Sitokrom P450 redüktaz (NADPH:ferrihemoprotein oksidoredüktaz, NADPH:hemoprotein oksidoredüktaz, NADPH:P450 oksidoredüktaz, P450 redüktaz, POR , CPR, CYPOR olarak da bilinir)
POR eksikliği, mikrozomal sitokrom P450 enzimlerine (CYP17A1, CYP21A2, CYP19A1/aromataz) elektron sağlayan NADPH–sitokrom P450 oksidoredüktazın bozukluğudur. Birden fazla steroid sentez basamağı aynı anda aksar.
PATOFİZYOLOJİ
1-CYP17 (17α-hidroksilaz / 17,20-liyaz) ↓ → kortizol ve seks steroidleri ↓
2-CYP21 (21-hidroksilaz) fonksiyonel ↓ → mineralokortikoid yoluna akış
3-Aromataz (CYP19) ↓ → östrojen sentezi ↓
Sonuçta Kortizol düşük (ACTH ↑ olabilir), Androjen sentezi bozuk (ama alternatif “backdoor” yol nedeniyle virilizasyon paradoksu görülebilir
KLİNİK BULGULAR
Yenidoğan / Çocuk; Ambigus genitalya, 46,XX: Virilizasyon (klitoromegali), 46,XY: Yetersiz maskülinizasyon
Adrenal yetmezlik (hafif–orta; tuz kaybı genelde belirgin değil) ve özellikle Antley–Bixler fenotipi ile birliktelik yani Kraniosinostoz, Orta yüz hipoplazisi, Radial/ulnar anomalilerin eşlik etmesi patopnömoniktir.
Anne (gebelikte); Maternal virilizasyon (plasental aromataz fonksiyonunun POR’a bağımlı olması nedeniyle)
LABORATUVAR PROFİLİ (AYIRT EDİCİ)
Kortizol ↓
17-OH progesteron: hafif–orta ↑ (klasik 21-OH kadar yüksek değil)
Androjenler: değişken (↓ veya normal/↑)
Aldosteron: genelde normal veya hafif ↓
ACTH: ↑ olabilir
Birden fazla steroid yolunun parsiyel baskılanması “tek enzim eksikliği” gibi durmaz.
Ambigus genitalya + maternal virilizasyon + iskelet anomalileri → POR eksikliği düşün
Hem 17α-OH hem 21-OH etkilenmiş gibi görünen tablo
Antley-Bixler sendromu ile ilişkilidir.
TEDAVİ
Glukokortikoid replasmanı (ACTH baskılanması), Cinsiyet gelişimine göre multidisipliner yaklaşım, Gerekirse cerrahi ve endokrin takip