TIPS, portal hipertansiyonu azaltmak amacıyla vena hepatika ile portal ven arasında intrahepatik bir şant (stent) oluşturulmasıdır. İşlem genellikle juguler ven yoluyla girilerek yapılır.
Patofizyoloji ve Etki Mekanizması; Portal hipertansiyonda portal basınç ↑ → varisler ve asit gelişir. TIPS ile Portal sistem → sistemik dolaşıma by-pass edilir. Portosistemik gradient (HVPG) düşer. Varis kanaması ve asit azalır. Klinik hedef; HVPG < 12 mmHg veya başlangıca göre %20 azalmadır.
Endikasyonlar
1) Varis kanaması
- Refrakter veya rekürren özofagus varis kanaması
- Erken TIPS (yüksek riskli hastalarda)
- Child C (≤13)
- Child B + aktif kanama
2) Refrakter asit
- Diüretiklere yanıt yok
- Sık parasentez ihtiyacı
3) Diğer
- Hepatorenal sendrom (seçilmiş hastalar)
- Budd-Chiari sendromu
- Hepatik hidrotoraks
- Portal hipertansif gastropati (refrakter)
Kontrendikasyonlar
Mutlak
- Ağır karaciğer yetmezliği (Child-Pugh C ileri, bilirubin çok yüksek)
- Ciddi hepatik ensefalopati
- Sağ kalp yetmezliği
- Pulmoner hipertansiyon (şiddetli)
- Sepsis
Göreceli
- Portal ven trombozu (tam)
- HCC (özellikle santral ve yaygın)
- Koagülopati
Komplikasyonlar
En önemlisi:
Hepatik ensefalopati (en sık)
- %30–40
- Çünkü portal kan detoksifikasyona uğramadan sistemik dolaşıma geçer
Diğer:
- Şant disfonksiyonu / stenoz
- Kalp yetmezliği (preload artışı)
- Karaciğer yetmezliği
- Hemobilia, kapsül perforasyonu (nadir)
TIPS ve TACE / HAIC (klinik fark – kritik nokta)
| Özellik | TIPS | TACE / HAIC |
|---|---|---|
| Amaç | Portal basıncı düşürmek | Tümör tedavisi |
| Kullanım | Portal hipertansiyon komplikasyonları | HCC tedavisi |
| Etki | Hemodinamik | Antitümör |
| Risk | Ensefalopati | Karaciğer iskemisi |
Önemli sınav noktası TIPS = kanser tedavisi değil, portal hipertansiyon tedavisidir.
TIPS sonrası ensefalopati artar. Ama Varis kanaması ve asit azalır. En uygun hasta, İyi karaciğer rezervi (Child A–B) olan vakalardır. Refrakter portal hipertansiyon komplikasyonudur.
TIPS sonrası takip
- Doppler USG ile şant açıklığı
- Ensefalopati yönetimi (laktuloz ± rifaksimin)
- Kalp fonksiyon takibi
- TIPS = portal → hepatik ven şantı
- Endikasyon: refrakter varis kanaması + refrakter asit
- En önemli komplikasyon: hepatik ensefalopati
