Primer palmar (avuç içi) ve aksiller (koltuk altı) hiperhidroz tedavisinde Tek Port Endoskopik Torakal Sempatektomi (ETS), günümüzde “altın standart” olarak kabul edilen, minimal invaziv bir cerrahi yöntemdir. Geleneksel çok portlu cerrahiye göre daha estetik ve daha az ağrılı bir seçenek sunar.
Cerrahi Teknik ve Tek Port Yaklaşımı
Tek port ETS, genellikle aksiller bölgeden (koltuk altı) açılan yaklaşık 5-10 mm’lik tek bir kesi ile gerçekleştirilir.
- Ekipman: Fiberoptik kamera ve cerrahi aletlerin aynı kanaldan geçmesine izin veren özel trokarlar kullanılır.
- Anestezi: Genellikle genel anestezi altında, çift lümenli endotrakeal tüp ile tek akciğer ventilasyonu sağlanarak (akciğerin söndürülmesi) torasik boşlukta çalışma alanı yaratılır.
- Hedef Seviyeler:
- Palmar Hiperhidroz: Genellikle T3 (ve bazen T2) sempatik gangliyon hedeflenir.
- Aksiller Hiperhidroz: Genellikle T4 sempatik gangliyon hedeflenir.
- Yöntem: Sempatik zincir koterize edilebilir (sempatektomi) veya özel titanyum klipler ile bloke edilebilir (sempatik blokaj).
Tek Portun Avantajları
- Minimal Travma: Daha az interkostal sinir irritasyonu olduğu için post-operatif ağrı daha düşüktür.
- Estetik: Kesi koltuk altı çizgisine saklandığı için yara izi neredeyse hiç görünmez.
- Hızlı İyileşme: Hastalar genellikle aynı gün veya bir sonraki gün taburcu edilir.
Fizyolojik Etki ve Başarı Oranı
ETS operasyonu sonrası başarı oranı oldukça yüksektir:
- Palmar bölge için: Başarı oranı %95-98 civarındadır; cerrahi masasında hastanın eli anında kurur ve ısınır (vazodilatasyon nedeniyle).
- Aksiller bölge için: Başarı oranı %85-90 civarındadır.
Komplikasyonlar ve Yan Etkiler
ETS sonrası en önemli klinik sorunlar şunlardır:
- Kompansatuar Terleme (En Sık): Hastaların %50-80’inde görülür. Vücut, ısı dengesini korumak için terlemeyi gövdeye, sırt veya bacaklara kaydırır. Seviye ne kadar yüksekse (T2 gibi) kompansatuar terleme riski o kadar artar.
- Horner Sendromu: Yanlışlıkla T1 (stellat) gangliyonun hasar görmesi sonucu oluşur; ptozis, miyozis ve anhidroz ile karakterizedir. Modern cerrahide T2 ve altı seviyelerde çalışıldığı için bu risk oldukça düşüktür.
- Gustatuar Terleme: Yemek yerken yüzde terleme olması durumudur.
- Pnömotoraks: Akciğerin sönmesi sonrası havanın tam boşaltılamaması durumudur; genellikle işlem sonunda kontrol edilir ve nadiren göğüs tüpü gerektirir.
Cerrahi Perspektif ve Yönetim
Operasyon öncesi hastaya özellikle kompansatuar terleme riski hakkında detaylı bilgi verilmelidir. Cerrahi sırasında Kuntz siniri (sempatik zincire paralel seyreden aksesuar yollar) mutlaka kontrol edilmeli ve gerekirse koterize edilmelidir; aksi halde terlemenin nüksetme ihtimali doğar.
Tek port ETS, yaşam kalitesini ciddi şekilde düşüren hiperhidroz hastaları için, minimal cerrahi risk ve maksimal konforla kalıcı çözüm sağlayan en efektif yöntemdir.
Primer palmar ve aksiller hiperhidrozda tek port endoskopik torakal sempatektomi (ETS)
6
Primer hiperhidroz (özellikle palmar ve aksiller) olgularında, medikal tedaviye dirençli hastalarda minimal invaziv cerrahi seçenek: tek port video yardımlı ETS (uniportal VATS-ETS).
ENDİKASYONLAR
- Primer palmar hiperhidroz (en güçlü endikasyon)
- Palmar + aksiller kombinasyonu
- Medikal tedaviye yanıtsız:
- Topikal alüminyum tuzları
- İyontoforez
- Antikolinerjikler
- Botulinum toksini
En iyi sonuç: palmar hiperhidroz
SEMPATİK SEVİYE SEÇİMİ
| Klinik | Hedef seviye |
|---|---|
| Palmar | T2–T3 |
| Aksiller | T3–T4 |
| Kombine | T2–T4 |
Daha düşük seviye (T3–T4) →
Kompansatuar terleme daha az
Etkinlik biraz azalabilir
TEKNİK (TEK PORT ETS)
Anestezi:
- Genel anestezi
- Tek akciğer ventilasyonu (çoğunlukla)
Cerrahi adımlar:
- Tek 5–10 mm port (aksiller hattan)
- Torakoskop ile giriş
- Sempatik zincirin bulunması (kostaların başında)
- Klip, koter veya kesme
- Gerekirse aynı seansta bilateral işlem
Yöntemler:
- Sempatektomi (kesme)
- Sempatik blok (klip)
- Sempatik zincir ablasyonu
Güncel eğilim: Klip veya sınırlı ablasyon (geri dönüş ihtimali için)
POSTOP ETKİLER
Hızlı etki:
- Eller anında kuru
- Aksiller terleme belirgin azalır
Ek faydalar:
- Sosyal/psikolojik iyileşme
- Yaşam kalitesi ↑
KOMPLİKASYONLAR (EN KRİTİK)
En sık:
Kompansatuar hiperhidroz
- Sırt, karın, bacaklarda terleme
- %30–80 (değişken)
Diğer:
- Horner sendromu (T1 hasarı)
- Pitozis + miyozis
- Pnömotoraks
- Hemotoraks
- Nüks (yetersiz ablasyon)
- Aşırı kuruluk
TEK PORT ve MULTİPORT ETS
| Özellik | Tek port ETS | Multiport ETS |
|---|---|---|
| İnsizyon | 1 | 2–3 |
| Ağrı | Daha az | Daha fazla |
| Kozmetik | Daha iyi | Orta |
| Operasyon süresi | Benzer | Benzer |
| Etkinlik | Aynı | Aynı |
KLİNİK İPUÇLARI
- Palmar hiperhidroz → %95+ başarı
- Aksiller → daha değişken
- En önemli hasta memnuniyeti belirleyici: Kompansatuar terleme
KİLİT NOKTALAR
Palmar hiperhidroz → T2–T3 ETS
Aksiller → T3–T4
En sık komplikasyon → kompansatuar hiperhidroz
En korkulan → Horner sendromu (T1 hasarı)
ÖZET
ETS = hiperhidrozun cerrahi tedavisi
Tek port = minimal invaziv, kozmetik üstün
Başarı yüksek ama kompansatuar terleme kritik