McCallan Sınıflandırması, trahomun (Chlamydia trachomatis enfeksiyonu) klinik evrelerini ve hastalığın ilerleyişini tanımlamak için kullanılan klasik bir sistemdir. Günümüzde DSÖ’nün basitleştirilmiş sınıflandırması daha yaygın kullanılsa da, McCallan sistemi hastalığın patofizyolojik gelişimini (follikülden skar dokusuna geçiş) anlamak için temel teşkil eder.
İşte McCallan Sınıflandırmasına göre trahomun evreleri:
Evre I: İnküpiant (Başlangıç) Trahom
Hastalığın en erken evresidir.
- Klinik: Üst tarsal konjuktivada küçük, olgunlaşmamış folliküller görülür.
- Görünüm: Konjuktiva hiperemiktir ve hafif bir papiller hipertrofi eşlik edebilir.
Evre II: Estable (Yerleşmiş) Trahom
Enfeksiyonun en aktif olduğu, “çiçek açma” evresidir. Kendi içinde ikiye ayrılır:
- Evre IIa: Belirgin, büyük ve olgun folliküller (folliküler hipertrofi) ön plandadır.
- Evre IIb: Papiller hipertrofi çok şiddetlidir ve folliküllerin üzerini örterek onları gizleyebilir. Bu evrede korneada pannus (damarlanma) gelişimi sık görülür.
Evre III: Skatrisyel (Skarlaşma) Evre
Aktif enfeksiyonun iyileşmeye başladığı ancak kalıcı hasarların (skar dokusunun) oluştuğu evredir.
- Klinik: Üst tarsal konjuktivada beyaz renkli çizgisel veya ağsı skar dokuları (Arlt çizgileri) oluşur.
- Risk: Bu skarlaşma, göz kapağının içeri dönmesine (entropion) ve kirpiklerin korneaya sürtmesine (trikiyazis) zemin hazırlar.
Evre IV: İyileşmiş (Sakin) Trahom
Hastalığın artık aktif enfeksiyon barındırmadığı, tamamen sekellerle karakterize evredir.
- Klinik: Folliküller ve papiller tamamen kaybolmuştur; yerini düzgün ama nedbeleşmiş bir konjuktiva almıştır.
- Sonuç: Bu evre, trikiyazis ve entropion nedeniyle korneal opasite ve kalıcı körlük riskinin en yüksek olduğu aşamadır.
Özet Karşılaştırma Tablosu
| Evre | Tanım | Temel Özellik |
|---|---|---|
| Evre I | Başlangıç | Küçük, olgunlaşmamış üst tarsal folliküller |
| Evre II | Aktif | Belirgin folliküller (IIa) veya papiller (IIb) |
| Evre III | Skarlaşma | Konjuktivada beyaz skar çizgileri (Arlt çizgileri) |
| Evre IV | İyileşmiş | Enfeksiyon yok, sadece sekel (entropion/körlük) mevcut |
McCallan sınıflandırması özellikle hijyen şartlarının düşük olduğu harekat bölgelerinde (Trahomun endemik olduğu bölgeler) personelin veya yerel halkın taramasında kullanılabilir.
SAFE stratejisinin “S” (Cerrahi) aşaması genellikle Evre III ve IV’teki kapak deformitelerini düzeltmeye yöneliktir
Klamidial konjuktivit, Chlamydia trachomatis bakterisinin neden olduğu, hem yeni doğanlarda hem de erişkinlerde görülebilen ciddi bir oküler enfeksiyondur. Klinik tablo, enfeksiyonun bulaş yoluna ve hastanın yaşına göre iki ana grupta incelenir:
Erişkin İnklüzyonlu Konjuktiviti
Genellikle genç erişkinlerde görülen, cinsel yolla bulaşan bir oküler enfeksiyondur.
- Bulaş Yolu: Genital sekresyonların göze doğrudan teması (el-göz teması) veya kontamine havuz suyu gibi yollarla bulaşır.
- Klinik Bulgular:
- Genellikle tek taraflı başlayan, kronik (3 haftadan uzun süren) folliküler konjuktivit tablosu izlenir.
- Mukopürülan akıntı, konjuktival hiperemi ve preauriküler lenfadenopati (kulak önü lenf bezi şişliği) tipiktir.
- Kornea tutulumu gelişirse, epiteliyel keratit veya pannus (korneada damarlanma) görülebilir.
- Tanı ve Tedavi:
- Tanı: Konjuktival sürüntüden PCR, direkt floresan antikor (DFA) veya Giemsa boyama ile “intrastoplazmik inklüzyon cisimcikleri” gösterilerek konur.
- Tedavi: Sistemik tedavi şarttır. Genellikle tek doz Azitromisin veya 7-10 günlük Doksisiklin kullanılır. Eş zamanlı olarak hastanın cinsel partneri de tedavi edilmelidir.
Neonatal Konjuktivit (Oftalmia Neonatorum)
Yeni doğan bebeklerde, doğum kanalından geçiş sırasında bulaşan en sık enfeksiyöz konjuktivit nedenidir.
- Bulaş Yolu: Doğum sırasında annedeki aktif klamidya enfeksiyonundan bebeğe bulaşır.
- Zamanlama: Doğumdan sonraki 5. ile 14. günler arasında ortaya çıkar. (Gonokokal konjuktivitten daha geç başlar).
- Klinik Bulgular:
- Bebeklerde lenfoid doku tam gelişmediği için “follikül” görülmez; bunun yerine papiller reaksiyon ve kemozis izlenir.
- Tedavi edilmezse sistemik yayılım ile klamidial pnömoni gelişme riski vardır.
- Tedavi: Yeni doğanlarda topikal tedavi yetersizdir; sistemik Eritromisin şurup/süspansiyon formları kullanılır.
Trahom (Trachoma)
Chlamydia trachomatis‘in A, B, Ba ve C serotiplerinin neden olduğu, hijyenin düşük olduğu bölgelerde görülen ve dünyada önlenebilir körlüğün en yaygın nedenidir.
- Evreleme:
- Aktif Trahom: Özellikle çocuklarda görülen folliküler inflamasyon.
- Skatrisyel (Skar) Evre: Tekrarlayan enfeksiyonlar sonucu üst tarsal konjuktivada sikatrizasyon (yara dokusu) oluşur. Bu durum göz kapağının içeri dönmesine (entropion) ve kirpiklerin korneaya sürtmesine (trikiyazis) neden olur.
- SAFE Stratejisi: DSÖ tarafından önerilen mücadele yöntemidir: Surgery (Cerrahi), Antibiotics (Antibiyotik), Facial cleanliness (Yüz temizliği), Environmental improvement (Çevresel iyileştirme).