EBUS ile Örneklenemeyen (Kör Nokta) İstasyonlar; İstasyon 5 (Aortopulmoner Pencere) ve İstasyon 6 (Anterior Mediastinal): Trakeobronşiyal ağaca komşu olmadıkları için EBUS probu ile hücre düzeyinde görüntülenemezler. Sınavda çeldirici olarak en çok İstasyon 5 verilir. Bu bölgeler için EUS (Özofajiyal Ultrasonografi) veya cerrahi (mediastinoskopi/VATS) gerekir.

yazar

EBUS (Endobronşiyal Ultrasonografi) ve Mediastinal Lenf Nodları Akciğer kanserinin non-invaziv/minimal invaziv mediastinal evrelemesinde altın standart yöntemlerden biridir. Sınavda IASLC (International Association for the Study of Lung Cancer) lenf nodu haritasının anatomik sınırları ve EBUS ile ulaşılabilen istasyonlar doğrudan sorgulanır. EBUS ile Örneklenen İstasyonlar ve Sınırları: EBUS ile Örneklenemeyen (Kör Nokta) İstasyonlar: EBUS Sıralama Kuralı (Sınavların … Devamını oku

Endobronşiyal Valf ve Coil (Yay) Tedavileri; Endobronşiyal Valf (EBV) tedavisinin başarılı olabilmesi ve hedef lobda atelektazi (hacim küçülmesi) sağlanabilmesi için loblar arası plevral fissürlerin tam olması ve loblar arasında gizli hava geçişinin (kollateral ventilasyon) bulunmaması şarttır. Bronkoskopi sırasında kullanılan Chartis® sistemi, hedef loba bir balon kateter şişirilerek lobun dış dünyayla ilişkisini keser. Eğer lob içinde kollateral ventilasyon varsa, yan loblardan (örneğin sol alt lobdan) sol üst loba parankimal gözenekler (Kohn gözenekleri, Lambert kanalları) vasıtasıyla hava sızmaya devam eder. Bu durum kateterde hava akımının durmamasına (plato çizilememesine) yol açar ve Chartis Pozitif (Kollateral Ventilasyon Var) olarak adlandırılır. Kollateral ventilasyonu pozitif olan bir loba EBV yerleştirilirse, ana bronştan hava girişi engellense bile yan loblardan hava sızmaya devam edeceği için lob asla sönmez (atelektazi gelişmez) ve işlem tamamen başarısız olur. Endobronşiyal Coil tedavisi, valfler gibi hava akışını bloke ederek lobu söndürme prensibiyle çalışmaz. Nitinol yaylar, yerleştirildikleri parankimi mekanik olarak büzüştürür ve parankimal elastik geri çağırım gücünü (elastic recoil) artırarak hava hapsini azaltır. Bu nedenle loblar arası hava geçişinin (kollateral ventilasyonun) varlığından veya plevral fissür bütünlüğünün bozuk olmasından etkilenmez. Hastanın RV değeri %175’in üzerinde (hastada %185) ve belirgin hiperenflasyonu var ise; Coil tedavisine anatomik ve fonksiyonel olarak tam uygundur Hastanın FEV1 değeri %24’tür. Cerrahi volüm küçültme (LVRS/Lobektomi) için FEV1’in %20’nin altında olması (özellikle homojen amfizemde ve düşük DLCO ile birlikte) yüksek mortalite kriteridir; ancak bu hastada cerrahi yerine minimal invaziv bronkoskopik seçenekler (Coil) önceliklidir çünkü cerrahi morbiditeyi kaldıracak plevral rezervi düşüktür. Termal Buhar Ablasyonu (BTVA) da kollateral ventilasyondan bağımsız çalışabilir ancak temel olarak sadece homojen değil, üst lob yerleşimli heterojen amfizemlerde de kullanılır; fakat öncelikli kılavuz endikasyonu ve parankimal destrüksiyon mekanizması coil ile daha net kompanse edilir.

