Leriche sendromu, infrarenal abdominal aorta ve/veya iliak arterlerin aterosklerotik tıkanıklığına bağlı gelişen klasik bir periferik arter hastalığı tablosudur.
Klasik üçlü (Triad)
- Kladikasyon; Özellikle kalça–uyluk–baldır ağrısı (yürümekle artar, durunca geçer)
- İmpotans (erektil disfonksiyon); Pelvik kan akımının azalmasına bağlı
- Femoral nabızların alınamaması; Bilateral femoral nabız yokluğu tipiktir
PATOFİZYOLOJİ
Ateroskleroza bağlı olarak aorto-iliak bifurkasyonda akım kısıtlanır. Alt ekstremite kasları + pelvis/erektil doku iskemiye girer. Distal nabızlar (özellikle femoral) zayıflar ya da kaybolur.
Erkekler (özellikle orta–ileri yaş), Sigara, hipertansiyon, diyabet, hiperlipidemi Leriche sendromu için Uzun süreli aterosklerotik yük oluşturur.
TANI
Fizik muayene: femoral nabız yokluğu (çok kritik)
ABI (Ayak–Kol İndeksi): düşük
BT anjiyografi / MR anjiyo: infrarenal aorta + iliak darlık/oklüzyon
Doppler USG (tarama/izlem)
TEDAVİ YAKLAŞIMI
Risk faktörü kontrolü: Sigara bırakma, statin, antiplatelet, HT/DM kontrolü
Girişimsel / cerrahi (semptoma göre): Endovasküler stent yada Aorto-bifemoral bypass (klasik cerrahi seçenek)
Kladikasyon + impotans + bilateral femoral nabız yokluğu = Leriche sendromu (infrarenal aorto-iliak ateroskleroz).
Ortoiliak tıkayıcı hastalık, diğer adıyla Leriche sendromu , böbrek arterlerinin distalindeki aortun tamamen tıkanması anlamına gelir .
Terminoloji
Başlangıçta erektil disfonksiyon , pelvis ve uyluk ağrısı ile femoral nabızların yokluğu üçlüsü Leriche sendromu olarak tanımlanmış ve genellikle genç (30-40 yaş) erkekleri etkilemiştir⁹ . Bununla birlikte, günümüzde femoral nabızların yokluğu ile birlikte görülen tüm aortoiliak tıkanıklıklar genellikle bu isim altında özetlenmekte olup, eşlik eden cinsel işlev bozukluğu sıklıkla mevcut olmakla birlikte, her zaman mevcut değildir¹² .
Klinik tablo
Aortoiliak tıkayıcı hastalık, ileri aterosklerotik hastalığı olan yaşlılarda daha sık görülür. Akut başlangıçlı vakalar kadın hastalarda daha yaygındır ve yaklaşık %50 ölüm oranıyla kötü sonuçlarla ilişkilidir.
Akut vakalarda belirtiler 6 P’yi içerir:
- ağrı
- nabızsızlık
- pallor
- parestezi
- felç
- secde pozisyonu
Kronik başlangıçlı vakalarda, çoğunlukla arteriosklerozda, semptomlar arasında ereksiyon bozukluğu veya iktidarsızlık, aralıklı topallama ve femoral nabızların yokluğu yer alabilir .
Sınıflandırma
Ateromatöz lezyonların anatomik yerleşimi, sınıflandırmayı ve tedavi seçimini etkiler :
- Tip I: distal abdominal aort ve ortak iliak arterlerle sınırlıdır.
- Tip II: Yukarıdakine ek olarak dış iliak arterlere doğru uzantı
- Tip III : Aortoiliak segment ve femoropopliteal damarlar
Transatlantik Toplumlararası Konsensus II’ye (TASC II) göre Leriche sendromu D tipi bir lezyondur.******
Patoloji
Bu durum akut veya kronik olabilir. Endotel hasarı, tunika media’da iltihaplanmaya ve lipid birikimine ve makrofajlara yol açarak sonunda plak oluşumuna ve tıkayıcı hastalığa neden olur 11. Tam infrarenal aortoiliak tıkanıklık, distal femoral arterlerle yeniden yapılanmaya izin veren çoklu anastomozlar tarafından desteklenen önemli bir kollateral dolaşım sergiler .
Konum
Tıkanıklık çoğunlukla aort bifurkasyonuna yakın bölgede meydana gelir. Tipik olarak distal aort veya ortak iliak arter başlangıç noktalarından başlar ve zamanla yavaşça proksimal ve distal yönlere doğru ilerler.
Etiyoloji
- Arteriyoskleroz : Bu sendromun ana nedeni aortoiliak arterlerin aterosklerotik tıkanmasıdır .
- vaskülit
- tromboz
Aortoiliak arter sisteminin herhangi bir bölümünü atlamak için geniş bir kollateral parietal ve visseral damar ağı oluşabilir.
Karın aortoiliak stenozu/tıkanıklığında, alt ekstremitelere giden en yaygın kollateral yollar şunlardır :
1-Üst mezenterik arter > alt mezenterik arter > üst rektal arter>
a-orta ve alt rektal arterler > iç iliak arterler
b-obturator / internal pudendal arterler > ortak femoral arterler
2-İnterkostal , subkostal ve lomber arterler > superior gluteal ve iliolumbar arterler > internal iliak arterler > external iliak arterler
3-interkostal, subkostal ve lomber arterler > sirkumfleks arterler > dış iliak arterler
4-Subklaviyan arterler > İç torasik (meme) arterler > Üst epigastrik arterler > Alt epigastrik arterler > Dış iliak arterler ( Winslow yolu )
Radyografik özellikler
BT anjiyografi genellikle değerlendirme için en iyi yöntemdir. BT’nin mümkün olmadığı hastalarda, kontrastlı MR anjiyografi iyi bir seçenek olabilir
BT anjiyografi
Bu yöntem, stenoz ve tıkanıklığın yerinin doğrudan anatomik olarak görüntülenmesine olanak tanır. Ayrıca, iç organ arterlerini etkileyen eşlik eden tıkayıcı bir hastalığın varlığını, kollateralizasyonun tipini ve kapsamını ve stent greft yerleştirilmesine uygun en proksimal ve distal arter segmentlerinin seviyesini değerlendirmeye izin verir.
Tedavi ve prognoz
Aortoiliak tıkayıcı hastalığın geleneksel cerrahi tedavi yöntemleri şunlardır :
- aortoiliak endarterektomi (TEA)
- aortobifemoral bypass (AFB)
- Beşinci yılda %90 ve onuncu yılda %80 açıklık oranları .
- Tasc II tip D lezyonlarında cerrahi, tercih edilen tedavi yöntemi olarak önerilmektedir .
- aksillobifemoral bypass (ekstra-anatomik teknik); karın ameliyatından kaçınmak için kullanılır.
- perkütan transluminal anjiyoplasti (PTA) ve stentleme
Diğer daha yeni yöntemler şunlardır:
- Aort bifurkasyonunun endovasküler rekonstrüksiyonu (CERAB) tekniği
Tarih ve etimoloji
Bu bulgu, ilk olarak 1948’de bu bulguları tanımlayan Fransız vasküler cerrah René Leriche’in (1879–1955) adını taşımaktadır³ .