Soru 1: Dokulara Göre Özelleşmiş Hücreler
Aşağıdaki mononükleer fagositer sistem (MFS) hücrelerinden hangisi, fetal kökenli olup plasentanın koryon villuslarında yerleşik olarak fetüsü enfeksiyonlara karşı korumakla görevlidir?
A) Langerhans Hücreleri
B) Hofbauer Hücreleri
C) Mezanjiyal Hücreler
D) Sinovyal Tip A Hücreleri
E) Histiyositler
Doğru Cevap: B
Açıklama: Plasenta koryon villuslarında yer alan ve fetüsü enfeksiyonlardan koruma görevi üstlenen fetal kökenli makrofajlara Hofbauer Hücreleri denir. Diğer şıklardaki hücreler ise sırasıyla epidermis (Langerhans), böbrek glomerulusu (Mezanjiyal), eklem membranı (Sinovyal Tip A) ve gevşek bağ dokuda (Histiyosit) yerleşiktir.
Soru 2: Patolojik Değişimler ve Füzyon Mekanizması
Kronik granülomatöz iltihap süreçlerinde, çok sayıda makrofajın veya epiteloid hücrenin birleşmesiyle (füzyon) meydana gelen, çok çekirdekli patolojik hücresel yapılar aşağıdakilerden hangisidir?
A) Köpük Hücreleri
B) Kupffer Hücreleri
C) Dev Hücreleri
D) Mikroglia
E) Toz Hücreleri
Doğru Cevap: C
Açıklama: Tüberküloz gibi kronik granülomatöz reaksiyonlarda, makrofajların veya epiteloid hücrelerin birbirleriyle birleşmesi (füzyon) sonucu çok çekirdekli Dev Hücreleri (Langhans veya yabancı cisim dev hücreleri) oluşur. Köpük hücreleri aterosklerozda lipit yutan makrofajlardır; diğer şıklar ise dokuların normal fizyolojik makrofajlarıdır.
Soru 3: Karaciğer ve Akciğer Savunma Sistemi
Mononükleer Fagositer Sistem (MFS) elemanlarının dokulardaki fizyolojik lokalizasyonları ile ilgili aşağıdaki eşleştirmelerden hangisi yanlıştır?
A) Alveoler Makrofaj – Solunum yoluyla alınan toz ve polenlerin fagositozu
B) Kupffer Hücreleri – Karaciğer sinüzoidlerinde yaşlı eritrosit ve bakteri filtrasyonu
C) Osteoklast – Kemik dokusunda rezorpsiyon ve yeniden şekillenme
D) Mikroglia – Merkezi sinir sisteminde hücresel temizlik ve bağışıklık
E) Epiteloid Hücreler – Sağlıklı böbrek dokusunda filtrasyon bariyerinin temizliği
Doğru Cevap: E
Açıklama: Böbrek glomerulusunda yer alarak filtrasyon bariyerinin temizliğinden ve yapısal destekten sorumlu olan fizyolojik hücreler Mezanjiyal Hücrelerdir. Epiteloid Hücreler ise sağlıklı dokuda bulunmaz; tüberküloz gibi patolojik/kronik granülomatöz durumlarda makrofajların salgısal hücrelere dönüşmesiyle oluşur. A, B, C ve D şıklarındaki eşleştirmeler tamamen doğrudur.
Soru 4: Ateroskleroz Patogenezi
Ateroskleroz (damar sertliği) patogenezinde, damar duvarında yer alan makrofajların fagositoz yoluyla aşırı miktarda LDL (kötü kolesterol) lipiti yutarak şişmesi sonucu oluşan patolojik hücre tipi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Histiyosit
B) Köpük Hücresi (Foam Cell)
C) Langhans Dev Hücresi
D) Langerhans Hücresi
E) Splenik Makrofaj
Doğru Cevap: B
Açıklama: Aterosklerotik plak oluşumunda, intima tabakasına göç eden makrofajlar okside olmuş LDL’leri fagosite ederek sitoplazmalarında lipit damlacıkları biriktirirler. Bu görünümlerinden dolayı bu patolojik hücrelere Köpük Hücreleri (Foam Cells) adı verilir. Langerhans hücreleri derideki antijen sunan hücrelerdir (karıştırılmamalıdır).
Soru 5: Deri ve Bağ Dokusu Histolojisi
Derinin epidermis tabakasında yer alan, antijen sunma yeteneği oldukça gelişmiş olan özelleşmiş dendritik/makrofaj kökenli hücre grubu ile bağ dokunun gevşek lifli yapısında durağan veya hareketli bulunan genel makrofajlar sırasıyla hangi şıkta doğru verilmiştir?
