1. Farmakolojik Tedaviler

HSDD tedavisinde kullanılan ilaçlar genellikle beyindeki nörotransmitter dengesini (dopamin, norepinefrin ve serotonin) düzenlemeyi hedefler.

a-Flibanserin: Menopoz öncesi dönemdeki kadınlar için FDA onaylıdır. Postsinaptik $5-HT_{1A}$ reseptör agonisti ve 5-HT2A antagonisti olarak etki eder. Alkol ile kullanımı riskli olabilir.

b-Bremelanotid: Menopoz öncesi kadınlarda ihtiyaç duyulduğunda (ilişki öncesi) deri altı enjeksiyon şeklinde kullanılan bir melanokortin reseptör agonistidir.

c-Testosteron Tedavisi: Özellikle postmenopozal dönemdeki kadınlarda, düşük doz transdermal testosteronun cinsel isteği artırdığına dair kanıtlar mevcuttur; ancak uzun süreli güvenlik takibi önemlidir.

d-Bupropion: Bir antidepresan olmasına rağmen, dopaminerjik etkisi nedeniyle (özellikle SSRI kullanımına bağlı cinsel yan etkileri olan hastalarda) isteği artırmak için etiket dışı (off-label) kullanılabilir.

2. Psikoterapötik Yaklaşımlar

İlaç tedavisinden ziyade, birçok vakada psikolojik faktörlerin çözülmesi temel iyileşmeyi sağlar.

a-Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): Cinselliğe dair olumsuz inançların değiştirilmesi ve performans kaygısının azaltılmasına odaklanır.

b-Çift Terapisi: İlişki içindeki çatışmalar, iletişim sorunları veya partnerler arasındaki istek uyumsuzluğu (desire mismatch) hedeflenir.

c-Farkındalık (Mindfulness) Temelli Terapiler: Kişinin cinsel deneyim sırasında “anda kalmasını” sağlayarak bedensel duyumlara odaklanmasını artırır.

3. Yaşam Tarzı ve Medikal Düzenlemeler

a-İlaç Revizyonu: Özellikle SSRI grubu antidepresanlar, antipsikotikler veya bazı tansiyon ilaçları cinsel isteği baskılayabilir. Hekim kontrolünde doz ayarı veya ilaç değişimi yapılabilir.

b-Hormonal Değerlendirme: Hiperprolaktinemi, hipotiroidi veya menopozal semptomların (vajinal atrofi gibi) varlığı tedavi edilmelidir.

Karşılaştırma

Yöntem	Hedef Kitle	Temel Mekanizma
Flibanserin	Premenopozal Kadınlar	Serotonin/Dopamin dengelenmesi
Bremelanotid	Premenopozal Kadınlar	Melanokortin aktivasyonu
Psikoterapi	Tüm Gruplar	Duygusal ve ilişkisel bariyerlerin kaldırılması
Hormon Replasmanı	Postmenopozal/Hormon Eksikliği Olanlar	Östrojen/Androjen seviyelerinin düzeltilmesi

Hipoaktif Cinsel İstek Bozukluğu yani HSDD

Sürekli / yineleyici cinsel istek azlığı, En az 6 ay, Kişide belirgin distres oluşturmalı ve Başka bir psikiyatrik, medikal, ilaç ya da ilişki problemiyle açıklanmamalıdır.

DSM-5’te kadınlarda bu durum Female Sexual Interest/Arousal Disorder başlığı altında yer alır.

TEDAVİ ALGORİTMASI

1) Distres var mı?
   ↓
2) Sekonder neden var mı?
   - Depresyon
   - SSRI kullanımı
   - Hipotiroidi
   - Hiperprolaktinemi
   - DM, kronik hastalık
   - İlişki problemi
   ↓
3) Sekonder neden varsa → Önce onu düzelt
   ↓
4) Primer HSDD ise:
   → Psikoeğitim + çift terapisi
   → Farmakolojik seçenekler

SEKONDER NEDENLERİN DÜZELTİLMESİ (En kritik adım)

Neden	Yaklaşım
SSRI kaynaklı libido kaybı	İlacı azalt / değiştir (bupropion, vortioxetine)
Depresyon	Bupropion tercih edilir
Hiperprolaktinemi	Dopamin agonisti
Hipotiroidi	Levotiroksin
Menopoz	Östrojen ± testosteron

SSRI kaynaklı libido kaybında ilk seçenek flibanserin değildir.

FARMAKOLOJİK TEDAVİLER

A) Flibanserin

https://wellonapharma.com/admincms/product_img/product_actual_img/fliban_1501051145.jpg

https://amspa.nyc3.digitaloceanspaces.com/images/amspa-addyi-bottle.jpg

Premenopozal kadında Günlük 100 mg (gece) şeklinde kullanılır. 5-HT1A agonist + 5-HT2A antagonisti olup Dopamin ve NE artırır. Alkolle kullanılmaz. CYP3A4 inhibitörleri kontrendike

B) Bremelanotid

https://media.cnn.com/api/v1/images/stellar/prod/190621193730-vyleesi-sexual-desire-drug.jpg?q=w_3000%2Ch_1688%2Cx_0%2Cy_0%2Cc_fill

https://dailymed.nlm.nih.gov/dailymed/image.cfm?id=852129&name=vyl00-0004-05.jpg

https://qtxasset.com/quartz/qcloud5/media/image/2016-07/bremalanotide2.jpg?VersionId=6Ln5Ne7qUgnvcnd70ThnvGLfmClttnEA

Ticari adı: Vyleesi
Melanokortin (MC4) reseptör agonisti ********************
SC enjeksiyon (ilişkiden 45 dk önce)
PRN kullanılır

Yan etkiler:

Bulantı (çok sık)
Hipertansiyon
Flushing

Flibanserin’den farkı: Günlük değil, PRN.

C) Testosteron (off-label)

Özellikle postmenopozal kadınlarda
Düşük doz transdermal tercih edilir
Hirsutizm, akne riski

D) Bupropion

Dopamin ↑
SSRI’ya bağlı libido kaybında ideal

KARŞILAŞTIRMA TABLOSU

Özellik	Flibanserin	Bremelanotid	Testosteron	Bupropion
Kullanım	Günlük	PRN	Günlük	Günlük
Etki	Serotonin ↓ Dopamin ↑	MC4 agonist	Androjen	Dopamin ↑
Premenopoz	✔	✔	±	✔
Postmenopoz	✖	✔	✔	✔
En sık Y/E	Sedasyon	Bulantı	Hirsutizm	Uykusuzluk

PSİKOTERAPİ

✔ Bilişsel davranışçı terapi
✔ Çift terapisi
✔ Mindfulness temelli terapi
✔ Cinsel eğitim

Farmakolojik tedavi tek başına yeterli değildir.

KLİNİK TUZAKLAR

Alkol kullanan hastada flibanserin verilmez. SSRI kullanıyorsa önce antidepresan düzenlenir. Postmenopozal hastada testosteron düşünülebilir. Distres yoksa tanı konmaz

Klinik Senaryo

35 yaş, 8 aydır libido azlığı, depresyon yok, hormonal normal, alkol kullanmıyor →Flibanserin

38 yaş, SSRI kullanıyor → Flibanserin değil Bupropion ile switch