Atriyal Fibrilasyon (AF) yönetiminde inme riskini belirlemek ve antikoagülan tedavi kararı vermek için CHA2DS2-VASc skoru kullanılırken; bu tedavi sırasında oluşabilecek kanama riskini öngörmek için HAS-BLED skoru kullanılır.
Kardiyovasküler cerrahi pratiğinde, kapak cerrahisi veya bypass sonrası hastaların antikoagülasyon yönetiminde bu iki skoru dengelemek en kritik görevlerden biridir.
1. CHA2DS2-VASc Skoru (İnme Riski)
Bu skor, non-valvüler AF hastalarında yıllık tromboemboli (felç) riskini belirler.
| Kriter | Puan | Açıklama |
| C (Congestive Heart Failure) | 1 | Kalp Yetmezliği (veya LVEF < %40) |
| H (Hypertension) | 1 | Hipertansiyon Öyküsü |
| A2 (Age > 75) | 2 | 75 Yaş ve Üzeri |
| D (Diabetes Mellitus) | 1 | Diyabet |
| S2 (Stroke / TIA / TE) | 2 | Geçirilmiş İnme, GİA veya Emboli |
| V (Vascular Disease) | 1 | Geçirilmiş MI, PAD veya Aort Plakları |
| A (Age 65-74) | 1 | 65 – 74 Yaş Arası |
| Sc (Sex Category) | 1 | Kadın Cinsiyet |
Klinik Karar Eşiği:
- Erkeklerde > 2, Kadınlarda > 3: Oral Antikoagülan (OAK) kesin önerilir (Sınıf I).
- Erkeklerde 1, Kadınlarda 2: OAK düşünülmelidir (Sınıf IIa).
- 0 (Erkek) / 1 (Kadın): Antikoagülasyona gerek yoktur.
2. HAS-BLED Skoru (Kanama Riski)
Antikoagülan tedavi başlanan hastada majör kanama (hastaneye yatış gerektiren veya Hb düşüren) riskini öngörür.
| Kriter | Puan | Açıklama |
| H (Hypertension) | 1 | Sistolik Kan Basıncı > 160 mmHg |
| A (Abnormal Renal/Liver) | 1 veya 2 | Kreatinin > 2.26, Diyaliz, Siroz vb. |
| S (Stroke) | 1 | Geçirilmiş İnme Öyküsü |
| B (Bleeding) | 1 | Kanama Eğilimi veya Anemi |
| L (Labile INRs) | 1 | Warfarin kullananlarda hedef aralıkta kalamama (<%60) |
| E (Elderly) | 1 | Yaş > 65 |
| D (Drugs or Alcohol) | 1 veya 2 | Antiplatelet (NSAİİ, Aspirin) veya Alkol kullanımı |
Klinik Yorum:
- Skor > 3: Yüksek kanama riski.
- Önemli Not: Yüksek HAS-BLED skoru antikoagülanı kesmek için bir neden değildir. Sadece hastanın daha sık izlenmesi ve düzeltilebilir risk faktörlerinin (tansiyon kontrolü, alkolün bırakılması, NSAİİ kesilmesi) optimize edilmesi gerektiğini gösterir.
Cerrah Bakış Açısı: Valvüler AF ve NOAK’lar
Klinik pratiğinizde dikkat etmeniz gereken en önemli “vurgu” şudur:
- Kapak Hastalığı: Orta-ileri Mitral darlığı veya Mekanik Kalp Kapağı olan hastalarda skorlara bakılmaksızın doğrudan Warfarin (Coumadin) kullanılır. Bu hastalarda NOAK (Apixaban, Rivaroxaban vb.) kullanımı kontrendikedir.
- LAA Ligasyonu: Cerrahi sırasında Sol Atriyal Apendiks (LAA) kapatılması, inme riskini azaltsa da yüksek riskli hastalarda post-op dönemde antikoagülasyon gereksinimini tamamen ortadan kaldırmayabilir (EORP verilerine göre).
Stratejik Not
- Soru: “AF’de inme riski değerlendirilirken en yüksek puanı alan kriterler nelerdir?”
- Cevap: Yaş (> 75) ve Geçirilmiş İnme/GİA öyküsü (Her biri 2 puan).
- Soru: “NOAK tedavisi altında majör kanama ile gelen hastada spesifik antidotlar nelerdir?”
- Cevap: Dabigatran için İdarucizumab; Rivaroxaban/Apixaban için Andexanet Alfa.