Görseldeki bilgi genel olarak doğrudur. Köpük testi, amniyotik sıvıda yeterli miktarda pulmoner surfaktan bulunduğunda etanol varlığında stabil köpük tabakası oluşturulması esasına dayanan tarihsel bir fetal akciğer maturite testidir.
Diğer adları:
- Clements testi
- Shake testi
- Foam stability testi
- Köpük stabilite testi
Testin prensibi
Pulmoner surfaktan başlıca:
- Dipalmitoilfosfatidilkolin—DPPC/lesitin
- Fosfatidilgliserol
- Diğer fosfolipitler
- Surfaktan proteinleri
içerir.
Surfaktan yüzey gerilimini azaltarak hava-sıvı arayüzünde stabil kabarcıkların oluşmasını sağlar. Etanol tek başına köpüğü destabilize eder; buna rağmen kalıcı bir köpük halkası oluşması, örnekte yeterli surfaktan bulunduğunu düşündürür.
Uygulanması
Basit uygulamada:
- 1 mL amniyotik sıvı
- 1 mL %95 etanol
karıştırılır; tüp kuvvetlice çalkalanır ve yaklaşık 15 dakika dik durumda bekletilir.
Klasik Clements testinde ise tek tüp yerine farklı amniyotik sıvı dilüsyonları hazırlanabilir:
| Tüp | Amniyotik sıvı | Serum fizyolojik | %95 etanol |
|---|---|---|---|
| 1 | 1,0 mL | – | 1,0 mL |
| 2 | 0,75 mL | 0,25 mL | 1,0 mL |
| 3 | 0,50 mL | 0,50 mL | 1,0 mL |
| 4 | 0,25 mL | 0,75 mL | 1,0 mL |
Surfaktan miktarı arttıkça daha yüksek dilüsyonlarda bile stabil köpük oluşur.
Sonucun yorumlanması
Pozitif/matür test
Sıvı yüzeyinin çevresinde:
- Kesintisiz
- Stabil
- En az 15 dakika devam eden
köpük halkasının oluşması akciğer maturitesi lehinedir.
Birden fazla dilüsyon kullanılan klasik yöntemde ilk iki veya üç tüpte tam köpük halkasının kalması güçlü pozitifliktir.
Negatif/immatür test
Hiç köpük oluşmaması veya oluşan köpüğün kısa sürede kaybolması surfaktan yetersizliğini ve artmış neonatal RDS riskini düşündürür.
Ara/şüpheli sonuç
- Yalnız ilk tüpte köpük oluşması
- Halkaların kesintili olması
- Köpüğün kısa sürede kaybolması
sınırda sonuç kabul edilir ve daha özgül bir yöntemle doğrulanması gerekir.
Testin güçlü ve zayıf yönleri
Avantajları
- Hızlıdır.
- Ucuzdur.
- Özel cihaz gerektirmez.
- Güçlü pozitif sonuç, RDS gelişmeme olasılığını destekler.
Dezavantajları
- Subjektif değerlendirmeye dayanır.
- Kantitatif değildir.
- Numune kontaminasyonundan kolay etkilenir.
- Negatif sonuç akciğer immatüritesini kesin olarak kanıtlamaz.
- Hafif ve orta düzey surfaktan artışını güvenilir ayıramaz.
Genel olarak güçlü pozitif sonuçların negatif öngörü değeri, negatif testin pozitif öngörü değerinden daha yüksektir.
Kan ve mekonyum kontaminasyonu
Kan kontaminasyonu
Kandaki:
- Fosfolipitler
- Plazma proteinleri
- Hücre membranları
köpük oluşumunu etkileyerek özellikle yalancı pozitif maturite sonucu oluşturabilir.
Mekonyum kontaminasyonu
Mekonyumdaki lipid ve diğer yüzey aktif maddeler de stabil köpük oluşturarak sonucu güvenilmez hâle getirebilir.
Bu nedenle kanlı veya mekonyumlu amniyotik sıvıda köpük testi kullanılmamalıdır.
