1. Onkogenler ve Klinik Korelasyonları
Onkogenlerdeki mutasyonlar veya amplifikasyonlar (çoğalmalar), hücreye sürekli “büyü ve bölün” sinyali gönderir.
- EGFR (Epidermal Büyüme Faktörü Resektörü): Özellikle sigara içmemiş, Asyalı ve kadın hastalarda görülen adenokarsinomlarda en sık mutasyona uğrayan gendir. Günümüzde Erlotinib, Gefitinib, Osimertinib gibi tirozin kinaz inhibitörleri (TKİ) ile doğrudan hedeflenebilir.
- KRAS: Genellikle sigara içen bireylerdeki adenokarsinomlarda görülür. EGFR mutasyonu ile mutuel eksklüziftir (biri varsa diğeri genellikle yoktur). Son yıllarda KRAS G12C mutasyonuna yönelik spesifik ilaçlar (Sotorasib gibi) geliştirilmiştir.
- c-MYC: Özellikle Küçük Hücreli Akciğer Kanseri (KHAK) olgularında amplifikasyona (gen kopyasında artışa) uğrar. Hızlı büyüme ve erken metastaz karakterinden sorumludur.
- c-MET: MET ekzon 14 atlama (skipping) mutasyonları veya MET amplifikasyonları, özellikle adenokarsinomlarda hem primer sürücü mutasyon olabilir hem de EGFR direnç mekanizmalarında rol oynar (Capmatinib, Tepotinib ile hedeflenir).
- c-KIT: Tıpkı c-MYC gibi daha çok nöroendokrin özellikler taşıyan Küçük Hücreli Akciğer Kanseri patogenezinde ve bazı büyük hücreli karsinomlarda eksprese edilir.
2. Tümör Süpresör Genler ve Klinik Korelasyonları
Tümör baskılayıcı genlerin fonksiyon kaybı (inaktivasyonu), hücrenin DNA hasarını onarmasını veya apoptoza (programlı ölüme) gitmesini engelleyerek kanserleşmeye yol açar.
- p53 (TP53): Tüm akciğer kanseri tiplerinde en sık mutasyona uğrayan (fonksiyonunu kaybeden) gendir. Özellikle sigara içimi ile doğrudan ilişkilidir ve skuamöz hücreli karsinom ile küçük hücreli akciğer kanserinde %80-90’lara varan oranlarda mutasyon gösterir.
- RB1 (Retinoblastom 1): Küçük Hücreli Akciğer Kanseri (KHAK) için neredeyse patognomonik düzeyde zorunludur. KHAK tümörlerinin neredeyse %100’ünde RB1 gen fonksiyonu tamamen kaybolmuştur.
- p16 (INK4a) / CDKN2A: Hücre siklusunu (döngüsünü) frenleyen bu genin kaybı, özellikle Skuamöz Hücreli Akciğer Kanseri olgularında çok sık izlenir.