yazar

Endobronşiyal Valf ve Coil (Yay) tedavileri, amfizem baskın ileri evre KOAH hastalarında uygulanan ve cerrahi olmayan Bronkoskopik Akciğer Volüm Küçültme (BLVR) yöntemleridir. Bu tedavilerin temel amacı; akciğerde işlevini yitirmiş, aşırı şişerek hava hapsine yol açan ve sağlıklı dokuları sıkıştıran alanları küçülterek hastanın daha rahat nefes almasını sağlamaktır Her iki işlem de genel anestezi altında, ağız … Devamını oku

Lenfatik Filaryaz (LF) kitle ilaç uygulamalarında; *İkili Rejim (Dual Therapy): Albendazol + İvermektin VEYA Albendazol + Dietilkarbamazin (DEC). ** Üçlü Rejim (IDA Triple Therapy): İvermektin + Dietilkarbamazin (DEC) + Albendazol’ dür. DSÖ ve küresel halk sağlığı protokollerine göre, LF eliminasyon programlarındaki MDA uygulamalarında yaş sınırı 2 yaş (24 ay) olarak belirlenmiştir. 2 yaşın altındaki çocuklar (süt çocukları dahil), albendazol ve diğer kombinasyonlar için “Tedaviye Uygun Olmayan Nüfus” (PieforM) kapsamındadır. İvermektin ise 5 yaş altında değil, 2 yaşın altındaki veya boyu 90 cm’den kısa olan çocuklarda kontrendikedir. İvermektin’in temel etki mekanizması, omurgasızlara özgü olan glutamat-kapılı klor kanallarına seçici ve yüksek afiniteyle bağlanarak klor iyonu akışını artırmak, hücreyi hiperpolarize ederek parazitte flasid felç (paralizi) yaratmaktır.

yazar

Lenfatik Filaryaz (LF) kitle ilaç uygulamaları (MDA – Mass Drug Administration), tropikal tıp ve halk sağlığı epidemiyolojisinde son derece spesifik endikasyon ve kontrendikasyon dengelerine sahip, YDUS Enfeksiyon Hastalıkları ve Çocuk Enfeksiyon hastalıkları sınavlarında soru potansiyeli yüksek bir konudur. Aşağıda, bu eliminasyon programının farmakolojik arka planı, tedavide kullanılan ajanlar ve YDUS düzeyinde üst düzey zorlukta 1 … Devamını oku

CAB-LA klinik çalışmalarının ilk fazlarında enjeksiyon öncesi 4 haftalık oral ön-yükleme (oral lead-in) zorunlu tutulmuş olsa da, genişletilmiş rutin bakım verileri ve güncel kılavuzlar (WHO, CDC ve Avrupa kılavuzları), oral aşamanın zorunlu olmadığını netleştirmiştir. Hastanın uyumunu kolaylaştırmak adına doğrudan intramüsküler enjeksiyon (direct-to-injection) şemasıyla tedaviye başlanması güvenli ve efektif kabul edilmektedir. Kabotegravir LA formunun dokudan salınımı son derece yavaştır. İlaç tamamen kesilse bile vücutta kalmaya devam ettiği “farmakokinetik kuyruk” süresi 12 ayı aşabilir. Vücutta az miktarda bulunan kabotegravir, virüs replikasyonunu kısmen baskılayarak antijen ve antikor oluşumunu geciktirir. Bu nedenle p24 antijeni ve anti-HIV testleri yalancı negatif gelebilir. Akut enfeksiyonu yakalamak için en hassas yöntem HIV RNA (PCR) testidir. Subterapötik ilaç düzeyi altında replike olmaya çalışan HIV, integraz inhibitörlerine (INSTI) karşı direnç mutasyonları geliştirir. Bu durum Dolutegravir ve Biktegravir gibi ana tedavi grubu ilaçlara karşı çapraz direnç (cross-resistance) yaratarak gelecekteki tedavi başarısını tehdit eder. CAB-LA klinik çalışmalarının ilk fazlarında enjeksiyon öncesi 4 haftalık oral ön-yükleme (oral lead-in) zorunlu tutulmuş olsa da, genişletilmiş rutin bakım verileri ve güncel kılavuzlar (WHO, CDC ve Avrupa kılavuzları), oral aşamanın zorunlu olmadığını netleştirmiştir. Hastanın uyumunu kolaylaştırmak adına doğrudan intramüsküler enjeksiyon (direct-to-injection) şemasıyla tedaviye başlanması güvenli ve efektif kabul edilmektedir. Dolayısıyla “doğrudan enjeksiyon şemasına geçilemez” ifadesi kesinlikle yanlıştır.