Vajinal sekresyon
Mukus ve vajinal sekresyonlar da köpük stabilitesini etkileyebilir. Membran rüptürü sonrasında vajinal havuzdan alınan örnek dikkatle değerlendirilmelidir.
Diğer maturite testleriyle karşılaştırma
| Test | Temel prensip | Maturite lehine sonuç |
|---|---|---|
| Köpük testi | Etanolde stabil köpük | Kalıcı tam köpük halkası |
| L/S oranı | Lesitin/sfingomiyelin | Genellikle ≥2 |
| Fosfatidilgliserol | PG varlığı | Pozitif |
| TDx-FLM II | Surfaktan/albümin | ≥55 mg/g |
| Lamellar cisim sayısı | Trombosit kanalında partikül sayımı | Genellikle ≥50.000/µL |
Fosfatidilgliserol tayini kontaminasyondan görece daha az etkilenebilse de kullanılan yönteme bağlı sınırlamalar vardır. Köpük testi ve lamellar cisim sayımı, belirgin kan veya mekonyum kontaminasyonunda güvenilir değildir.
Maternal diyabet tuzağı
Maternal hiperinsülinemi fetal değildir; ancak maternal hiperglisemi fetüste hiperinsülinemiye yol açar. Fetal insülin:
- Kortizolün surfaktan sentezini artırıcı etkisine karşı koyabilir.
- Fosfatidilgliserol ortaya çıkışını geciktirebilir.
- Kötü kontrollü diyabette akciğer maturasyonunu geciktirebilir.
Bu nedenle eski klasik yaklaşımda diyabetik gebede:
- L/S oranı için daha yüksek eşik aranırdı.
- Fosfatidilgliserol varlığına daha fazla önem verilirdi.
Günümüzde iyi glisemik kontrollü gebede riskin aynı ölçüde artmadığı bilinmektedir.
Güncel klinik önemi
Köpük testi günümüzde rutin doğum kararında kullanılmaz; tarihsel ve sınav değeri taşır.
Açık maternal veya fetal doğum endikasyonu varsa:
- Fetal akciğer maturite testi beklenmez.
- Negatif köpük testi doğumu geciktirmez.
- Pozitif test, endikasyonsuz erken doğumu haklı çıkarmaz.
ACOG–SMFM yaklaşımına göre fetal akciğer maturite testi, tıbben gerekli geç-preterm veya erken-term doğumun zamanlamasını belirlemek için kullanılmamalıdır. ACOG–SMFM görüşü
YDUS sorusu
Otuz dört haftalık, kötü kontrollü pregestasyonel diyabeti bulunan gebeden erken membran rüptürü sonrasında vajinal havuzdan kan ve mekonyumla kontamine amniyotik sıvı örneği alınmıştır. Örneğe eşit hacimde %95 etanol eklenip çalkalandığında 15 dakika boyunca devam eden tam köpük halkası görülür. Aynı sırada gebede 38,7 °C ateş, uterin hassasiyet ve fetal taşikardi gelişir.
En uygun yorum ve yaklaşım hangisidir?
A) Stabil köpük halkası akciğer maturitesini kesinleştirir; enfeksiyona rağmen gebelik sürdürülmelidir
B) Maternal diyabet köpük testinde daima yalancı negatiflik oluşturur
C) Kan ve mekonyum yalancı pozitif köpük oluşturabileceğinden sonuç güvenilmezdir; intraamniyotik enfeksiyon nedeniyle antibiyotik eşliğinde doğum planlanmalıdır
D) Negatif L/S oranı elde edilene kadar doğum ertelenmelidir
E) Köpük testi fetal akciğer dışındaki organların da matür olduğunu gösterir
Doğru cevap: C
Kan ve mekonyumdaki fosfolipit ve yüzey aktif maddeler yalancı pozitif stabil köpüğe yol açabilir. Ayrıca ateş, uterin hassasiyet ve fetal taşikardi intraamniyotik enfeksiyonu düşündürür. Böyle bir durumda maturite testinin sonucu doğumu geciktirmez; geniş spektrumlu antibiyotik başlanarak doğum gerçekleştirilir.
