar cerrahisi; masif hemoraji, vasküler yaralanma, iskemi ve reperfüzyon hasarının yönetimini kapsayan kritik bir disiplindir. Modern savaş ortamında yaklaşımın temelini vascular damage control oluşturur. Bu yaklaşımda amaç; hızlı hemostaz sağlamak, distal perfüzyonu sürdürmek, ölüm triadını önlemek ve hastayı definitif rekonstrüksiyona taşıyacak fizyolojik dengeyi korumaktır. Turnike, geçici vasküler şantlar, REBOA, fasiyotomi ve damage control resuscitation modern savaş damar cerrahisinin temel araçlarıdır. Harp damar cerrahisi, anatomik tamirden önce yaşamı ve perfüzyonu korumayı hedefleyen fizyoloji merkezli bir travma disiplinidir.