yazar

Uzun etkili enjeksiyonluk kabotegravir (CAB-LA), HIV bulaşma riski taşıyan kişiler için bir önleme seçeneğidir ve hap yorgunluğu, uyum sorunları, yan etkiler veya davranışsal koşullar nedeniyle oral PrEP’i zor bulan kişiler için PrEP seçeneğini genişletir. 2023 yılında Avrupa Birliği’nde onaylanmasının ardından uygulama genişlemiştir, ancak Avrupa rutin bakım raporları büyük ölçüde erken benimseme ve kısa takip sürelerini … Devamını oku

Avrupa’da endemik olan Puumala virüsü (PUUV), Nephropathia Epidemica (NE) adı verilen, genellikle hafif seyirli, mortalitesi oldukça düşük (<%1) ve böbrek tutulumunun (renal sendromlu hemorajik ateş – HFRS) ön planda olduğu bir tabloya yol açar. NE tablosunda patognomonik olarak siliyer cisim ödemine bağlı geçici miyopi görülebilir. Buna karşın, gemi epidemisinde adı geçen Andes virüsü (ANDV), Yeni Dünya hantavirüsüdür ve mortalitesi %30-40’lara ulaşan, primer olarak akciğerleri tutan son derece ağır Hantavirüs Kardiyopulmoner Sendromuna (HCPS) neden olur. İki tablonun klinik seyri, hedef organları ve vasküler permeabilite şiddeti tam bir benzerlik göstermez; taban tabana zıttır. Hantavirüs patogenezinin kalbinde endotel hücre aktivasyonu yer alır. Virüs, endoteldeki beta 3 integrin reseptörlerine bağlanır. Hücre ölümü (sitopatik etki) yapmadan, endotel hücreleri arasındaki sıkı bağları bozarak mikrovasküler geçirgenlik artışına (kapiller sızıntı sendromuna) neden olur. Akciğer ödeminin ve plevral efüzyonun nedeni budur.Seul, Dobrava veya Puumala gibi hantavirüsler kemirgen dışkı/idrar aerosolleriyle bulaşır ve insandan insana geçmez. Ancak Andes virüsü (ANDV), insandan insana horizontal olarak bulaşabildiği kanıtlanmış tek hantavirüstür. MV Hondius gemisindeki kümelenmenin de temel sebebi budur. Sağlık personeli ve yakın temaslılar mutlak izolasyona alınmalıdır. Son yıllardaki perinatoloji literatürü ve vaka serileri, hantavirüslerin (özellikle ağır seyirli türlerin) transplasental (vertikal) yolla fetusa geçebileceğini, yenidoğanda neonatal HCPS ve mikrovasküler kaçak sendromuna bağlı ağır tablolara yol açabileceğini göstermiştir. HCPS tedavisinde en kritik nokta sıvı yönetimidir. Endotel bariyeri çöktüğü için verilen her fazla sıvı akciğerlere ve plevraya kaçarak hastayı boğar (non-kardiyojenik pulmoner ödem). Bu nedenle agresif hidrasyondan kaçınılmalı, inotropik destek tercih edilmeli ve ventilasyonda sıvı sızıntısını alveol dışına itmek için yüksek PEEP uygulanmalıdır.

yazar

Hantavirüsler, kemirgenler tarafından taşınan ve hemorajik ateş, renal sendrom ve hantavirüs kardiyopulmoner sendromuna neden olan zoonozlardır. Avrupa’da, Puumala virüsü (PUUV) ve Dobrava virüsü (DOBV) en çok bilinen hastalıklara neden olurken; Seul virüsü (SEOV) limanlar ve kentsel ortamlar için önem taşımaktadır. 2026 yılında MV Hondius yolcu gemisinde 23 ülkeden yolcuların karıştığı Andes hantavirüsü (ANDV) enfeksiyonları kümesi, … Devamını oku

