İKİ ANEMİ YAPAN DURUMLAR

1. Demir + B12 eksikliği

Nedeni; hipklorhidri yani Mide asidi azalmasıdır.

Mekanizma: HCl ↓, Fe³⁺ → Fe²⁺ dönüşümü bozulur. Demir emilimi ↓. Parietal hücre hasarı sonucu intrinsic factor ↓. Bu da sonuçta B12 emilimi ↓.*******

Görüldüğü durumlar: Atrofik gastrit, Pernisiyöz anemi, Gastrektomi

2. Demir + Folat eksikliği (B9)

Neden: Malabsorpsiyon

Mekanizma: Duodenumdan demir emilir. Jejunumdan ise folat emilir. İkisi birlikte bozulur

Klasik hastalık: Çölyak hastalığı

3. Folat + B12 eksikliği

Neden: Antimetabolit ilaçlar

Mekanizma: DNA sentezi inhibisyonu ve Megaloblastik anemi

Klasik örnek; Pemetrekset ************, Metotreksat

Özet tablo

Çölyak → Fe + Folat

Pernisiyöz → Fe + B12

Pemetrekset → Folat + B12

Mide → B12 + Fe ilişkisi

Kombine (dimorfik) anemi tablosu, periferik yaymada hem makrositer (büyük hücreli) hem de mikrositer (küçük hücreli) eritrositlerin aynı anda bulunmasıyla karakterizedir. Bu durum genellikle iki farklı eksikliğin eş zamanlı yaşandığı patolojilerde görülür.

Klinik pratikte bu tabloya en sık yol açan durumlar şunlardır:

1. Malabsorpsiyon Sendromları (En Sık Neden)

Besinlerin emiliminin bozulduğu durumlarda, vücut hem demiri (mikrositer neden) hem de vitaminleri (makrositer neden) aynı anda kaybeder.

a-Çölyak Hastalığı: Hem demir hem de folat emiliminin bozulduğu proksimal ince bağırsak hastalığıdır.

b-İnflamatuar Bağırsak Hastalıkları (Crohn): Terminal ileum tutulumuyla B12 eksikliği, kronik kanama veya malabsorpsiyonla demir eksikliği birleşir.

c-Gastrointestinal Cerrahiler: Gastrik bypass veya geniş rezeksiyonlar sonrası hem intrensek faktör eksikliği (B12) hem de asit azlığı (demir emilimi) nedeniyle kombine anemi gelişir.

2. Beslenme Yetersizlikleri

Özellikle sosyoekonomik düzeyi düşük popülasyonlarda veya katı kısıtlayıcı diyetlerde görülür.

a-Alkolizm: Alkol, folat metabolizmasını bozarak makrositoz yaparken, beraberinde gelen beslenme bozukluğu veya gastrointestinal kanamalar demir eksikliğine yol açar.

b-Yaşlılık ve Malnütrisyon: Çok yönlü vitamin ve mineral eksikliği bir arada bulunur.

3-Tedavi Süreçleri (Maskelenmiş Tablo)

Bazen bir eksiklik tedavi edilirken diğeri ortaya çıkar:

Megaloblastik Anemi Tedavisi: Şiddetli B12 veya folat eksikliği olan bir hastaya tedavi başlandığında, eritropoez o kadar hızlanır ki vücuttaki demir depoları hızla tükenir ve tabloya demir eksikliği eklenir.

Laboratuvar İpucu: RDW (Red Cell Distribution Width)

Kombine anemilerde en önemli laboratuvar bulgusu RDW yüksekliğidir.*******

MCV (Ortalama Eritrosit Hacmi): Küçük ve büyük hücreler birbirini dengelediği için MCV değeri “normal” aralıkta çıkabilir. Bu, yanıltıcı bir durumdur.

Periferik Yayma: Mikrositer-hipokrom hücreler ile makrositer hücrelerin bir arada görülmesi (dimorfik görünüm) tanıyı doğrular.

Özet Tablo