TEMEL PRENSİP
Pigmentasyon bozukluğu 3 ana mekanizma ile olur:
I-Melanosit sayısı ↑ / normal / ↓
II-Melanin sentezi ↑ / ↓
III-Melaninin dağılımı / yıkımı bozulur
I-HİPERPİGMENTASYON (Koyu leke)
1-Melasma (Kloazma); Melanosit sayısı normal, Melanin üretimi ↑
Klinik; Yüz (alın, yanak, üst dudak) Gebelik, OKS, güneş
Ayırt edici özelliği; Gebelik maskesi
2-Postinflamatuar Hiperpigmentasyon; Akne, egzema, yanık sonrasıMelanin dermise kaçar. Özellikle koyu tenlilerdeZamanla açılır
3-Addison Hastalığı; ACTH ↑ → MSH benzeri etki, Yaygın hiperpigmentasyon
Tipik yerler: El çizgileri, Ağız mukozası, Skar çevresi
Hipotansiyon + bronz cilt şeklinde formülize edilebilir.
4-Acanthosis Nigricans; İnsülin direnci, Melanosit sayısı normal
Klinik: Boyun, aksilla, Kadifemsi, koyu plak
DM / Obezite ilişkisi formülize edilir.
5-İlaçlara bağlı; Amiodaron, Minosiklin, Antimalaryaller
Renk: Gri–mavi (özellikle minosiklin)
II-HİPOPİGMENTASYON / DEPİGMENTASYON
1-Vitiligo; Melanositler yok, Otoimmün yıkım
Klinik: Keskin sınırlı beyaz plak, Simetrik
Eşlik eden: Tiroidit DM tip 1
Wood lambasında Tebeşir beyazı ****
2-Albinizm; Melanosit var Tirozinaz eksik / melanin sentezi yok
Klinik: Beyaz saç, açık göz, Görme bozukluğu
Vitiligo = hücre yok
Albinizm = hücre var ama çalışmıyor
3-Pityriasis Alba; Çocuklarda Hafif hipopigmente plaktır. Masum, geçicidir.
4-Tüberoskleroz – Ash leaf spot; Doğumsal Yaprak şeklinde hipopigmente alanlardır. Wood lambasıyla belirginleşir
III-MELANOSİT ARTIŞI / NEVÜSLER
1-Lentigo; Melanosit sayısı ↑, Güneş ilişkili, 📌 Yaşlılık lekesi
2-Melanositik Nevüs; Benign, Simetrik, düzgün sınırlı
3-Malign Melanom; Kontrolsüz melanosit proliferasyonu
ABCDE kuralı
- Asimetri
- Border düzensiz
- Color değişken
- Diameter >6 mm
- Evolving
| Hastalık | Melanosit | Melanin |
| Melasma | Normal | ↑ |
| Addison | Normal | ↑ |
| Acanthosis | Normal | ↑ |
| Vitiligo | ❌ Yok | ❌ |
| Albinizm | Var | ❌ |
| P. inflamatuar | Normal | ↑ |
| Lentigo | ↑ | ↑ |
ALTIN EZBERLER
- Vitiligo = melanosit kaybı
- Albinizm = tirozinaz sorunu
- Addison = ACTH/MSH artışı
- Acanthosis = insülin direnci
- Melasma = hormon + UV
————————
77 yaşında erkek hasta yakınları tarafından evinde ölü bulunmuştur. Ailenin isteği üzerine otopsi yapılan bireyin beyin dokusu incelemesinde astrositlerin içinde poliglikazon konsantrik lamellar yapılar izlenmiştir. Bu yapıların ubikitin ve ısı şok proteinlerinden oluştuğu saptanmıştır.
Mevcut durumu açıklayabilecek en olası patoloji için aşağıdakilerden hangisi doğru değildir?
a-Melasma
b-Ektazi
c-Frekel yada çil ***
d-Lentigo
e-Vitiligo
CEVAP: C
Pigmentasyon patolojilerinin önemli özellikleri bilinmelidir. Güneş maruziyeti ile koyuklaşma özellikle Frekel için tipiktir.
| Vitilligo | Melanosit kaybı vardır. El ve perioral bölge sık etkilenir. |
| Albinizm | Konjenital tirozinaz eksikliğidir. Melanin üretiminde defekt vardır. Deri kanseri riski artar. |
| Lentigo | Melanosit sayısının artmasıdır (sadece stratum bazale’de hiperplazi vardır). Yuvalanma yapmaz. İyi huyludur. Güneş maruziyeti koyulaşmaya neden olmaz. |
| Çil (Frekel) | Çocuklarda en sık görülen pigmentasyon patolojisidir. Bazal tabakada keratinositlerde melanin artışı söz konusudur. Melanositlerde az da olsa hücre sayısı artışı görülebilir. Güneş maruziyeti ile koyulaşır. |
| Melazma | Yüzde maske benzeri hiperpigmente bir lezyondur. Gebelikte görülür. OKS kullanımı da riski |