A) Langerhans Hücreleri – Histiyositler
B) Hofbauer Hücreleri – Splenik Makrofajlar
C) Langerhans Hücreleri – Epiteloid Hücreler
D) Langhans Dev Hücreleri – Histiyositler
E) Mezanjiyal Hücreler – Sinovyal Tip A Hücreleri
Doğru Cevap: A
Açıklama: Derinin epidermisinde lokalize olan ve immün yanıtta anahtar rol oynayan antijen sunucu hücreler Langerhans Hücreleridir. Gevşek bağ dokunun temel genel makrofajlarına ise Histiyosit adı verilir. “Langhans Dev Hücresi” (D şıkkı) tüberkülozda görülen patolojik yapıdır ve epidermisteki “Langerhans” hücresiyle isim benzerliği dışında bir ilişkisi yoktur.
Vücuttaki dokularda yerleşik olarak bulunan ve monosit/makrofaj kökenli olan bu hücreler topluluğuna Mononükleer Fagositer Sistem (MFS) veya eski adıyla Retiküloendotelyal Sistem (RES) denir. Monositler kemik iliğinde üretilip kana geçtikten sonra dokulara göç ederler ve dokunun ihtiyacına göre farklılaşarak özel isimler alırlar.
Dokularda bulunan makrofaj orijinli (kökenli) temel hücreler ve bulundukları yerler şunlardır:
Dokulara Göre Özelleşmiş Makrofajlar
- Kupffer Hücreleri: Karaciğer sinüzoidlerinde yerleşiktir; kandaki yaşlı eritrositleri, bakterileri ve yabancı maddeleri filtreler.
- Alveoler Makrofajlar (Toz Hücreleri): Akciğer alveollerinde bulunur; solunum yoluyla alınan toz, polen ve mikroorganizmaları fagosite eder.
- Mikroglia: Merkezi Sinir Sisteminde (beyin ve omurilik) yer alır; sinir dokusunun bağışıklık savunmasını ve hücresel temizliğini sağlar.
- Osteoklastlar: Kemik dokusunda bulunur; kemik yıkımından (rezorpsiyon) ve kemiğin yeniden şekillenmesinden sorumludur.
- Langerhans Hücreleri: Derinin epidermis tabakasında yer alan, antijen sunma yeteneği gelişmiş özelleşmiş dendritik/makrofaj kökenli hücrelerdir.
- Histiyositler: Bağ dokuda (bağ dokunun gevşek lifli yapısında) durağan veya hareketli olarak bulunan genel makrofajlardır.
- Splenik Makrofajlar: Dalakta (özellikle kırmızı pulpa bölgesinde) bulunurlar; ömrünü tamamlamış yaşlı alyuvarları (eritrositleri) parçalarlar.
- Mezanjiyal Hücreler: Böbrekte (glomerulus yapısında) yer alırlar; filtrasyon bariyerinin temizliğinden ve yapısal destekten sorumludurlar.
- Sinovyal Tip A Hücreleri: Eklem kapsülünün içini döşeyen sinovyal membranda bulunurlar; eklem sıvısını fagositoz ile temizlerler.
- Hofbauer Hücreleri: Plasentada (koryon villuslarında) yer alan ve fetüsü enfeksiyonlara karşı koruyan fetal kökenli makrofajlardır.
Patolojik Durumlarda Oluşan Makrofaj Kökenli Hücreler
- Epiteloid Hücreler: Tüberküloz gibi kronik granülomatöz hastalıklarda, makrofajların fagositik yeteneklerini kaybedip salgısal hücrelere dönüşmesiyle oluşurlar.
- Dev Hücreleri (Langhans / Yabancı Cisim Dev Hücreleri): Çok sayıda makrofajın veya epiteloid hücrenin birleşmesiyle (füzyon) oluşan, çok çekirdekli dev yapılardır.
- Köpük Hücreleri (Foam Cells): Aterosklerozda (damar sertliği), damar duvarındaki makrofajların fagositoz yoluyla aşırı miktarda LDL (kötü kolesterol) lipiti yutarak şişmesi sonucu oluşurlar.
