Alüminyum fosfit/fosfin zehirlenmesinde en tipik ölümcül tablo hangisidir?
A) Refrakter kardiyovaskuler kollaps
B) İzole deri nekrozu
C) Saf kolinerjik kriz
D) Uzamış hipoglisemi
E) Desendan paralizi
Doğru cevap A) Refrakter kardiyovasküler kollaps seçeneğidir.
Alüminyum fosfit (AlP) veya maruziyet sonucu açığa çıkan fosfin gazı (PH3), tarım endüstrisinde tahıl fumigantı (koruyucu) olarak kullanılan ve son derece yüksek mortalite (%37-100) oranına sahip ölümcül bir toksindir.
Ölümcül Riskin Patofizyolojisi ve Klinik Seyri
- Mekanizma (Miyokard Hasarı): Alüminyum fosfit midedeki hidroklorik asit veya nem ile birleştiğinde hızla fosfin gazı salgılar. Bu gaz, hücresel düzeyde mitokondriyal sitokrom C oksidaz enzimini inhibe ederek oksidatif fosforilasyonu engeller ve ağır bir hücresel enerji krizine yol açar.
- Kardiyotoksisite ve Şok: Bu toksik süreçten en ağır etkilenen organ miyokarddır (kalp kası). Kalp kasının kasılma gücünün aniden çökmesi, ölümcül aritmiler ve derin metabolik asidoz birleşerek standart sıvı/vazopressör tedavilerine dirençli refrakter kardiyojenik şok ve kardiyovasküler kollapsa (dolaşım çökmesine) neden olur. Ölümlerin çok büyük bir kısmı bu nedenle ilk 12-24 saat içinde gerçekleşir.
- Spesifik Antidotu Yoktur: Alüminyum fosfit zehirlenmesinin bilinen spesifik bir antidotu bulunmamaktadır. Tedavi tamamen agresif destekleyici bakımdır.
Diğer Şıkların Elenme Nedeni
- İzole deri nekrozu (B), Uzamış hipoglisemi (D), Desendan paralizi (E): Alüminyum fosfit zehirlenmesinin beklenti dahilindeki veya birincil ölümcül tabloları arasında yer almaz.
- Saf kolinerjik kriz (C): Organofosfat ve karbamat grubu insektisitlerin (tarım ilaçlarının) fizyopatolojisidir; alüminyum fosfit bu sınıfta değildir.