Sistationin β-sentaz yani CBS eksikliğinde klasik homosistinüri oluşur.
CBS eksikliği = homosistein ↑ + metiyonin ↑ + sistationin/sistein ↓ + tromboz + inferonazal lens dislokasyonu.
Çocukluk başlangıçlı ağır hastalıkta plazma total homosisteini çoğunlukla >100 µmol/L olabilir. Metiyonin de sıklıkla belirgin yüksektir.
Sistein neden azalır?
CBS eksikliğinde homosisteinden sistationin ve ardından sistein üretilemez. Böylece sistein koşullu esansiyel aminoasit hâline gelir.
Yedi yaşındaki çocukta gelişimsel gecikme, arachnodaktili, genu valgum, osteoporoz ve bilateral inferonazal lens subluksasyonu saptanıyor. Plazma total homosistein düzeyi 165 µmol/L, metiyonin 420 µmol/L ve metilmalonik asit normal bulunuyor. Elektif lens cerrahisi planlanıyor.
Bu hastanın tanı ve perioperatif yönetimiyle ilgili en doğru seçenek hangisidir?
A) MTHFR eksikliği düşünülmeli; metiyonin desteği verilmeli ve tromboz riski beklenmemelidir
B) cblC kusuru düşünülmeli; metilmalonik asidin normal olması tanıyı destekler
C) CBS eksikliği düşünülmeli; B₆ yanıtı değerlendirilmeli, homosistein düşürücü tedavi ve hidrasyon sağlanmalı, nitröz oksitten kaçınılmalıdır
D) Marfan sendromu düşünülmeli; yüksek homosistein ve metiyonin FBN1 mutasyonunun beklenen sonucudur
E) CBS eksikliği düşünülmeli; metiyoninden zengin diyetle sistein sentezi artırılmalıdır
Doğru cevap: C
Açıklama
Olgudaki temel bulgular:
- Total homosistein ↑↑
- Metiyonin ↑
- Metilmalonik asit normal
- İnferonazal lens subluksasyonu
- Marfanoid iskelet
- Osteoporoz
- Gelişimsel gecikme
birlikte CBS eksikliğine bağlı klasik homosistinüriyi gösterir.
CBS, B₆ bağımlı enzimdir; bu nedenle piridoksin yanıtı değerlendirilir. Cerrahi sırasında:
- Dehidratasyondan kaçınılır.
- Glukozlu uygun intravenöz sıvıyla katabolizma önlenir.
- Erken mobilizasyon sağlanır.
- Risk durumuna göre tromboprofilaksi düşünülür.
- Nitröz oksitten kaçınılır.
Nitröz oksit B₁₂’yi inaktive ederek metiyonin sentazı baskılar, homosisteini daha da yükseltir.
YDUS ezberi
CBS: Homosistein ↑ + metiyonin ↑ + inferonazal lens + tromboz.
MTHFR/B₁₂ remetilasyon kusuru: Homosistein ↑ + metiyonin ↓.
Marfan: Süperotemporal lens + aort kökü; homosistein normal.