EWGSOP (European Working Group on Sarcopenia in Older People), sarkopeni tanısı ve yönetimi konusunda dünya çapında kabul gören en önemli bilimsel otoritedir. Özellikle 2018 yılında yayınlanan ve EWGSOP2 olarak bilinen güncellenmiş rehber, sarkopeniyi sadece bir “kas kaybı” değil, “kas fonksiyon bozukluğu” olarak yeniden tanımlamıştır.

Bir cerrah ve klinik hekim olarak, sarkopeniyi “cerrahi stresle başa çıkma kapasitesinin azalması” (frailty/kırılganlık) olarak notlarınıza şu algoritmalarla ekleyebilirsiniz:

Sarkopeninin Yeni Tanımı (EWGSOP2)

Eskiden kas kütlesi ön plandayken, EWGSOP2 artık kas gücünü en önemli tanı kriteri olarak merkeze koyar.

• Olası Sarkopeni (Probable Sarcopenia): Düşük kas gücü saptanması. (Klinik müdahale başlamak için yeterlidir).
• Sarkopeni (Confirmed Sarcopenia): Düşük kas gücü + Düşük kas kütlesi/kalitesi.
• Şiddetli Sarkopeni (Severe Sarcopenia): Düşük kas gücü + Düşük kas kütlesi + Düşük fiziksel performans.

EWGSOP2 Tanı Algoritması: F-A-C-S

Klinik pratiğinizde hastayı şu dört adımda değerlendirebilirsiniz:

1. Find (Bul/Taram): SARC-F anketi ile riskli hastaları belirleyin.
2. Assess (Değerlendir): Kas gücünü ölçün.
   • El Sıkma Gücü (Handgrip Strength): Erkeklerde < 27 kg, kadınlarda < 16 kg (En pratik yöntem).
   • Sandalyeden Kalkma Testi: 5 kez kalkışın > 15 saniye sürmesi.
3. Confirm (Onayla): Kas miktarını/kalitesini ölçün.
   • DXA: Apendiküler iskelet kas kütlesi (ASMM).
   • BIA: Empedans yöntemi.
   • BT/MR: Cerrahi onkoloji hastalarında L3 seviyesindeki kas kesiti altın standarttır.
4. Severity (Şiddet): Fiziksel performansı ölçün.
   • Yürüme Hızı: $\leq 0.8$ m/s.
   • SPPB (Short Physical Performance Battery): $\leq 8$ puan.

Cerrahi ve Onkolojik Önem

Sarkopeni, cerrahi sonuçlar için bağımsız bir risk faktörüdür. Bir kardiyovasküler veya onkolojik cerrah olarak şu korelasyonlar kritiktir:

• Post-op Komplikasyonlar: Sarkopenik hastalarda yara yeri enfeksiyonu, anastomoz kaçağı ve uzamış ventilatör süresi daha sıktır.
• Kanser Tedavisi: Kemoterapi toksisitesinde artış ve sağkalımda belirgin azalma.
• Kaşeksi ile Farkı: Kaşeksi inflamatuar bir süreçtir; sarkopeni ise sadece kas odaklıdır (ancak birbirini tetiklerler).

Tedavi ve Müdahale (Pre-habilitasyon)

Cerrahiden önceki 2-4 haftalık “altın pencere”de şu müdahaleler EWGSOP tarafından önerilir:

• Direnç Egzersizleri: Kas kütlesini ve gücünü koruyan en etkili yöntem.
• Protein Desteği: Günlük 1.2 – 1.5 g/kg protein alımı.
• Lösin ve HMB (Beta-hidroksi beta-metil bütirat): Kas yıkımını azaltan spesifik amino asit türevleri.
• D Vitamini: Kas reseptörleri üzerinden fonksiyonu iyileştirir.

Yaşla ilişkili kas kütlesi + kas gücü + fonksiyon kaybıdır.*************

EN ÖNEMLİ NOKTA

Sarkopeni tanısı:

Kas gücü ↓ = başlangıç (EN ÖNEMLİ)
Kas kütlesi ↓ = doğrulama
Performans ↓ = şiddet

EWGSOP TANI ALGORİTMASI

1. TARAMA

SARC-F testi

2. KAS GÜCÜ

El kavrama gücü (dinamometre)

Düşük → PROBABLE SARKOPENİ

3. KAS KÜTLESİ

Ölçüm:

• DXA
• BIA

düşük → KESİN SARKOPENİ *************

4. FONKSİYON

Ölçüm:

• Yürüme hızı
• SPPB

düşük → ŞİDDETLİ SARKOPENİ

KLİNİK BULGULAR

• Düşme
• Yavaş yürüme
• Sandalyeden kalkamama
• Kas zayıflığı

RİSK FAKTÖRLERİ

a-En önemli 2 neden:

immobilizasyon + malnütrisyon

b-Diğerleri:

• Kronik hastalıklar
• Demans / depresyon
• Hormonal azalma
• Sigara / alkol
• Düşük sosyoekonomik durum

KOMPLİKASYONLAR

• Düşmeler
• Osteoporoz
• Kırıklar
• Mortalite ↑
• Fonksiyon kaybı

TEDAVİ (EN KRİTİK KISIM)

1. EGZERSİZ = TEMEL TEDAVİ

Özellikle:
Direnç egzersizi (en etkili)

2. BESLENME

• Protein: 1–1.5 g/kg/gün
• Lösin / HMB
• Egzersiz sonrası protein alımı

3. D VİTAMİNİ

düşükse replasman
kas gücü ↑
düşme ↓

4. HORMON TEDAVİSİ

sadece seçilmiş hastada:

• Testosteron

riskler:

• KV risk
• prostat
• polisitemi

“Sarkopeni = kas gücü ↓ ile başlar”

• SARC-F = tarama
• El kavrama gücü = tanının başlangıcı
• DXA = doğrulama
• Yürüme hızı = şiddet
• Tedavi = egzersiz + protein

Kas kütlesi tek başına yeterli değil
Kas gücü daha önemli

Sadece ilaç tedavisi yok
egzersiz esastır

Sarkopeni: geriatrinin en kritik fonksiyon kaybı sendromlarından biri