RAS AİLESİ KARŞILAŞTIRMALI TABLO
| Özellik | KRAS | NRAS | HRAS |
|---|---|---|---|
| Gen lokasyonu | 12p12.1 | 1p13.2 | 11p15.5 |
| Ekspresyon | En yaygın | Orta | Daha sınırlı |
| Onkolojide görülme sıklığı | ⭐⭐⭐⭐ (en sık) | ⭐⭐ | ⭐ |
| Başlıca ilişkili kanserler | Kolorektal Ca, Pankreas Ca, Akciğer adenokarsinomu | Melanom, Hematolojik maligniteler (JMML) | Baş-boyun SCC, Mesane Ca |
| JMML ile ilişkisi | + (nadiren) | +++ | ++ |
| RASopati sendromları | Noonan (nadiren) | Noonan, CFC | Costello |
| Sinyal yolu | RAS → RAF → MEK → ERK | Aynı | Aynı |
| Aktivasyon tipi | Gain of function | Gain of function | Gain of function |
| Farnesilasyon ihtiyacı | Var ama bypass edebilir | Var ama bypass edebilir | Mutlak gerekli |
| Alternatif prenilasyon | ✔ Geranilgeranilasyon | ✔ Geranilgeranilasyon | ❌ Yapamaz |
| Tipifarnib duyarlılığı | ❌ Dirençli | ❌ Dirençli | ✅ Duyarlı |
| Hedeflenebilirlik | Zor | Zor | Görece kolay |
| MEK inhibitörleri | Etkili olabilir | Etkili olabilir | Etkili olabilir |
| FTI (Tipifarnib) | ❌ | ❌ | ✅ |
| Sınav anahtar cümlesi | “En sık mutasyona uğrayan RAS” | “Hematoloji + melanom” | “FTI’ya duyarlı tek RAS” |
MEKANİZMA FARKI
Farnesilasyon
HRAS; Hücre zarına tutunmak için mutlak farnesilasyon ister. Burada Tipifarnib etkilidir.
KRAS / NRAS; Farnesilasyon engellenirse geranilgeranilasyon ile zara tutunur. FTI’lara direnç vardır.
Bu yüzden: “FTI = HRAS ilacı”
JMML Özel Not
JMML = RAS/MAPK hiperaktivitesi
En sık: NRAS
Ayrıca: KRAS, PTPN11
Tedavide: MEK inhibitörleri (trametinib vb.) ama HRAS baskın olguda Tipifarnib mantıklıdır.
RASopati – Klinik Eşleşme
- Noonan → NRAS / KRAS / PTPN11
- Costello → HRAS
- CFC → BRAF / MEK / NRAS