DM’nin geleneksel olarak tarandığı 24-28. haftalardan çok daha önce, ilk trimesterde (11-14. haftalar) tespit edilebilmesi amacıyla Fibrinojen-Albumin Oranı (FAR) gibi yeni nesil inflamatuar biyobelirteçlerin rolü; Gestasyonel Diyabet Mellitus (GDM), sadece bir karbonhidrat intoleransı değil, subklinik kronik bir sistemik inflamasyon sürecidir. İnflamasyon durumunda pozitif akut faz reaktanı olan fibrinojen yükselirken, negatif akut faz reaktanı olan albümin düşer veya sabit kalır. Bu nedenle FAR oranı GDM gelişecek gebelerde ilk trimesterden itibaren yüksek saptanır ve hücresel düzeyde insülin direncini tetikleyen inflamasyonu yansıtır. İnflamasyon esnasında karaciğerde sentezi artan proteinlere pozitif akut faz reaktanı (Fibrinojen), sentezi azalan veya vasküler kaçak nedeniyle serum düzeyi düşen proteinlere ise negatif akut faz reaktanı (Albümin) denir. GDM’deki kronik düşük yoğunluklu inflamasyon nedeniyle pay büyüyeceğinden ve payda küçüleceğinden FAR değeri artar.GDM’deki kronik sistemik inflamasyon, beyaz kan hücresi alt tiplerini de etkiler. İnflamasyonun göstergesi olan nötrofil ve trombosit sayıları artma eğilimindeyken, lenfositler oransal olarak baskılanabilir. Bu nedenle Nötrofil-Lenfosit Oranı (NLO) ve Trombosit-Lenfosit Oranı (TLO) GDM gelişecek gebelerde ilk trimesterde yüksek saptanır ve FAR ile kombine edildiğinde testin öngörücü gücünü artırır. İlk trimesterde FAR gibi inflamatuar belirteçlerin yüksek saptanması, hastanın metabolik olarak GDM’ye yatkın olduğunu ve hücresel inflamasyonun başladığını gösterir. Bu erken tahminin temel klinik amacı, geleneksel 24-28. haftayı beklemeden yaşam tarzı modifikasyonları, tıbbi beslenme tedavisi ve egzersiz programlarını erkenden başlatarak GDM gelişimini önlemek veya şiddetini azaltmaktır. ROC eğrisi analizinde Eğri Altı Alan (AUC) değerinin 0.50 olması testin değersiz olduğunu gösterirken, 0.80 – 0.90 arası bir AUC değeri testin ayırt edici gücünün “çok iyi” olduğunu ifade eder. Dolayısıyla AUC: 0.85 değeri, ilk trimester FAR parametresinin GDM’yi erken evrede tahmin etmede oldukça güçlü ve güvenilir bir klinik belirteç olduğunu kanıtlar.

yazar

Gestasyonel Diyabet Mellitus (GDM), gebelikte başlayan veya gebelik sırasında ilk kez fark edilen glukoz intoleransıdır. Paylaştığınız başlık, GDM’nin geleneksel olarak tarandığı 24-28. haftalardan çok daha önce, ilk trimesterde (11-14. haftalar) tespit edilebilmesi amacıyla Fibrinojen-Albumin Oranı (FAR) gibi yeni nesil inflamatuar biyobelirteçlerin rolünü inceleyen güncel ve klinik önemi yüksek bir çalışmayı yansıtmaktadır. YDUS Perspektifinden Konunun Detaylı … Devamını oku

Tibial arterdeki pik sistolik hızın (PSV) azalması ve direncin (TA-PI) artması, fetal hipoksiye adaptasyon mekanizması olan periferik vazokonstriksiyonu ve buna bağlı gelişen bozulmuş periferik dolaşımı yansıtır. FDR “Fetal büyüme kısıtlılığı” vakalarında *CPR “Serebroplasental Oran” Azalır. **TPR “Tibial-Plasental Oran” Artar, ***TA-PI “Tibial Arter Pulsasyon İndeksi” artar, ****UA-PI “Umbilikal Arter Pulsasyon İndeksi” azalır. TA-PI Normalde 3.5-4.1 iken FDR de 4.5 – 5.0 ve üzerine çıkar. FDR’ de TPR 95. persentil üstüne çıkar. ROC eğrisinde 0.80’in üzerinde bir AUC (Eğri Altındaki Alan) değeri elde edilir.

