Tiagabin
Tiagabin, sinaptik aralıktaki GABA miktarını artıran, özellikle fokal nöbetlerde kullanılan bir antiepileptiktir.
| Özellik | Tiagabin |
|---|---|
| İlaç grubu | GABA geri-alım inhibitörü |
| Temel hedef | GABA taşıyıcısı-1 (GAT-1) |
| Etki | GABA’nın nöron ve glial hücrelere geri alımını azaltır |
| Klinik kullanım | Fokal başlangıçlı nöbetlerde ek tedavi |
| Önemli risk | Epilepsisi olmayan kişilerde yeni nöbet veya status epileptikus |
| Metabolizma | Karaciğer, başlıca CYP3A sistemi |
Etki mekanizması
Tiagabin, özellikle presinaptik nöron ve glial hücrelerde bulunan GAT-1 taşıyıcısını inhibe eder.
Tiagabin:
- GABA reseptörünü doğrudan aktive etmez.
- GABA sentezini artırmaz.
- GABA transaminazı inhibe etmez.
- GABA’nın sinaptik aralıktan uzaklaştırılmasını engeller.
TUS ezberi:
TİAGABİN → GABA’yı TAŞIYAN GAT-1’i TIKAR.
Klinik kullanım
Başlıca endikasyonu:
- 12 yaş ve üzerindeki hastalarda fokal başlangıçlı nöbetlerin ek tedavisi
- Bilincin korunduğu veya bozulduğu fokal nöbetler
- Sekonder bilateral tonik-klonik nöbetlerin eşlik ettiği fokal epilepsi
Monoterapiden çok diğer antiepileptiklere eklenerek kullanılır. Jeneralize epilepsiler için standart birinci seçenek değildir. FDA Gabitril ürün bilgisi
Önemli yan etkiler
Merkezî sinir sistemi yan etkileri çoğunlukla dozla ilişkilidir:
- Baş dönmesi
- Somnolans
- Yorgunluk ve asteni
- Tremor
- Ataksi
- Konsantrasyon ve bellek bozukluğu
- Konfüzyon
- Konuşma bozukluğu veya afazi
- Depresyon ve emosyonel labilite
- Bulantı ve abdominal yakınmalar
Diğer antiepileptikler gibi intihar düşüncesi ve davranışında artış açısından izlenmelidir.
Paradoksal nöbet riski
Tiagabin, özellikle epilepsisi olmayan kişilerde endikasyon dışı kullanıldığında:
- Yeni başlangıçlı nöbet,
- Nonkonvülsif status epileptikus,
- Konvülsif status epileptikus
oluşturabilir.
Bu durum düşük dozlarda da bildirilmiştir; doz artışı ve nöbet eşiğini düşüren diğer ilaçların kullanılması riski artırabilir. Bu nedenle anksiyete, ağrı veya uykusuzluk gibi epilepsi dışı endikasyonlarda rutin kullanımı uygun değildir.
Farmakokinetik ve etkileşimler
- Ağızdan alınır ve yemekle birlikte kullanılır.
- Proteinlere yüksek oranda bağlanır.
- Karaciğerde başlıca CYP3A4 üzerinden metabolize edilir.
- Karaciğer yetmezliğinde klirensi azalır ve yarı ömrü uzar.
| Birlikte kullanılan ilaç | Tiagabin üzerindeki etkisi |
|---|---|
| Karbamazepin | Metabolizma ↑, tiagabin düzeyi ↓ |
| Fenitoin | Metabolizma ↑, tiagabin düzeyi ↓ |
| Fenobarbital | Metabolizma ↑, tiagabin düzeyi ↓ |
| Primidon | Metabolizma ↑, tiagabin düzeyi ↓ |
| CYP3A inhibitörleri | Tiagabin düzeyini artırabilir |
Enzim indükleyici antiepileptik kullanan hastalarda tiagabinin yarı ömrü kısalır. İlacın aniden kesilmesi nöbetleri artırabileceği için genellikle kademeli azaltılır.
Benzer GABA etkili antiepileptiklerden ayrımı
| İlaç | GABA üzerindeki mekanizma |
|---|---|
| Tiagabin | GAT-1 inhibisyonu → GABA geri alımı ↓ |
| Vigabatrin | GABA-transaminazı irreversibl inhibe eder |
| Valproat | GABA düzeyini artırır; ayrıca Na⁺ ve T-tipi Ca²⁺ kanallarına etkilidir |
| Benzodiazepin | GABA-A kanalının açılma sıklığını artırır |
| Barbitürat | GABA-A kanalının açık kalma süresini artırır |
| Gabapentin/pregabalin | α₂δ Ca²⁺ kanal alt birimine bağlanır; GABA reseptör agonisti değildir |
Dirençli fokal epilepsisi bulunan hasta karbamazepin kullanırken tedaviye tiagabin ekleniyor. İlacın dozu artırıldıktan sonra hastada uykuya eğilim, konfüzyon ve dalgalanan bilinç bozukluğu gelişiyor. EEG’de belirgin motor aktivite olmaksızın sürekli epileptiform deşarjlar saptanıyor. Tiagabinin farmakolojik özelliğiyle ilgili hangisi doğrudur?
A) GABA-transaminazı irreversibl inhibe eder.
B) GABA-A reseptöründe klor kanalının açık kalma süresini artırır.
C) GAT-1’i inhibe ederek sinaptik GABA konsantrasyonunu artırır.
D) T-tipi kalsiyum kanallarını selektif olarak bloke eder.
E) SV2A vezikül proteinine bağlanarak glutamat salınımını azaltır.
Doğru cevap: C
Tiagabin, GAT-1 aracılı GABA geri alımını engeller. Olgudaki konfüzyon ve dalgalanan bilinçle seyreden EEG bulguları, tiagabinle ilişkili nonkonvülsif status epileptikusu düşündürür.
- A: Vigabatrin
- B: Barbitüratlar
- D: Etosüksimid
- E: Levetirasetam ve brivarasetam mekanizmasıdır.