EKG’de QT mesafesinin uzaması ve buna bağlı ölümcül Torsades de Pointes (TdP) aritmi riski, akut promyelositik lösemi (APL) tedavisinde kullanılan arsenik trioksit (ATO) için en tipik ve en ciddi yan etkidir. Arsenik trioksit kullanan hastaların neredeyse tamamında QT aralığında dalgalanmalar görülür ve hastaların önemli bir kısmında belirgin QT uzaması gelişir.
Klinik Özellikler ve Mekanizma
- İyon Kanal Bloku: Arsenik trioksit, kardiyak potasyum kanallarını (özellikle Ikr akımını) doğrudan bloke ederek ventrikül repolarizasyonunu geciktirir.
- Kalsiyum Aktivasyonu: Hücre içi kalsiyum akımını artırarak erken ard-depolarizasyonlara ve tetiklenmiş aritmi aktivitesine zemin hazırlar.
- Elektrolit Hassasiyeti: İlacın aritmojenik etkisi, özellikle hipokalemi (düşük potasyum) ve hipomagnezemi (düşük magnezyum) varlığında dramatik şekilde artar.
Takip ve Yönetim Protokolü
- Rutin EKG Takibi: Tedavi öncesinde, tedavi sırasında haftada en az iki kez ve doz değişikliklerinde mutlaka 12 derivasyonlu EKG ile QTc mesafesi ölçülmelidir.
- Elektrolit Dengelemesi: Serum potasyum değeri 4.0 mEq/L üzerinde, magnezyum değeri ise 2.5 mg/dL üzerinde tutulmalıdır.
- Eşik Değer: QTc mesafesi 500 ms değerini aştığında arsenik trioksit tedavisi derhal durdurulmalı, elektrolitler düzeltilmeli ve QT normal sınırlara (<460 ms) dönene kadar beklenmelidir.
- İlaç Etkileşimleri: QT mesafesini uzattığı bilinen diğer ilaçların (bazı antiemetikler, azol grubu antifungaller, makrolidler) arsenik trioksit ile eş zamanlı kullanımından kesinlikle kaçınılmalıdır