Gebelik döneminde maruz kalındığında dişi fetüste maskülinizasyona (virilizasyona) ve ambigius genitalyaya (cinsiyet gelişim bozukluğu / belirsiz dış genital yapı) yol açabilen androjen ve progesteron türevleri

Bu gruplandırma, ilaçların androjenik etki potansiyellerine dayanır.

1. Etkisi Kesin Olanlar (Teratojen / Virilizan Etki)

Bu gruptaki ilaçlar doğrudan androjenik yapıdadır veya sentetik progestin olmalarına rağmen yüksek androjenik aktiviteye sahiptir. Gebelikte kullanıldıklarında dişi fetüste dış genital organların erkek yönünde farklılaşmasına (kliteromegali, labial füzyon vb.) kesin olarak yol açarlar.

a-Doğrudan Androjenler: Testosteron enanthate, Testosteron propionate, Metilandrostenediol, 6-alfa metiltestosteron.

b-Androjenik Progestinler: Ethisteron ve Noretindron (19-nortestosteron türevi oldukları için güçlü androjenik yan etki gösterirler).

c-Zayıf Androjen (Antigonadotropin): Danazol (endometriozis tedavisinde kullanılır; belirgin virilizan etkisi vardır ve gebelikte kesinlikle kontrendikedir).

2. Etkisi Olmayanlar (Güvenli / Non-Androjenik Grup); Bu gruptaki hormonlar doğal progesteron veya androjenik etkisi bulunmayan (17-hidroksiprogesteron türevi gibi) sentetik progestinlerdir. Fetüste virilizasyona yol açmazlar.

a-Doğal Formlar: Progesteron, 17-alfa OH progesteron.

b-Sentetik Progestinler: Medroksiprogesteron asetat (sık sorulan bir çeldiricidir; androjenik etkisi yoktur) ve Noretindrel (östrojenik aktivitesi baskın olduğu için virilizasyon yapmaz).

3. Etkisi İle İlgili Yetersiz Veri Olanlar; Bu gruptakiler genellikle doğum kontrol haplarında (oral kontraseptiflerde) bulunan diğer 19-nortestosteron türevi sentetik progestinlerdir. Teorik risk bulunsa da insanlarda kesin teratojenik/virilizan etkiyi kanıtlayacak veri yetersizdir. İlaçlar; Etinodiol diasetat, Dimetisteron, Norgestrel, Desogestrel, Gestoden, Norgestimate’dir.

Noretindron ve Danazol virilizasyon yapar. Medroksiprogesteron asetat virilizasyon yapmaz.