Felbatol markası altında satılan felbamate , epilepsi tedavisinde kullanılan bir antikonvülsandır .
Yetişkinlerde kısmi nöbetlerin (genelleşmeli ve genelleşmesiz) ve çocuklarda Lennox-Gastaut sendromu ile ilişkili kısmi ve genelleşmiş nöbetlerin tedavisinde kullanılır . Bununla birlikte, potansiyel olarak ölümcül aplastik anemi veya karaciğer yetmezliği riskinin artması, ilacın kullanımını şiddetli dirençli epilepsi ile sınırlandırmaktadır.
Felbamate’in, GABA A reseptörlerinin pozitif modülatörü ve özellikle NR2B alt birimini içeren izoformların NMDA reseptörlerinin bloke edicisi olarak benzersiz bir çift etki mekanizmasına sahip olduğu öne sürülmüştür . Felbamate’in NMDA reseptörlerinin farmakolojik inhibisyonuna neden olduğu açık olsa da, NMDA reseptör blokajının insan epilepsisinin tedavisi için bir strateji olarak önemi sorgulanmıştır.
Bu nedenle, felbamate’in NMDA reseptörleri üzerindeki etkilerinin epilepsideki terapötik etkisine olan önemi belirsizdir.
Kesin mekanizması bütünüyle açıklanmamıştır. Başlıca:
- Özellikle NR2B içeren NMDA reseptörlerinde glisin bölgesini bloke eder.
- Glutamaterjik eksitasyonu azaltır.
- GABA-A aracılı inhibitör iletiyi artırabilir.
- Voltaj bağımlı Na⁺ kanallarını baskılayarak tekrarlayan nöronal ateşlemeyi azaltabilir.
Felbamat → NMDA’nın glisin bölgesi → aplastik anemi + hepatik yetmezlik
Klinik kullanım
- Erişkinlerde dirençli fokal başlangıçlı nöbetler
- Sekonder bilateral tonik-klonik nöbetler
- Çocuklarda Lennox–Gastaut sendromuna eşlik eden dirençli nöbetlerde ek tedavi
Ciddi toksisitesi nedeniyle hafif veya kolay kontrol edilen epilepsilerde tercih edilmez.
Ölümcül olabilen iki temel yan etki
1. Aplastik anemi
- Genel topluma göre risk belirgin biçimde artmıştır.
- Tedavinin başlamasından aylar sonra ortaya çıkabilir.
- Enfeksiyon, ateş, boğaz ağrısı, solukluk, peteşi, ekimoz veya kanamayla belirti verebilir.
- Düzenli hemogram yapılmasına rağmen gelişeceği önceden güvenilir biçimde öngörülemez.
2. Akut karaciğer yetmezliği
- Transaminaz artışından fulminan karaciğer yetmezliğine kadar ilerleyebilir.
- Sarılık, koyu idrar, bulantı, kusma, iştahsızlık veya sağ üst kadran ağrısında ilaç değerlendirilmelidir.
- Önceden karaciğer hastalığı bulunanlarda kullanılmamalıdır.
Bu iki risk nedeniyle ilaçta kutulu uyarı bulunur
Lennox–Gastaut sendromlu bir çocukta çoklu antiepileptik tedaviye rağmen nöbetler sürmektedir. NMDA reseptörünün glisin bağlanma bölgesini antagonize eden bir ilaç başlanması planlanıyor. Bu ilaçla ilişkili en karakteristik ölümcül toksisite çifti hangisidir?
A) Nefrolitiazis – akut açı kapanması glokomu
B) Agranülositoz – pankreatit
C) Aplastik anemi – akut karaciğer yetmezliği
D) Hiponatremi – kardiyak ileti bloğu
E) Gingival hiperplazi – periferik nöropati
Doğru cevap: C
Felbamatın ayırt edici mekanizması NMDA reseptörünün glisin bölgesinin antagonizmasıdır. Kullanımını sınırlayan iki kutulu uyarısı aplastik anemi ve ölümcül hepatik yetmezliktir. A seçeneği topiramatla, D seçeneği karbamazepin/okskarbazepinle, E seçeneği ise özellikle fenitoinle ilişkilidir.