yazar

Tibial Arter Pulsasyon İndeksi (TA-PI) Normal ve FGR Değerleri Tibial-Plasental Oran (TPR) Formülü ve Eşik Mantığı TPR, periferik direncin plasental dirence oranını yansıtır ve şu şekilde hesaplanır: TPR=Tibial Arter Pulsasyon İndeksi (TA-PI) / Umbilikal Arter Pulsasyon İndeksi (UA-PI) YDUS Perspektifinden Çalışmanın Detaylı Açıklaması 5 Özgün YDUS Sorusu ve Açıklamalı Çözümleri Soru 1: Fetal hemodinamik adaptasyon … Devamını oku

Radikal Histerektomi Tipleri (Piver-Rutledge-Smith veya Querleu-Morrow Sınıflandırması)

yazar

1. Radikal Histerektomi Sınıflandırmaları Radikal histerektomi, başta serviks kanseri olmak üzere jinekolojik malignitelerin cerrahi tedavisinde uterusu, parametriumları ve vajen kafının bir kısmını blok halinde çıkarma işlemidir. Günümüzde klasik Piver-Rutledge-Smith (1974) ve modern anatomik tabanlı Querleu-Morrow (2008 / 2017 Güncellemesi) sınıflamaları kullanılmaktadır. A. Klasik Piver-Rutledge-Smith Sınıflandırması Bu sınıflama cerrahi rezeksiyonun lateral sınırına ve radikalliğin derecesine dayanır: … Devamını oku

Pelvik Lenfadenektomi Anatomik Sınırları ve Jinekolojik Onkoloji Klinik Korelasyonu

yazar

Pelvik Lenfadenektomi Anatomik Sınırları ve Jinekolojik Onkoloji Klinik Korelasyonu Jinekolojik onkoloji (Serviks, Endometriyum ve Vulva kanserleri) cerrahi evrelemesinin en temel basamaklarından biri olan Pelvik Lenfadenektomi, anatomik sınırları, komşulukları ve işlem sırasında yaralanma riski yüksek olan nörovasküler yapıları nedeniyle YDUS Jinekolojik Onkoloji ve Kadın Hastalıkları ve Doğum sınavlarının en çok soru üretilen alanıdır. Pelvik Lenfadenektomi Cerrahi … Devamını oku

Kokain, sinapslarda katekolamin geri alımını bloke ederek kalpte massif bir norepinefrin artışına yol açar. Bu durum α₁ reseptör aktivasyonu üzerinden koroner spazma neden olurken, miyosit içine aşırı kalsiyum sokarak kontraksiyon bandı nekrozuna (KBN) sebebiyet verir. Genç yaşta, temiz koroner damarlara rağmen spazm ve KBN ile karakterize ani ölümlerde akla ilk gelmesi gereken madde kokaindir (veya amfetaminlerdir). *****Benzolilekgonin kokainin en stabil ana metabolitidir; Kokaetilen ise vücuda eş zamanlı olarak kokain ve alkol girdiğinde karaciğerde sentezlenen tek metabolittir. Anhidroekgonin metil ester [AEME] ise crack kokainin dumanla çekildiğini gösterir ancak alkol alımını kanıtlamaz.

yazar

Kokainin Kardiyotoksik Mekanizmaları ve Adli Tıp Açısından Önemi Kokain, sinaps aralığında norepinefrin, epinefrin ve dopamin geri alımını (reuptake) bloke ederek sempatik sistemi aşırı uyarır. Bu durum kalpte iki temel patolojik süreci tetikler: 1. Koroner Spazm (İskemi ve İnfarktüs Mekanizması) 2. Kontraksiyon Bandı Nekrozu (KBN / Myofibriler Dejenerasyon) YDUS (Yan Dal Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı) Tarzı … Devamını oku