Koroner vazospazm ve buna bağlı vazospastik (Prinzmetal) anjina, kolorektal kanser tedavisinin temelini oluşturan 5-Florourasil (5-FU) ve onun oral formu olan kapasitabin için en tipik ve karakteristik kardiyotoksik yan etkidir. Antrasiklinlerden sonra kardiyotoksisite riski en yüksek olan kemoterapi grubu floropirimidinlerdir ve bu toksisite sıklıkla göğüs ağrısı ile kendini gösterir.
Klinik Özellikler ve Mekanizma
- Vasküler Endotel Hasarı: 5-FU ve kapasitabin, koroner arter düz kaslarında doğrudan kasılmaya (vazospazm) yol açar ve damar endoteline zarar verir.
- Klinik Tablo: Hastalarda ilaç infüzyonu sırasında veya tableti yuttuktan sonraki ilk birkaç gün içinde, tipik olarak istirahatte gelen göğüs ağrısı (anjina), EKG’de geçici ST segment değişiklikleri ve miyokard enfarktüsü (kalp krizi) gelişebilir.
- Tekrarlama Riski: 5-FU ile vazospazm yaşayan bir hastaya ilaç tekrar verilirse (re-challenge), aynı tablonun tekrarlama riski %80-90 gibi çok yüksek bir orandadır ve ölümcül olabilir.
Tedavi ve Yönetim Protokolü
- İlacın Kesilmesi: Göğüs ağrısı veya koroner vazospazm bulguları ortaya çıktığı an 5-FU veya kapasitabin tedavisi derhal ve kalıcı olarak durdurulmalıdır.
- Akut Tedavi: Vazospazmı çözmek için hastaya acil olarak nitratlar ve kalsiyum kanal blokerleri (örneğin diltiazem veya amlodipin) başlanır.
- Alternatif Stratejiler: Floropirimidin kardiyotoksisitesi gelişen hastalarda, tedavinin mutlaka devam etmesi gerekiyorsa, onkoloji ve kardiyoloji iş birliğiyle ilaç dozunun düşürülmesi, infüzyon süresinin değiştirilmesi veya raltitreksed gibi alternatif ajanlara geçilmesi değerlendirilir.