EMT (Epithelial–Mesenchymal Transition); Epitel hücrelerin polarite ve hücre-hücre adezyonunu kaybedip,
mezenkimal fenotip kazanarak mobil ve invaziv hale gelmesidir.
TEMEL DEĞİŞİKLİKLER
| Epitel | → | Mezenkimal |
|---|---|---|
| Polarite var | ❌ | Polarite yok |
| Sıkı bağlantılar | ❌ | Gevşek |
| E-cadherin ↑ | ⬇️ | N-cadherin ↑ |
| Hareketsiz | → | Migratuar |
| Sitokeratin | → | Vimentin |
MOLEKÜLER MEKANİZMA
Ana tetikleyici: TGF-beta
Downstream faktörler: Snail, Slug, Twist ve ZEB1/2
Etki: E-cadherin baskılanır → adezyon kaybı
EMT TİPLERİ
| Tip | Klinik bağlam |
|---|---|
| Tip 1 | Embriyogenez |
| Tip 2 | Fibrozis, yara iyileşmesi |
| Tip 3 | Kanser (metastaz) **** |
KANSERDE EMT
EMT ne sağlar? Tümörün dokuya İnfiltrasyonu, Bazal membran yıkımına ve ardından da İntravazasyona neden olur. Sonuçta CTC oluşumu ve Metastaz gerşçekleşir.
Bağlantı: EMT, CTC artışı ile dedekte edilir ve bu metastatik potansiyel ↑ şeklinde yorumlanır.
EMT ↔ MET DÖNGÜSÜ
EMT; dolaşıma geçiş iken MET (tersi) yani yeni organda kolonizasyon demektir.
Metastaz için her ikisi gerekir
KLİNİK ÖNEM
| Alan | Etki |
|---|---|
| Metastaz | Ana mekanizma |
| İlaç direnci | ↑ |
| CTC tespiti | EpCAM kaybı → kaçırılabilir |
| Prognoz | EMT ↑ → kötü |
E-cadherin azalır (artmaz!)
EMT → hareketlilik artar
EpCAM kaybı → CTC detection azalır
EMT geri dönüşümlüdür (MET)
ÖZOFAGUS KANSERİ İLE BAĞLANTI
- EMT → invazyon + lenf nodu metastazı
- Adenokarsinomda özellikle belirgin
- Tedavi direnci ile ilişkili
EMT, epitel hücrelerin E-cadherin kaybı ve mezenkimal özellik kazanımı ile invaziv hale gelmesini sağlayan, metastazın temel mekanizmasıdır.