Eski tip organoklorlu insektisit maruziyeti sonrası tremor, ajitasyon ve nöbet gelişen hastada en uygun tedavi yaklaşımı hangisidir?
A) Pralidoksim
B) Atropin
C) Benzodiazepin ve destek tedavisi
D) N-asetilsistein
E) Fomepizol
Doğru cevap C) Benzodiazepin ve destek tedavisi seçeneğidir.
Organoklorlu insektisitler (DDT, lindan, aldrin, dieldrin vb.), tarım ilaçları arasında yer alan ancak günümüzde toksisiteleri ve doğada birikmeleri nedeniyle yasaklanmış/kısıtlanmış eski tip bileşiklerdir. Bu maddeler, organofosfatların aksine kolinesteraz enzimini inhibe etmezler; doğrudan merkezi sinir sistemi üzerinde akut nörotoksik etki gösterirler.
Toksikolojik Mekanizma ve Tedavi Yaklaşımı
- Mekanizma: Organoklorlu bileşikler, sinir hücrelerindeki sodyum kanallarının kapanmasını geciktirerek ve GABA-A reseptör antagonistleri gibi davranarak nöronal hiperaktiviteye yol açarlar. Bu durum klinik olarak şiddetli tremor, ajitasyon, hipertermi ve dirençli nöbetlere (konvülsiyon) neden olur.
- Tedavi (Neden C Şıkkı?): Organoklorlu insektisit zehirlenmelerinin spesifik bir antidotu yoktur. Tedavinin temel taşı, benzodiazepinler (diazepam, lorazepam) ile nöbetlerin ve nöromüsküler hiperaktivitenin kontrol altına alınmasıdır. Dirençli vakalarda barbitüratlar ve agresif soğutma gibi destekleyici tedaviler uygulanır.
Diğer Şıkların Elenme Nedeni (Karıştırılmaması Gereken Antidotlar)
- Pralidoksim (A) ve Atropin (B): Bu ajanlar Organofosfat ve Karbamat sınıfı insektisitlerin (kolinerjik kriz) spesifik antidotlarıdır. Organoklorlu insektisit zehirlenmesinde hiçbir etkinlikleri veya yerleri yoktur.
- N-asetilsistein (D): Parasetamol toksisitesinde hepatoprotektif olarak kullanılır.
- Fomepizol (E): Toksik alkol (metanol, etilen glikol) zehirlenmelerinde alkol dehidrogenaz enzimini bloke etmek için kullanılan spesifik antidottur.