Mantarlarla Oluşan Solunum Yolu Hastalıkları
Predispozan Faktörler
- Metabolik hastalıklar (Diabetes mellitus)
- Toksik durumlar (kronik alkolizm)
- İmmünolojik cevapta yetersizlik (Transplant hastaları, AIDS, kortikosteroid ve immünosupresif ilaçlar ve radyoterapi)
- Lokal faktörler, doku hasarı ve antibiyotik kullanımına bağlı normal bakteriyolojik floranın eliminasyonu.
Tanı
Tanıda balgamın direkt mikroskopik incelenmesi önemlidir: Fungal hifler için hazırlanmış boyalı filmlerin mikroskopik incelenmesi oldukça önemlidir. Mantarlara karşı özel serolojik ve cilt testleri yapılabilir.
Aspergillozis’e Genel Bakış
Aspergillozis
Bronkopulmoner aspergillozun çoğu vakası Aspergillus fumigatus tarafından meydana getirilir. Bu cinsin diğer üyeleri de (A. clavatus, A. flavus, A. niger (dış kulak yolunda) ve A. terreus) hastalık yapabilir.
Aspergillus türü mantarlar 3 ayrı akciğer hastalığına neden olur.
Bunlar:
- Hipersensivite reaksiyonları (alerjik bronkopulmoner aspergillozis, hipersensitivite pnömonileri, astma ve bronkosentrik granülomatozis)
- Asperjilloma
- İnvaziv aspergillozis; İnvazif pulmoner aspergillozis tedavisinde ilk tercih Vorikonazol‘dür.
1-Alerjik Bronkopulmoner Aspergillozis (ABPA)
Tanı Kriterleri
Majör Kriterler:
- Astım
- Periferik eozinofili
- Aspergillus‘a karşı presipitan antikorlar
- Aspergillus‘a karşı immediate hipersensitivite gösteren pozitif cilt testi
- Total IgE artışı
- Serum Aspergillus spesifik IgE ve G artışı
- Pulmoner infiltrasyon (santral bronşektazi) anamnezi
Minör Kriterler:
- Aspergillus içeren mukus tıkaçları
- Aspergillus‘a karşı dual kutanöz yanıt
Tedavi
İnhaler veya oral kortikosteroid tedavisi ile bronkospazm varlığında bronkodilatör tedavi verilir. İtrakonazol tedaviye eklenebilir.
2-Aspergilloma
- Genellikle kapanmamış tüberküloz kavitelerine yerleşir. Ayrıca kistik fibrozis, pnömokonyozlar, bronşektazi ve büllöz amfizemde de görülebilir.
- En önemli belirtisi hemoptizidir. Olgular uzun yıllar asemptomatik kalabilir. Hastaların %70‘inde kronik öksürük, halsizlik ve kilo kaybı olabilir.
- Akciğer grafisinde kavite üst duvarında yarımay (halo görüntüsü) şeklinde hava sütunu görülür. Presipitan antikorlar pozitiftir.
- Komplike olmuş asperjillomalar cerrahi olarak çıkarılır (hemoptizi, invazif şekle dönüşüm major cerrahi endikasyondur). Asemptomatik olgular takibe alınır. %10 olguda spontan rezolüsyon olabilir.
3-İnvaziv Pulmoner Aspergillozis
İmmünsüpresif veya miyelosüpresif (akut lösemilerde 20 kat fazla) kişilerde görülür. Aspergillus damar içine yayılır. Akciğer parankiminde nekroz, kavite oluşumuna yol açar.
Klinik
Antibiyotik tedavisine cevap vermeyen nodül ve kavitasyonla seyreden pnömoni kliniği vardır. Nötropenik hastalarda nazal ülserasyon varlığında invaziv pulmoner aspergillosisten şüphelenilmelidir.
Tanı
Balgamın boyalı smearlarında yüksek miktarda fungal elementlerin gösterimi ile doğrulanır. Tanıda ayrıca Bilgisayarlı Tomografi + galaktomannan kullanılmaktadır. Kesin tanı doku biyopsisi ile konur.
Tedavi
Vorikonazol (birinci tercih), Amfoterisin B (ikinci tercih), İtrakonazol, Kaspofungin.