Genitoüriner Travma (GÜT)
Tanım: Böbrekler, üreterler, mesane, üretra ve dış genital organların travmatik yaralanmalarıdır. Tüm travmaların yaklaşık %10’u genitoüriner sistemi etkiler ve çoğu abdominal/pelvik travma ile birliktedir.
Mekanizma
1-Künt travma (en sık)
- Trafik kazası
- Düşme
- Spor yaralanmaları
2-Penetran travma
- Ateşli silah
- Bıçak yaralanması
Klinik İpuçları
- Hematüri (mikro/makro) → en önemli bulgu
- Flank ağrısı / hassasiyet
- Alt karın dolgunluğu (mesane)
- Üretral kanama (meatus kanı!)
- Skrotal şişlik / hematom
Organ Bazlı Yaklaşım
1-Böbrek Travması
Bulgular:
- Hematüri
- Flank ağrısı
Tanı:
- Kontrastlı BT (gold standard)
Tedavi:
- Stabil hastada → konservatif (çoğu)
- Instabil → cerrahi / embolizasyon
2-Mesane Yaralanması
Tipler:
- Ekstraperitoneal (en sık, pelvis kırığı ile)
- İntraperitoneal (cerrahi gerekir)
Tanı:
- Sistografi
Tedavi:
- Ekstraperitoneal → kateter
- İntraperitoneal → cerrahi
3-Üretra Yaralanması (KRİTİK!)
Kırmızı bayrak:
- Meatusda kan
- İdrar yapamama
- Yüksek prostat (rektal muayene)
ALTIN KURAL:
Üretral yaralanma şüphesi varsa → KESİNLİKLE sondaj yapma!
Tanı:
- Retrograd üretrografi
4-Testis / Skrotum Travması
Bulgular:
- Ağrı
- Şişlik
- Ekimoz
Tanı:
- USG (Doppler)
Tedavi:
- Rüptür → acil cerrahi
- Hematom → konservatif (seçilmiş)
Acil Yönetim (ATLS Entegrasyonu)
Öncelik:
- Airway – Breathing – Circulation
Temel Adımlar:
- Hemodinamik stabilizasyon
- Kanama kontrolü
- Görüntüleme (BT / USG / sistografi)
- Üroloji konsültasyonu
Kritik Hatalar
Üretral yaralanmada kör sondaj
Hematüriyi küçümsemek
Pelvik kırıkta mesane/üretra atlamak
Kısa Klinik Algoritma
- Hematüri var mı? → EVET → BT
- Meatus kanı var mı? → EVET → üretrografi
- Pelvik kırık var mı? → sistografi düşün
- Skrotal travma → USG
“Genitoüriner travma; çoğu zaman gözden kaçan ancak yanlış bir müdahale ile geri dönüşsüz hasar bırakabilen kritik bir travma grubudur. Özellikle üretral yaralanmada doğru tanı, yanlış müdahaleden daha değerlidir.”