Soru 1
Kronik inflamasyon süreçlerinde, fagositoz yeteneğini büyük ölçüde kaybederek daha çok sekretuar (salgısal) özellikler kazanan ve tüberküloz gibi granülomatöz hastalıklarda kümeleşerek karakterize olan makrofaj kökenli hücre tipi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Köpük hücreleri
B) Epiteloid hücreler
C) Langerhans hücreleri
D) Hofbauer hücreleri
E) Mezanjiyal hücreler
Doğru Cevap: B
- Açıklama: Tüberküloz gibi kronik granülomatöz enfeksiyonlarda, ortamdaki sitokinlerin (özellikle IFN-gamma) etkisiyle aktive olan makrofajlar morfolojik değişikliğe uğrar. Fagositoz yetenekleri azalırken salgısal aktiviteleri artar ve epitel hücrelerine benzedikleri için epiteloid hücreler adını alırlar. Köpük hücreleri aterosklerozda lipid yutan hücrelerdir; Langerhans hücreleri deride bulunur; Hofbauer hücreleri plasentadadır; mezanjiyal hücreler ise böbrektedir.
Soru 2
Ateroskleroz (damar sertliği) patogenezinde, intima tabakasına göç eden monositlerin makrofajlara dönüşmesi ve ardından ortamdaki okside LDL (kötü kolesterol) moleküllerini fagositoz yoluyla sitoplazmalarında aşırı miktarda biriktirmesiyle oluşan patolojik hücre aşağıdakilerden hangisidir?
A) Dev hücreleri
B) Epiteloid hücreler
C) Köpük hücreleri (Foam Cells)
D) Kupffer hücreleri
E) Histiyositler
Doğru Cevap: C
- Açıklama: Aterosklerotik plak gelişiminde en kritik basamaklardan biri, makrofajların fagositoz yoluyla aşırı lipid (özellikle LDL) yutmasıdır. Bu hücrelerin sitoplazmaları mikroskop altında içi boş vakumlar veya köpüksü bir yapı gibi görünür, bu yüzden köpük hücreleri adını alırlar.
Soru 3
Merkezi Sinir Sisteminde (beyin ve omurilik) yerleşerek sinir dokusunun bağışıklık savunmasını, fagositozunu ve hücresel temizliğini sağlayan Mononükleer Fagositer Sistem (MFS) üyesi hücre aşağıdakilerden hangisidir?
A) Mikroglia
B) Osteoklast
C) Alveoler makrofaj
D) Sinovyal Tip A hücresi
E) Langerhans hücresi
Doğru Cevap: A
- Açıklama: Mikroglia hücreleri, merkezi sinir sisteminin yerleşik makrofajlarıdır ve diğer glial hücrelerden farklı olarak mezodermal (monosit/makrofaj) kökenlidir. Beynin savunma ve temizlik sistemini oluştururlar. Osteoklast kemikte, alveoler makrofaj akciğerde, sinovyal hücre eklemde, Langerhans ise deride bulunur.
Soru 4
Plasentanın koryon villuslarında yerleşik olarak bulunan, fetal kökenli olan ve gelişmekte olan fetüsü maternal (anneye ait) enfeksiyonlara karşı korumakla görevli özelleşmiş makrofaj tipi aşağıdakilerden hangisidir?
A) Splenik makrofaj
B) Mezanjiyal hücre
C) Hofbauer hücresi
D) Kupffer hücresi
E) Langerhans hücresi
Doğru Cevap: C
- Açıklama: Plasenta dokusunda (koryonik villusların stroma kısmında) yer alan fetal kökenli makrofajlara Hofbauer hücreleri denir. Gebelik boyunca fetüsü enfeksiyon risklerine karşı korumada aktif rol oynarlar.
Soru 5
Mononükleer Fagositer Sistem (MFS) hücreleri ve vücutta normal fizolojik şartlarda yerleşik olarak bulundukları doku eşleştirmelerinden hangisi yanlıştır?
A) Kupffer Hücreleri – Karaciğer sinüzoidleri
B) Osteoklastlar – Kemik dokusu
C) Alveoler Makrofajlar – Akciğer alveolleri
D) Langerhans Hücreleri – Eklem kapsülü sinovyal membranı
E) Mezanjiyal Hücreler – Böbrek glomerulusu
Doğru Cevap: D
- Açıklama: Langerhans hücreleri eklem kapsülünde değil, derinin epidermis tabakasında yer alan antijen sunucu dendritik/makrofaj kökenli hücrelerdir. Eklem kapsülünün içini döşeyen ve eklem sıvısını temizleyen hücreler ise Sinovyal Tip A hücreleridir. A, B, C ve E seçeneklerindeki eşleştirmeler tamamen doğrudur.